MRI thai trong giãn não thất là câu hỏi nhiều mẹ bầu gặp sau siêu âm hình thái. Không phải cứ thấy não thất rộng là phải chụp MRI ngay. MRI chỉ có giá trị khi cần bổ sung thông tin sau siêu âm thần kinh thai. Mục tiêu là làm rõ chẩn đoán và hỗ trợ tư vấn chính xác hơn.
Giãn não thất thai nhi là gì?
Giãn não thất là tình trạng não thất bên đo từ 10 mm trở lên. FMF chia mức độ thành nhẹ, trung bình và nặng. Mức nhẹ là 10 đến 12 mm. Mức trung bình là 13 đến 15 mm. Mức nặng là trên 15 mm.
Đây là một dấu hiệu hình ảnh, không phải lúc nào cũng là một bệnh riêng biệt. Giãn não thất có thể đơn độc. Tuy nhiên, nó cũng có thể đi kèm bất thường cấu trúc não, bất thường nhiễm sắc thể, nhiễm trùng bào thai hoặc rối loạn phát triển não.
Vì vậy, bước đầu tiên luôn là đánh giá lại thật kỹ bằng siêu âm chuyên sâu. Siêu âm vẫn là nền tảng quan trọng nhất trong tiếp cận ban đầu.
MRI thai trong giãn não thất có vai trò gì?
MRI thai trong giãn não thất là phương tiện bổ sung cho siêu âm. MRI không thay thế siêu âm sàng lọc ban đầu. Mục tiêu của MRI là làm rõ những điểm mà siêu âm chưa trả lời được.
MRI có thể giúp đánh giá rõ hơn thể chai, vách trong suốt, hố sau và một số bất thường vỏ não. Điều này đặc biệt hữu ích khi siêu âm còn bị giới hạn. Nói ngắn gọn, siêu âm là bước đầu, còn MRI là bước bổ sung khi cần thêm dữ liệu.
Khi nào cần MRI thai trong giãn não thất?
MRI thai trong giãn não thất thường được cân nhắc sau siêu âm chuyên sâu. Chỉ định đặt ra khi chẩn đoán vẫn còn điểm chưa rõ. MRI cũng được dùng khi bác sĩ nghi ngờ tổn thương não đi kèm mà siêu âm chưa xác nhận được.
Siêu âm thấy giãn não thất nhưng nghi có bất thường não đi kèm
Đây là một trong những chỉ định quan trọng nhất. Có những trường hợp giãn não thất nhẹ tưởng như đơn độc. Tuy nhiên, MRI vẫn có thể phát hiện thêm bất thường não lớn mà siêu âm chưa thấy rõ.
Các bất thường này có thể là bất sản một phần thể chai, bất thường vỏ não, không thấy vách trong suốt hoặc bất thường tiểu não. Vì vậy, MRI có ý nghĩa trong việc làm rõ bản chất thật sự của giãn não thất.
Hình ảnh siêu âm bị giới hạn
Không phải lúc nào siêu âm cũng cho đủ thông tin. Thai có thể nằm ở tư thế khó khảo sát. Mẹ có thể có thành bụng dày, sẹo mổ cũ hoặc thiểu ối. Trong các tình huống này, MRI có thể hỗ trợ thêm.
MRI giúp lấp khoảng trống mà siêu âm chưa đánh giá hết. Đây là lý do quyết định chụp không chỉ dựa vào số đo não thất.
Cần đánh giá bất thường phát triển não xuất hiện muộn
Một số rối loạn não hiện rõ hơn ở quý 3. Ví dụ là bất thường hồi não, rối loạn di cư nơron hoặc lissencephaly. Những bất thường này có thể chưa bộc lộ rõ ở giai đoạn sớm hơn.
Vì vậy, MRI có thể hữu ích ở giai đoạn muộn của thai kỳ. Đặc biệt, nó có giá trị khi bác sĩ cần khảo sát sâu hơn cấu trúc não.
Cần tư vấn tiên lượng và kế hoạch sau sinh rõ hơn
MRI đôi khi không làm thay đổi hướng theo dõi thai kỳ. Tuy nhiên, nó có thể giúp làm rõ mức độ tổn thương não. Nhờ đó, bác sĩ có thể tư vấn cụ thể hơn về tiên lượng và kế hoạch chăm sóc sau sinh.
Chỉ định chụp cộng hưởng từ thai nhi cho thấy giãn não thất không có nghĩa là ca nào cũng chụp
Không phải mọi trường hợp giãn não thất đều cần MRI. Nếu giãn não thất nhẹ và đơn độc, siêu âm có thể đã đủ cho chẩn đoán và tư vấn. Điều này đúng khi siêu âm được thực hiện đầy đủ và đúng chuẩn.
Nói cách khác, MRI không thay cho một lần siêu âm tốt. MRI chỉ nên dùng khi thật sự cần thêm thông tin.
Trước khi chỉ định MRI, thai phụ cần được làm gì?
Bước đầu là siêu âm hình thái và siêu âm thần kinh thai chuyên sâu. Mục tiêu là khảo sát kỹ toàn bộ cấu trúc não thai. Đồng thời, bác sĩ cũng cần tìm các bất thường đi kèm ngoài hệ thần kinh trung ương.
Song song với đó là tìm nguyên nhân. Một số trường hợp cần cân nhắc xét nghiệm di truyền. Một số trường hợp cần khảo sát nhiễm trùng bào thai. Việc này phụ thuộc từng bối cảnh lâm sàng cụ thể.
Ngoài ra, cần theo dõi bằng siêu âm định kỳ. Mục tiêu là xem não thất ổn định hay tiến triển. Bác sĩ cũng sẽ tìm thêm dấu hiệu mới nếu có.
Thời điểm nào chụp MRI thai trong giãn não thất là hợp lý?
Không có một mốc chung cho mọi trường hợp. Thời điểm chụp phụ thuộc câu hỏi lâm sàng cụ thể. Nếu siêu âm chưa kết luận rõ, MRI có thể được cân nhắc sau đó.
Nếu bác sĩ nghi ngờ rối loạn phát triển vỏ não, MRI muộn có thể hữu ích hơn. Một số bất thường chỉ hiện rõ hơn ở giai đoạn sau của thai kỳ. Vì vậy, thời điểm chụp phải dựa trên mục tiêu chẩn đoán.
Chụp MRI thai nhi có an toàn không?
MRI không dùng tia xạ ion hóa. Đây là điểm khiến nhiều thai phụ yên tâm hơn. Khi chụp đúng chỉ định, MRI được xem là an toàn cho thai.
Tuy nhiên, gadolinium không dùng thường quy trong thai kỳ. Thuốc này chỉ được cân nhắc trong tình huống đặc biệt. Việc dùng thuốc phải có lý do rất rõ ràng.
Nếu giãn não thất nhẹ và đơn độc thì có cần quá lo không?
Không nên xem mọi trường hợp đều nặng. Giãn não thất nhẹ đơn độc thường có tiên lượng tốt hơn nhiều. Điều quan trọng không chỉ là con số đo não thất.
Yếu tố quyết định nhiều hơn là có bất thường đi kèm hay không. Não thất có tăng thêm theo thời gian hay không. Xét nghiệm nguyên nhân có bất thường hay không. Đó mới là những điểm ảnh hưởng rõ đến tiên lượng.
Thai phụ nên làm gì khi được đề nghị MRI thai trong giãn não thất?
Trước hết, hãy giữ lại toàn bộ kết quả siêu âm cũ. Cần có số đo não thất, tuổi thai và mô tả các cấu trúc não khác. Sau đó, thai phụ nên hỏi bác sĩ ba điểm rõ ràng.
Thứ nhất, đây có phải giãn não thất đơn độc không. Thứ hai, MRI nhằm trả lời câu hỏi gì. Thứ ba, kết quả MRI có làm thay đổi kế hoạch theo dõi không.
Nếu trước đó chỉ mới siêu âm sàng lọc, nên khám lại chuyên sâu. Tại phòng khám Dr Tú Y học bào thai, thai phụ nên mang đủ hồ sơ cũ. Việc này giúp bác sĩ đọc lại theo cùng một trục chẩn đoán trước khi quyết định có cần MRI hay chưa.
Kết luận
MRI thai trong giãn não thất là công cụ bổ sung hữu ích. Tuy nhiên, đây không phải chỉ định bắt buộc cho mọi trường hợp. Cách tiếp cận đúng là siêu âm kỹ trước, sau đó mới quyết định có cần MRI hay không.
MRI nên được dùng khi còn nghi ngờ bất thường não đi kèm, khi siêu âm bị giới hạn hoặc khi cần đánh giá thêm bất thường phát triển não muộn. Khi có kết quả nghi giãn não thất, thai phụ nên đi khám lại sớm. Mục tiêu không phải chụp thêm cho đủ, mà là chọn đúng xét nghiệm và đúng thời điểm.
Với hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực sản phụ khoa và y học bào thai. Điều quan trọng nhất mà Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú luôn theo đuổi là giúp thai phụ hiểu đúng bản chất sàng lọc, bám sát mốc thời gian của thai kỳ, và đi từng bước chắc chắn.
Các mẹ tìm hiểu thêm tại đây
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
