Khi siêu âm phát hiện giãn não thất, nhiều mẹ bầu rơi vào trạng thái lo lắng. Câu hỏi thường gặp nhất là nguyên nhân giãn não thất thai nhi là gì? Bài viết này giúp mẹ hiểu rõ nguyên nhân, mức độ nguy hiểm và hướng theo dõi an toàn.
Giãn não thất thai nhi là gì?
Giãn não thất là tình trạng não thất bên của thai nhi rộng từ 10 mm trở lên. Đây là chỉ số được đo tại vị trí ngã ba não thất trên siêu âm.
Tình trạng này được chia thành ba mức độ. Nhẹ khi từ 10 đến 12 mm, trung bình từ 13 đến 15 mm và nặng khi lớn hơn 15 mm. Giãn não thất không phải lúc nào cũng là bệnh. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu cần được đánh giá kỹ nguyên nhân.
Theo các tài liệu y học bào thai, giãn não thất có thể liên quan đến bất thường cấu trúc, di truyền hoặc nhiễm trùng
Nguyên nhân giãn não thất thai nhi là gì?
Nguyên nhân rất đa dạng và thường được chia thành 5 nhóm chính.
1. Biến thể sinh lý (giãn não thất đơn độc)
Đây là nguyên nhân thường gặp nhất trong nhóm giãn nhẹ.
Trường hợp này thường chỉ giãn nhẹ từ 10 đến 12 mm, không kèm bất thường khác và các xét nghiệm di truyền đều bình thường.
Phần lớn các bé sinh ra sẽ phát triển thần kinh bình thường. Tuy nhiên, đây là chẩn đoán loại trừ và chỉ được kết luận khi đã loại bỏ các nguyên nhân bệnh lý khác.
2. Tắc nghẽn lưu thông dịch não tủy
Đây là nguyên nhân bệnh lý phổ biến.
Khi dịch não tủy không lưu thông được, nó sẽ bị ứ lại và làm não thất giãn ra.
Nguyên nhân thường gặp là hẹp cống não, dị tật Dandy-Walker hoặc dị tật ống thần kinh.
Trong đó, hẹp cống não chiếm khoảng 20 đến 30 phần trăm các trường hợp.
3. Bất thường nhiễm sắc thể và gen
Giãn não thất có thể là dấu hiệu cảnh báo bất thường di truyền.
Các hội chứng thường gặp bao gồm Down, Trisomy 18 và Trisomy 13. Ngoài ra, đột biến gen L1CAM có thể gây não úng thủy di truyền liên kết nhiễm sắc thể X.
Nguy cơ bất thường di truyền tăng lên rõ rệt khi não thất giãn từ 13 mm trở lên hoặc có kèm dị tật khác.
4. Nhiễm trùng bào thai
Một số virus có thể gây tổn thương não thai nhi trong thai kỳ.
Các tác nhân thường gặp là CMV, Toxoplasma và Zika.
Nhiễm trùng có thể gây viêm não, phá hủy mô não và dẫn đến giãn não thất.
5. Tổn thương nhu mô não
Đây là nhóm nguyên nhân nặng.
Khi mô não bị tổn thương hoặc mất đi, não thất sẽ giãn ra để bù vào khoảng trống.
Nguyên nhân có thể là xuất huyết não, thiếu máu não hoặc các bất thường cấu trúc như bất sản thể chai.
Tiên lượng phụ thuộc nhiều vào mức độ tổn thương não.
Khi nào giãn não thất đáng lo?
Không phải mọi trường hợp đều nguy hiểm. Nguy cơ cao khi não thất giãn từ 13 mm trở lên, giãn tăng dần theo thời gian hoặc có kèm các bất thường khác. Ngược lại, giãn nhẹ đơn độc thường có tiên lượng tốt.
Cần làm gì khi phát hiện giãn não thất?
Khi có kết quả siêu âm bất thường, mẹ nên được đánh giá chuyên sâu. Bác sĩ sẽ thực hiện siêu âm hình thái thai nhi chi tiết và khảo sát não bằng neurosonogram.
Tùy từng trường hợp, có thể cần xét nghiệm di truyền như NIPT hoặc chọc ối. Ngoài ra, xét nghiệm nhiễm trùng bào thai và chụp MRI thai nhi cũng có thể được chỉ định. Việc theo dõi luôn cần cá nhân hóa theo từng thai kỳ.
Vai trò của siêu âm trong chẩn đoán
Siêu âm không chỉ giúp phát hiện giãn não thất mà còn giúp tìm nguyên nhân đi kèm.
Đây là công cụ quan trọng để đánh giá cấu trúc não và theo dõi tiến triển theo thời gian.
Kết luận
Nguyên nhân giãn não thất thai nhi là gì không có một câu trả lời duy nhất. Tình trạng này có thể là biến thể bình thường nhưng cũng có thể liên quan đến bệnh lý phức tạp.
Điều quan trọng nhất là xác định đúng nguyên nhân để tiên lượng chính xác.
Nếu phát hiện giãn não thất, mẹ không nên quá lo lắng. Hãy đi khám chuyên sâu để được đánh giá toàn diện và theo dõi phù hợp.
Với hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực sản phụ khoa và y học bào thai. Điều quan trọng nhất mà Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú luôn theo đuổi là giúp thai phụ hiểu đúng bản chất sàng lọc, bám sát mốc thời gian của thai kỳ, và đi từng bước chắc chắn.
Các mẹ tại đây
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
