Não thất bên thai nhi là hai khoang chứa dịch nằm trong não. Mỗi thai nhi có hai não thất, nằm ở hai bán cầu đại não.
Các khoang này chứa dịch não tủy. Dịch não tủy được tiết liên tục từ đám rối mạch mạc và lưu thông trong hệ thống não thất. Vai trò của dịch là giúp nuôi dưỡng, đệm bảo vệ và hỗ trợ sự phát triển của não bộ.
Về giải phẫu, não thất bên có hình cong như chữ C. Cấu trúc gồm thân não thất và ba phần gọi là sừng trước, sừng dưới và sừng sau.
Đo kích thước não thất bên thai nhi như thế nào mới đúng?
Trong siêu âm thai, bác sĩ thường đo não thất bên tại vị trí ngã ba. Đây là nơi thân não thất, sừng chẩm và sừng thái dương gặp nhau.
Việc đo phải thực hiện trên mặt cắt chuẩn. Đầu dò cần đặt đúng hướng để đường kính đo được phản ánh chính xác bề rộng của não thất.
Đây là chỉ số có giá trị vì tương đối ổn định trong suốt thai kỳ. Vì vậy, khi kỹ thuật đo đúng, kết quả thường đáng tin cậy.
Kích thước não thất bên thai nhi bao nhiêu là bình thường?
Kích thước não thất bên được xem là bình thường khi nhỏ hơn 10 mm.
Trên thực tế, số đo trung bình thường nằm trong khoảng khoảng 5 đến 8 mm. Chỉ số này ít thay đổi từ giữa thai kỳ đến cuối thai kỳ.
Nếu kết quả dưới 10 mm và không có dấu hiệu bất thường khác, phần lớn được xem là trong giới hạn an toàn. Khi đó nguy cơ bất thường thần kinh thường thấp.
Giãn não thất bên thai nhi là gì?
Giãn não thất bên thai nhi là tình trạng não thất đo được từ 10 mm trở lên.
Đây là dấu hiệu khá hay gặp ở siêu âm hình thái thai nhi, đặc biệt trong giai đoạn khoảng 18 đến 24 tuần. Tuy nhiên, phát hiện giãn não thất không đồng nghĩa với việc thai chắc chắn có bệnh nặng.
Điều quan trọng là xác định mức độ giãn và xem có đi kèm bất thường nào khác hay không.
Phân loại mức độ
Giãn não thất thường được chia làm ba mức độ.
Giãn nhẹ là khi kích thước từ 10 đến 12 mm. Đây là nhóm hay gặp nhất và cũng là nhóm có tiên lượng tốt nhất nếu đơn độc.
Giãn trung bình là khi kích thước từ 13 đến 15 mm. Nhóm này cần theo dõi sát hơn vì nguy cơ bất thường đi kèm tăng lên.
Giãn nặng là khi kích thước trên 15 mm. Trường hợp này có thể liên quan đến não úng thủy và cần đánh giá rất kỹ nguyên nhân cũng như tiên lượng sau sinh.
Nguyên nhân nào gây giãn não thất bên thai nhi?
Nguyên nhân gây giãn não thất rất đa dạng. Có trường hợp chỉ là biến thể phát triển nhẹ. Nhưng cũng có trường hợp liên quan đến bệnh lý thật sự.
Một nguyên nhân khá thường gặp là biến thể bình thường, nhất là ở những trường hợp giãn nhẹ đơn độc. Khi thai không có thêm bất thường hình thái nào khác, tiên lượng thường tốt.
Một nhóm nguyên nhân khác là bất thường nhiễm sắc thể, ví dụ hội chứng Down hoặc các rối loạn di truyền khác. Ngoài ra, nhiễm trùng trong thai kỳ như CMV, Toxoplasma hoặc một số tác nhân khác cũng có thể làm não thất giãn.
Một số thai có giãn não thất do bất thường cấu trúc não, chẳng hạn hẹp cống não, bất sản thể chai hoặc rối loạn phát triển nhu mô não. Vì vậy, chỉ nhìn một con số là chưa đủ để kết luận.
Giãn não thất bên thai nhi có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào ba điểm. Đó là số đo giãn bao nhiêu, giãn một bên hay hai bên, và có kèm bất thường khác hay không.
Nếu là giãn nhẹ đơn độc, phần lớn trẻ có phát triển thần kinh bình thường sau sinh. Đây là nhóm có tiên lượng khá tốt.
Ngược lại, nếu giãn trung bình hoặc giãn nặng, đặc biệt khi đi kèm bất thường cấu trúc não hoặc bất thường di truyền, nguy cơ ảnh hưởng thần kinh sẽ tăng rõ hơn. Vì vậy, đánh giá toàn diện quan trọng hơn rất nhiều so với việc chỉ nhìn vào một chỉ số.
Sau khi phát hiện giãn não thất bên thai nhi, mẹ nên làm gì?
Việc đầu tiên là giữ lại đầy đủ toàn bộ hồ sơ đã có. Mẹ nên cầm lại phiếu siêu âm, xét nghiệm sàng lọc, các kết quả khám thai cũ.
Tiếp theo, mẹ nên khoanh rõ số đo não thất trên kết quả. Sau đó ghi ra giấy những câu hỏi cần hỏi bác sĩ.
Một bước rất quan trọng là đi siêu âm lại tại cơ sở có kinh nghiệm về y học bào thai. Mục tiêu là để đánh giá lại toàn bộ cấu trúc não, tìm nguyên nhân và xây dựng kế hoạch theo dõi.
Phòng khám Dr Tú y học bào thai là một lựa chọn hợp lý trong tình huống này, vì thai phụ có thể mang toàn bộ hồ sơ cũ đến để được đọc lại kết quả, siêu âm đánh giá lại và tư vấn hướng theo dõi tiếp theo.
Nguyên tắc cần nhớ
Một con số không nói hết toàn bộ câu chuyện.
Nguyên tắc này rất quan trọng. Não thất 10 hoặc 11 mm không tự động đồng nghĩa với tiên lượng xấu. Nhưng một số đo tương tự, nếu đi kèm bất thường khác, lại có ý nghĩa hoàn toàn khác.
Vì vậy, điều cần làm không phải là hoảng sợ trước một con số. Điều cần làm là đánh giá đầy đủ, đúng thời điểm và theo dõi có kế hoạch.
Kết luận và khuyến nghị
Não thất bên thai nhi là một cấu trúc giải phẫu bình thường của não. Kích thước dưới 10 mm thường nằm trong giới hạn an toàn.
Khi số đo từ 10 mm trở lên, thai phụ không nên tự suy diễn. Đây là lúc cần được siêu âm đánh giá lại cẩn thận để xác định mức độ giãn, tìm bất thường đi kèm và xây dựng hướng theo dõi phù hợp.
Với hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực sản phụ khoa và y học bào thai, điều quan trọng nhất mà Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú luôn theo đuổi là giúp thai phụ hiểu đúng bản chất sàng lọc, bám sát mốc thời gian của thai kỳ và đi từng bước chắc chắn.
Các mẹ tìm hiểu thêm tại đây
