MRI phát hiện gì thêm trong giãn não thất?

Siêu âm là bước đầu để phát hiện giãn não thất thai nhi. Tuy nhiên, có những trường hợp siêu âm chưa cho đủ thông tin. Khi đó, bác sĩ có thể chỉ định MRI để nhìn rõ hơn cấu trúc não. Vậy MRI phát hiện gì thêm trong giãn não thất? Và giá trị gia tăng MRI thai nhi giãn não thất nằm ở đâu.

— Đồng hành cùng mẹ bầu cả thai kỳ Bé nhẹ cân hay đạt chuẩn? Xem ngay biểu đồ tăng trưởng của con. Mỗi tuần một chút, mẹ sẽ thấy an tâm hơn khi biết con đang lớn lên khỏe mạnh. Dùng thử ngay ★★★★★ 10.000+ mẹ tin dùng

Giãn não thất thai nhi là gì?

Giãn não thất là tình trạng não thất bên đo được từ 10 mm trở lên. FMF chia thành nhẹ 10–12 mm, trung bình 13–15 mm và nặng khi trên 15 mm. Đây là một dấu hiệu hình ảnh, không phải lúc nào cũng là một bệnh riêng.

Điều quan trọng là giãn não thất có thể đơn độc. Nhưng cũng có thể đi kèm bất thường cấu trúc não, bất thường di truyền hoặc nhiễm trùng thai. Vì vậy, sau khi phát hiện giãn não thất, bước tiếp theo không chỉ là đo lại con số. Bước đúng là phải khảo sát kỹ toàn bộ não thai và tìm nguyên nhân.

Siêu âm có hạn chế gì trong giãn não thất?

Siêu âm vẫn là phương tiện đầu tay và quan trọng nhất. Siêu âm và MRI được xem là hai kỹ thuật hình ảnh ưu tiên trong thai kỳ vì không dùng tia xạ ion hóa. Tuy nhiên, siêu âm vẫn có giới hạn trong một số hoàn cảnh.

Ví dụ, hình ảnh có thể bị hạn chế khi tư thế thai khó khảo sát, thành bụng mẹ dày. Cũng như thiểu ối hoặc một số cấu trúc não rất nhỏ khó nhìn rõ. Khi nghi ngờ tổn thương hệ thần kinh trung ương, MRI có vai trò bổ sung hợp lý.

MRI phát hiện gì thêm trong giãn não thất?

MRI phát hiện thêm chủ yếu là các bất thường não đi kèm mà siêu âm chưa thấy rõ hoặc chưa chắc chắn. MRI không được dùng để thay cho siêu âm ban đầu. ISUOG nêu rõ fetal MRI là kỹ thuật bổ sung sau siêu âm chuyên gia.

MRI giúp thấy rõ bất thường thể chai

Một trong các nhóm tổn thương MRI hay giúp làm rõ là bất thường thể chai. Đây có thể là bất sản hoàn toàn hoặc một phần. Trên siêu âm, nghi ngờ này đôi khi chỉ xuất hiện gián tiếp. MRI giúp đánh giá rõ hơn trục giữa của não và mối liên quan giữa các cấu trúc đi kèm.

MRI phát hiện tốt hơn bất thường vỏ não và rối loạn hồi não

Một số rối loạn phát triển vỏ não chỉ biểu hiện rõ ở giai đoạn muộn hơn của thai kỳ. FMF nêu rằng hụp cộng hưởng từ não thai nhi từ 32 tuần trở lên có thể hữu ích để chẩn đoán các bất thường di cư nơron, như lissencephaly. Đây là nhóm bất thường rất quan trọng trong tư vấn tiên lượng thần kinh sau sinh.

MRI có thể làm rõ bất thường hố sau

MRI cũng giúp đánh giá tốt hơn các bất thường hố sau. Ví dụ là Dandy–Walker malformation, bất thường vermis hoặc Blake pouch cyst. Những bất thường này đôi khi liên quan đến giãn não thất và ảnh hưởng đáng kể đến tiên lượng.

MRI giúp nhận ra tổn thương do xuất huyết hoặc tổn thương nhu mô não

Trong một số trường hợp, giãn não thất là hậu quả của xuất huyết não thai hoặc tổn thương nhu mô não trước đó. MRI có ưu thế trong việc nhận biết tổn thương nhu mô, nang não, bất thường chất trắng hoặc các thay đổi gợi ý diễn tiến cũ của não thai. Đây là phần mà siêu âm đôi khi nhìn không hết.

MRI giúp đánh giá bất thường vách trong suốt và các cấu trúc đường giữa

Nếu siêu âm nghi ngờ không thấy vách trong suốt hoặc bất thường đường giữa. MRI có thể làm rõ hơn. Điều này quan trọng vì bất thường đường giữa thường không đứng một mình. Nó có thể đi cùng bất thường thể chai hoặc bất thường phát triển não sâu hơn.

Giá trị gia tăng MRI thai nhi giãn não thất là gì?

Giá trị của MRI thai nhi giãn não thất nằm ở chỗ nó giúp phân biệt giãn não thất đơn độc với giãn não thất có tổn thương đi kèm. Đây là điểm ảnh hưởng trực tiếp đến tư vấn tiên lượng. Nếu chỉ có số đo não thất mà chưa biết bản chất tổn thương, tiên lượng sẽ thiếu chính xác.

ISUOG cho biết ở nhóm giãn não thất nhẹ tưởng như đơn độc. MRI vẫn có thể phát hiện thêm bất thường lớn của não trong khoảng 6–10 phần trăm trường hợp. Đây là con số rất có ý nghĩa trong thực hành. Vì chỉ cần phát hiện thêm bất thường quan trọng, cách tư vấn cho gia đình có thể khác.

Giá trị gia tăng MRI thai nhi giãn não thất còn nằm ở việc chuẩn bị kế hoạch chăm sóc sau sinh. Khi biết rõ bất thường nằm ở đâu, mức độ ra sao và có tiến triển hay không, bác sĩ có thể tư vấn nơi sinh, kế hoạch đánh giá thần kinh sau sinh và nhu cầu theo dõi lâu dài cho em bé.

Không phải ca giãn não thất nào cũng cần MRI

Không phải mọi trường hợp giãn não thất đều phải chụp MRI. Nếu giãn não thất nhẹ, đơn độc, đã được khảo sát bằng siêu âm thần kinh thai kỹ lưỡng và không có dấu hiệu gợi ý bất thường khác, nhiều trường hợp có thể tiếp tục theo dõi bằng siêu âm. ISUOG cũng nhấn mạnh rằng siêu âm chuyên sâu trong tay người có kinh nghiệm có thể làm cho MRI không còn cần thiết ở một số ca.

Nói cách khác, MRI chỉ có giá trị khi nó trả lời thêm một câu hỏi lâm sàng cụ thể. Nếu chụp chỉ để yên tâm chung chung, giá trị thực tế sẽ thấp hơn. Vì vậy, quyết định chụp phải đi sau một cuộc siêu âm chất lượng.

Khi nào nên chụp MRI để tìm thêm bất thường?

MRI thường được cân nhắc khi siêu âm nghi có bất thường não đi kèm, khi khảo sát bị giới hạn kỹ thuật hoặc khi bác sĩ muốn tìm các bất thường phát triển não xuất hiện muộn. FMF gợi ý MRI não thai từ 32 tuần trở lên nếu mục tiêu là tìm rối loạn di cư nơron.

RCOG trong chương trình đào tạo maternal and fetal medicine cũng nêu vai trò của MRI đối với tổn thương hệ thần kinh trung ương. Điều này phù hợp với thực hành hiện nay: siêu âm phát hiện vấn đề, còn MRI giúp mở rộng và làm sâu chẩn đoán khi cần.

MRI thai có an toàn không?

ACOG khẳng định siêu âm và MRI không liên quan đến nguy cơ đã biết cho thai nhi, và là các kỹ thuật hình ảnh được lựa chọn trong thai kỳ khi có chỉ định phù hợp. MRI không dùng tia X. MRI hoạt động bằng từ trường và sóng radio.

Điểm cần lưu ý là thuốc đối quang từ gadolinium không được dùng thường quy trong thai kỳ. ACOG khuyến cáo chỉ cân nhắc khi lợi ích vượt trội rõ ràng. Vì vậy, trong phần lớn trường hợp khảo sát não thai, bác sĩ sẽ chụp MRI mà không cần tiêm thuốc cản từ.

Thai phụ nên làm gì khi được tư vấn chụp MRI?

Trước hết, nên mang đầy đủ hồ sơ siêu âm cũ. Cần có số đo não thất, tuổi thai, mô tả các cấu trúc não khác và các xét nghiệm đã làm. Nếu có kết quả NIPT, chọc ối, xét nghiệm nhiễm trùng hoặc siêu âm tim thai, cũng nên mang theo.

Khi gặp bác sĩ, thai phụ nên hỏi thẳng ba điểm. Một là giãn não thất này có đang được xem là đơn độc hay không. Hai là MRI nhằm tìm thêm bất thường gì. Ba là nếu MRI có phát hiện mới, kế hoạch theo dõi hoặc tiên lượng sẽ thay đổi ra sao.

Tại phòng khám Dr Tú Y học bào thai, bước hợp lý là mang toàn bộ hồ sơ đến để đọc lại theo cùng một trục chẩn đoán. Mục tiêu không phải chỉ định thêm xét nghiệm cho đủ. Mục tiêu là chọn đúng xét nghiệm nào thực sự làm rõ vấn đề.

Kết luận

MRI phát hiện gì thêm trong giãn não thất là câu hỏi rất thực tế. Câu trả lời ngắn gọn là MRI giúp tìm thêm các bất thường não đi kèm, như bất thường thể chai, vỏ não, hố sau, đường giữa hoặc tổn thương nhu mô não. Đây chính là giá trị gia tăng MRI thai nhi giãn não thất so với việc chỉ dựa vào số đo não thất trên siêu âm.

Khi thai có giãn não thất, điều quan trọng nhất là đánh giá lại thật kỹ bằng siêu âm chuyên sâu, rồi mới quyết định MRI có cần hay không. Nếu đã có kết quả siêu âm nghi ngờ, thai phụ nên đi khám sớm tại cơ sở có chuyên sâu y học bào thai để được giải thích rõ, chọn đúng thời điểm chụp và có kế hoạch theo dõi phù hợp.

Với hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực sản phụ khoa và y học bào thai. Điều quan trọng nhất mà Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú luôn theo đuổi là giúp thai phụ hiểu đúng bản chất sàng lọc, bám sát mốc thời gian của thai kỳ, và đi từng bước chắc chắn.

Các mẹ  tại đây

Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé