Giãn não thất là bất thường khá thường gặp khi siêu âm thai. Trong đó, hẹp cống Sylvius là nguyên nhân bẩm sinh quan trọng nhất. Vậy tình trạng này là gì và vì sao lại gây giãn não thất? Bài viết dưới đây giúp mẹ hiểu rõ cơ chế bệnh và cách theo dõi an toàn.
Hẹp cống Sylvius là gì?
Hẹp cống Sylvius là tình trạng đường dẫn dịch não tủy giữa não thất ba và não thất tư bị hẹp hoặc tắc.
Cống Sylvius là một ống rất nhỏ nằm trong não giữa. Đây là đường lưu thông quan trọng của dịch não tủy. Khi cống này bị tắc, dịch không thể lưu thông bình thường.
Hậu quả là gây ứ đọng dịch phía trên.
Đây là nguyên nhân hàng đầu gây não úng thủy tắc nghẽn ở thai nhi. Theo y học bào thai hiện đại, hẹp cống Sylvius thường liên quan đến bất thường cấu trúc hoặc di truyền
Vì sao hẹp cống Sylvius gây giãn não thất?
Cơ chế gây bệnh rất rõ ràng và mang tính cơ học. Dịch não tủy được sản xuất liên tục trong não.
Bình thường, dịch sẽ chảy từ não thất bên xuống não thất ba. Sau đó đi qua cống Sylvius đến não thất tư. Khi cống Sylvius bị hẹp hoặc tắc, dòng chảy này bị chặn lại. Dịch não tủy bị giữ lại phía trên. Và áp lực trong não thất tăng dần theo thời gian.
Hậu quả là:
Não thất bên giãn rộng
Não thất ba giãn rộng
Não thất tư vẫn bình thường
Đây là đặc điểm rất quan trọng để chẩn đoán. Nếu tình trạng kéo dài, nhu mô não sẽ bị chèn ép.
Vỏ não mỏng dần theo thời gian.
Dấu hiệu hẹp cống Sylvius trên siêu âm thai
Siêu âm hình thái là công cụ phát hiện chính.
Các dấu hiệu thường gặp gồm:
Giãn não thất bên mức độ trung bình đến nặng
Đám rối màng mạch không lấp đầy não thất, tạo hình ảnh đong đưa
Não thất ba giãn rõ
Não thất tư và hố sau vẫn bình thường
Vỏ não mỏng do bị ép
Chu vi vòng đầu có thể tăng
Ở thai nam, đôi khi thấy dấu hiệu ngón tay cái gấp vào lòng bàn tay
Những dấu hiệu này giúp phân biệt với các nguyên nhân khác.
Nguyên nhân gây hẹp cống Sylvius ở thai nhi
Hẹp cống Sylvius có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân.
Nguyên nhân di truyền
Đột biến gen L1CAM là nguyên nhân điển hình.
Bệnh thường gặp ở thai nam do liên kết nhiễm sắc thể X.
Trường hợp này thường đi kèm não úng thủy nặng.
Nhiễm trùng bào thai
Một số virus có thể gây viêm và xơ hóa cống não. Thường gặp nhất là CMV và Toxoplasma. Ngoài ra có thể gặp Rubella hoặc giang mai.
Xuất huyết não
Máu trong não có thể đông lại và gây tắc cống Sylvius.
Nguyên nhân có thể liên quan đến rối loạn đông máu hoặc thiếu oxy.
Khối u hoặc tổn thương chèn ép
Các khối bất thường trong não có thể chèn vào cống Sylvius.
Điều này làm gián đoạn dòng chảy dịch não tủy.
Hẹp cống Sylvius có nguy hiểm không?
Đây là bệnh lý nghiêm trọng nếu không được theo dõi đúng.
Giãn não thất kéo dài có thể gây:
Tăng áp lực nội sọ
Tổn thương nhu mô não
Chậm phát triển thần kinh
Sau sinh, nhiều trẻ cần can thiệp ngoại khoa.
Phẫu thuật dẫn lưu dịch não tủy là phương pháp phổ biến.
Tiên lượng phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ giãn não thất.
Cần làm gì khi nghi ngờ hẹp cống Sylvius?
Khi phát hiện giãn não thất, cần đánh giá chuyên sâu. Bác sĩ sẽ thực hiện siêu âm thần kinh chi tiết.
Mục tiêu là xác định nguyên nhân và mức độ.
Trong nhiều trường hợp, cần chụp MRI thai nhi. MRI giúp đánh giá cấu trúc não rõ hơn.
Bên cạnh đó chọc ối có thể được chỉ định trong một số trường hợp. Mục đích là xét nghiệm gen và tìm nguyên nhân nhiễm trùng. Việc theo dõi cần được cá nhân hóa theo từng thai kỳ.
Kết luận
Hẹp cống Sylvius là một trong số các nguyên nhân quan trọng gây giãn não thất thai nhi. Cơ chế chính là tắc nghẽn dòng chảy dịch não tủy.
Tình trạng này có thể dẫn đến não úng thủy và tổn thương não.
Điều quan trọng nhất là chẩn đoán sớm và đánh giá toàn diện.
Nếu siêu âm phát hiện giãn não thất, mẹ không nên hoảng sợ.
Hãy đi khám tại cơ sở y học bào thai chuyên sâu.
Việc theo dõi đúng giúp tối ưu tiên lượng cho thai nhi.
Với hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực sản phụ khoa và y học bào thai. Điều quan trọng nhất mà Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú luôn theo đuổi là giúp thai phụ hiểu đúng bản chất sàng lọc, bám sát mốc thời gian của thai kỳ, và đi từng bước chắc chắn.
Các mẹ tìm hiểu thêm tại đây
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
