— Đồng hành cùng mẹ bầu cả thai kỳ
Bé nhẹ cân hay đạt chuẩn? Xem ngay biểu đồ tăng trưởng của con.
Mỗi tuần một chút, mẹ sẽ thấy an tâm hơn khi biết con đang lớn lên khỏe mạnh.
Dùng thử ngay
IUI, thường được gọi là bơm tinh trùng vào buồng tử cung, chỉ hợp lý khi nó giải quyết được trở ngại của cặp đôi và vẫn còn đủ thời gian để thử. Đây không phải bước “nhẹ hơn nên cứ làm trước”. Trước khi chọn, cần biết ít nhất một vòi trứng có thông không, có thể theo dõi rụng trứng an toàn không và tinh trùng sau lọc rửa có còn khả năng tham gia thụ tinh không. Những thông tin này được thu thập trong buổi khám hiếm muộn cho cả hai vợ chồng.
Việc chọn IUI không nên chỉ dựa vào cảm giác đây là bước đơn giản hơn. Khi các dữ kiện cho thấy khả năng phù hợp thấp, gia đình cần hiểu vì sao nên làm IUI hay IVF lại là một quyết định cần cân nhắc theo nguyên nhân và quỹ thời gian.
IUI thực sự làm gì
IUI là bơm tinh trùng đã lọc rửa vào buồng tử cung vào thời điểm được xác định gần rụng trứng. Thụ tinh vẫn diễn ra trong cơ thể. IUI không tạo phôi trong labo và không thể vượt qua tắc hai vòi trứng.
Vì vậy, IUI có thể hữu ích khi cần tối ưu thời điểm gặp nhau của noãn và tinh trùng. Kỹ thuật này không tự biến một tình trạng tinh trùng bất thường đáng kể thành chỉ định phù hợp. Cũng không thay thế việc đánh giá vòi trứng hay nguyên nhân rụng trứng.
Ba điều kiện để IUI còn có cơ sở
Có đường đi cho noãn và tinh trùng
Cần có ít nhất một vòi trứng còn thông theo cách đánh giá phù hợp với hồ sơ. Nếu tắc cả hai vòi trứng, IUI không giải quyết được rào cản chính vì tinh trùng và noãn vẫn không thể gặp nhau.
Có cơ hội rụng trứng được theo dõi an toàn
Có thể là rụng trứng tự nhiên hoặc chu kỳ có thuốc theo dõi. Điều quan trọng không chỉ là có nang mà còn là số nang phát triển, thời điểm canh rụng và mức an toàn của chu kỳ.
Yếu tố tinh trùng còn phù hợp với cách thụ tinh này
Tinh dịch đồ và mẫu sau lọc rửa cần được đọc cùng nguyên nhân hiếm muộn, không nên tự kết luận từ một con số. Nếu tinh trùng là rào cản lớn, bác sĩ thường trao đổi sớm về hỗ trợ sinh sản chuyên sâu, thường là thụ tinh trong ống nghiệm. Trong một số tình huống, bác sĩ có thể nhắc đến ICSI: kỹ thuật đưa một tinh trùng vào noãn trong labo. Không phải ai làm thụ tinh trong ống nghiệm cũng cần ICSI.
Hiếm muộn không rõ nguyên nhân có luôn làm IUI trước không
Không có một thứ tự phù hợp cho mọi cặp đôi. Hiếm muộn không rõ nguyên nhân là chẩn đoán sau khi đã loại trừ các nguyên nhân chính trong bước đánh giá cơ bản. Lựa chọn cần dựa trên tuổi, thời gian mong con, kết quả đánh giá của cả hai người và ưu tiên của gia đình.
Ở người trẻ hơn, thời gian mong con chưa quá dài và các điều kiện nền tảng còn phù hợp, IUI có thể là một bước được thảo luận. Khi quỹ thời gian sinh sản ngắn hơn hoặc dữ liệu cho thấy IUI ít cơ hội tạo thay đổi, tiếp tục làm nhiều chu kỳ chỉ vì chi phí từng lần thấp có thể không phải cách tiết kiệm cho toàn bộ hành trình.
Đã có con trước đó nhưng lần này khó có thai
Đã từng mang thai hoặc đã có con không đảm bảo khả năng có thai ở lần sau sẽ giữ nguyên. Đây có thể là hiếm muộn thứ phát. Tuổi, dự trữ buồng trứng, rụng trứng, vòi trứng, tử cung, tinh trùng và những thay đổi sức khỏe sau lần mang thai trước đều có thể cần được xem lại cho cả hai vợ chồng.
IUI chỉ nên được bàn sau khi xác định lại những yếu tố đó. Không nên mặc định làm lại phương án từng thành công nhiều năm trước, vì nguyên nhân và quỹ thời gian hiện tại có thể đã khác.
Khi nào cần đổi hướng
Nên bàn sớm về hỗ trợ sinh sản chuyên sâu khi tắc cả hai vòi trứng, tinh trùng có vấn đề đáng kể, thời gian mong con không còn nhiều hoặc các chu kỳ IUI phù hợp trước đó không mang lại thêm cơ hội. Trong phần lớn tình huống này, phương án được trao đổi là thụ tinh trong ống nghiệm. Khi cần, bác sĩ mới giải thích sâu hơn từng bước như tạo phôi trong labo hay chuyển phôi vào tử cung.
Tiền sử sảy thai hoặc thai bất thường không tự động có nghĩa là phải làm thụ tinh trong ống nghiệm. Tuy nhiên, gia đình có thể cần tìm nguyên nhân và được tư vấn di truyền trước khi chọn bước tiếp theo.
Tỉ lệ có thai và một lần chưa có thai nên hiểu thế nào
Không có một tỉ lệ thành công chung cho mọi cặp đôi. Tuổi, nguyên nhân hiếm muộn, tình trạng vòi trứng, tinh trùng sau lọc rửa, số nang và cách theo dõi chu kỳ đều làm cơ hội thay đổi. Số liệu từ một số đơn vị điều trị thường cho thấy khoảng 10 đến 15% có thai mỗi chu kỳ IUI; đây chỉ là con số tham khảo, không phải lời hứa cho một hồ sơ cụ thể.
Kết quả cần hỏi rõ là có thai trên xét nghiệm, thai lâm sàng hay sinh sống. Một lần chưa có thai rất thường gặp và chưa đủ để kết luận IUI không phù hợp. Điều cần xem lại là chu kỳ đó có đúng chỉ định không, rụng trứng và thời điểm bơm đã được xác định ra sao, có bao nhiêu nang, mẫu tinh trùng sau lọc rửa thế nào và mốc nào sẽ khiến kế hoạch đổi hướng.
IUI được làm ở đâu
IUI thường được thực hiện tại đơn vị hỗ trợ sinh sản của bệnh viện hoặc phòng khám có khả năng đánh giá hiếm muộn, siêu âm theo dõi khi cần và labo chuẩn bị mẫu tinh trùng. Thao tác bơm thường diễn ra tại phòng thủ thuật, chỉ vài phút và người bệnh có thể về sau một thời gian nghỉ ngắn. Điều quan trọng không phải tên gọi cơ sở mà là việc cặp đôi được đánh giá đúng, được thông báo rõ kế hoạch theo dõi và biết cách liên hệ nếu có vấn đề.
Trước ngày bơm cần chuẩn bị gì
Trước khi bắt đầu, cả hai vợ chồng cần hoàn tất những đánh giá bác sĩ chỉ định để biết IUI có phù hợp hay không. Nếu chưa từng rà sức khỏe trước khi mong con, khám tiền thai giúp ghi nhận bệnh nền, thuốc đang dùng và các mũi tiêm cần trao đổi trước buổi hẹn điều trị. Người vợ cần báo đầy đủ thuốc đang dùng, tiền sử bệnh, phẫu thuật, sảy thai hoặc thai bất thường; người chồng cần làm xét nghiệm tinh dịch theo hướng dẫn. Vào ngày lấy mẫu, thời gian kiêng xuất tinh và cách lấy mẫu cần theo đúng yêu cầu riêng của labo; không tự dùng thuốc kích trứng, thuốc đặt hay thực phẩm bổ sung với mục đích “tăng tỉ lệ” nếu chưa được kê.
Theo dõi nang noãn và chọn thời điểm bơm
Không phải ai cũng theo cùng một cách. Với chu kỳ tự nhiên, bác sĩ có thể dựa vào siêu âm theo dõi nang noãn kết hợp xét nghiệm hoặc que thử LH trong nước tiểu để nhận biết thời điểm sắp rụng trứng. Nếu có dùng thuốc hỗ trợ rụng trứng, siêu âm giúp theo dõi nang phát triển và số nang; khi phù hợp, bác sĩ có thể chỉ định mũi tiêm kích rụng để hẹn thời điểm bơm.
Siêu âm không chỉ để “canh đúng giờ”. Nó còn giúp nhận ra khi có quá nhiều nang, lúc đó cơ sở điều trị có thể đổi kế hoạch hoặc không bơm để giảm nguy cơ đa thai. Que thử LH tại nhà chỉ có ý nghĩa khi được dùng trong kế hoạch bác sĩ đã hướng dẫn; một vạch đậm không thay thế toàn bộ đánh giá của chu kỳ.
Một chu kỳ IUI bơm mấy lần
Trong quy trình thường dùng, IUI được bơm một lần vào thời điểm gần rụng trứng. Có nơi có thể áp dụng lịch khác cho từng hồ sơ, nhưng bơm thêm lần trong cùng chu kỳ không phải là cách tự động làm tăng cơ hội. Hãy hỏi rõ cơ sở điều trị đang hẹn một hay nhiều lần, lý do của lịch đó và họ sẽ dựa vào dấu hiệu nào để quyết định thời điểm.
IUI có liên quan đến trai hay gái không
Không. IUI đưa tinh trùng đã được chuẩn bị vào buồng tử cung đúng thời điểm; kỹ thuật này không chọn giới tính em bé. Những lời quảng cáo có thể “canh IUI để sinh trai hoặc sinh gái” không thay thế tư vấn y khoa và không phải mục tiêu của điều trị hiếm muộn.
Số nang và nguy cơ song thai
Thuốc hỗ trợ rụng trứng có thể làm nhiều nang phát triển. Nếu số nang vượt mức an toàn theo đánh giá của cơ sở điều trị, bác sĩ có thể khuyên hủy chu kỳ, thay đổi kế hoạch hoặc không thực hiện bơm. Đây là một phần của điều trị an toàn, không phải bỏ lỡ cơ hội.
Song thai không chỉ là có hai em bé cùng lúc. Thai kỳ đa thai có nguy cơ sản khoa và sơ sinh cao hơn. Vì vậy số nang khi IUI và số phôi chuyển khi thụ tinh trong ống nghiệm đều cần được kiểm soát theo từng hồ sơ.
Sau một lần IUI chưa có thai nên làm gì
Một lần chưa có thai không tự động có nghĩa IUI đã sai. Thay vì chỉ hỏi có làm thêm lần nữa không, hãy cùng bác sĩ rà lại chỉ định ban đầu, đáp ứng thuốc, số nang, thời điểm bơm, mẫu tinh trùng sau lọc rửa, các kết quả cần bổ sung và mốc sẽ khiến kế hoạch đổi hướng. Quyết định tiếp tục, nghỉ một chu kỳ hay chuyển sang thụ tinh trong ống nghiệm cần dựa trên những dữ liệu đó, không chỉ dựa vào cảm giác sốt ruột sau một lần chưa đạt.
Câu hỏi thường gặp
IUI thất bại một lần có nên chuyển IVF ngay không
Không nhất thiết. Quyết định phụ thuộc chỉ định ban đầu, tuổi, quỹ thời gian, đáp ứng thuốc, số nang, tinh trùng sau lọc rửa và các dữ liệu nền tảng còn thiếu.
AMH thấp có làm IUI được không
AMH cần được hiểu cùng tuổi, nang thứ cấp, chu kỳ kinh và kế hoạch sinh con. Chỉ số thấp không tự động loại trừ IUI, nhưng có thể khiến thời gian để thử các phương án ít hiệu quả trở nên ngắn hơn.
Có cần làm IUI nếu đã có con trước đó
Không thể quyết định chỉ dựa trên việc đã từng sinh con. Với hiếm muộn thứ phát, cả hai vợ chồng nên được đánh giá lại trước để biết IUI có còn giải quyết đúng rào cản hiện tại không.
Đồng hành sau khi có kết quả dương tính
Có thai rồi, mẹ có thể theo dõi các mốc thai kỳ cùng Lolool
IUI không thay thế khám thai. Khi que thử thai dương tính, Lolool là nơi để lưu các mốc thai kỳ và theo dõi sự phát triển của bé giữa những lần khám.
Theo dõi thai kỳ với LoloolTài liệu tham khảo
- ESHRE. Evidence-based guideline on unexplained infertility, 2023.
- ASRM. Multiple gestation associated with infertility therapy, 2022.
- NHS. Intrauterine insemination IUI, reviewed 2024.
- HFEA. Intrauterine insemination IUI.
Kết luận
IUI có cơ sở khi vòi trứng, rụng trứng và tinh trùng vẫn cho phép thụ tinh tự nhiên diễn ra, đồng thời thời gian không gây bất lợi. Cần đổi hướng khi nguyên nhân cho thấy IUI không giải quyết được rào cản hoặc khi lặp lại chu kỳ không còn mang thêm lợi ích. Với gia đình đang cân nhắc nên làm IUI hay IVF, quyết định nên dựa vào nguyên nhân hiện tại, quỹ thời gian và mức an toàn của từng bước, không chỉ vào chi phí một chu kỳ.
Tặng mẹ bầu
Mẹ muốn hiểu hơn về thai kỳ và em bé của mình
Dành cho mẹ đang chuẩn bị mang thai, mới biết có thai hoặc đang theo dõi thai nhỏ. Cẩm nang giúp mẹ nắm các mốc siêu âm sớm, xét nghiệm cần nhớ và những dấu hiệu nên đi khám y học bào thai đúng lúc.
Nhận cẩm nang miễn phí
