Bà bầu ăn gì để thai nhi tăng cân tốt? Ăn đúng thay vì ăn thật nhiều

Bà bầu ăn gì để thai nhi tăng cân tốt là câu hỏi rất thường gặp. Nhiều mẹ lo khi siêu âm thấy cân nặng thai thấp hơn mong đợi. Phản ứng tự nhiên là muốn ăn nhiều hơn ngay.

Nhưng thai nhi tăng cân không chỉ phụ thuộc lượng ăn. Thai nhận dinh dưỡng qua bánh nhau. Nếu bánh nhau hoạt động kém, mẹ ăn rất nhiều cũng không chắc giúp thai tăng cân nhanh.

Vì vậy, mẹ cần làm hai việc song song. Một là ăn đủ chất. Hai là theo dõi tăng trưởng thai đúng cách.

Một bữa ăn tốt nên có tinh bột, đạm, rau, chất béo lành mạnh và thực phẩm giàu vi chất. Mẹ không nên chỉ uống sữa hoặc ăn trứng vịt lộn liên tục để “vào con”.

Thai nhi tăng cân nhờ những yếu tố nào?

Thai tăng cân nhờ nhiều yếu tố. Dinh dưỡng của mẹ là một phần quan trọng. Nhưng không phải là yếu tố duy nhất.

Bánh nhau giữ vai trò trung gian. Bánh nhau đưa oxy và chất dinh dưỡng từ mẹ sang thai. Nếu bánh nhau hoạt động tốt, thai thường nhận dinh dưỡng thuận lợi hơn.

Gen của thai cũng có vai trò. Một số bé nhỏ do cơ địa gia đình. Một số bé nhỏ vì bệnh lý thật sự.

Tuổi thai tính đúng cũng rất quan trọng. Nếu tuổi thai bị tính sai, cân nặng ước tính có thể bị hiểu nhầm.

Vì vậy, khi thai nhỏ, mẹ không nên chỉ hỏi ăn gì. Mẹ nên hỏi thai nhỏ sinh lý hay thai chậm tăng trưởng.

Đừng cố ăn thật nhiều để “vào con”

Nhiều mẹ nghĩ ăn càng nhiều thì thai càng tăng cân. Cách nghĩ này không hoàn toàn đúng.

Nếu mẹ ăn quá nhiều đồ ngọt, nước ngọt hoặc tinh bột tinh chế, mẹ có thể tăng cân nhanh. Nhưng thai chưa chắc tăng cân tốt hơn.

Ăn quá nhiều cũng có thể làm mẹ đầy bụng, khó ngủ và tăng cân quá mức. Một số mẹ còn tăng nguy cơ rối loạn đường huyết.

Mục tiêu đúng là ăn đủ năng lượng và đủ chất. Mẹ cần tăng chất lượng bữa ăn, không chỉ tăng số lượng.

Nếu thai chậm tăng trưởng thật sự, cần đánh giá Doppler, nước ối và bánh nhau. Ăn nhiều không thay thế được theo dõi y khoa.

Đạm tốt: nền tảng giúp thai phát triển

Đạm là nhóm chất rất quan trọng. Đạm giúp xây dựng mô, cơ, máu và nhiều cấu trúc của thai.

Mẹ nên có đạm trong mỗi bữa chính. Nguồn đạm tốt gồm thịt nạc, cá ít thủy ngân, trứng chín, thịt gà, sữa chua, đậu phụ và các loại đậu.

Nếu mẹ ăn ít thịt cá do nghén, có thể đổi sang trứng, sữa chua hoặc đậu phụ. Không nên bỏ nhóm đạm quá lâu.

Một gợi ý dễ áp dụng là mỗi bữa chính có một phần đạm bằng lòng bàn tay. Ví dụ 90–120 g cá chín hoặc thịt nạc chín.

Với mẹ ăn chay, cần chú ý hơn. Mẹ nên phối hợp đậu, hạt, sữa, trứng nếu dùng được và bổ sung vi chất khi cần.

Tinh bột tốt: không nên cắt bỏ

Tinh bột cung cấp năng lượng chính. Mẹ bầu không nên cắt bỏ tinh bột nếu không có chỉ định.

Mẹ có thể chọn cơm, khoai lang, yến mạch, bánh mì nguyên cám, bún, phở hoặc ngũ cốc nguyên hạt. Những món này giúp mẹ có năng lượng ổn định hơn.

Nếu mẹ bị đái tháo đường thai kỳ, lượng tinh bột cần cá thể hóa. Không nên tự kiêng quá mức. Kiêng sai có thể làm mẹ mệt và ăn mất cân đối.

Với bữa trưa và bữa tối, mẹ có thể áp dụng phương pháp đĩa ăn. Một phần tư đĩa là tinh bột. Một phần tư là đạm. Một nửa là rau.

Cách này đơn giản và dễ duy trì.

Chất béo lành mạnh giúp bổ sung năng lượng

Chất béo không phải nhóm cần tránh hoàn toàn. Thai kỳ vẫn cần chất béo tốt.

Mẹ có thể dùng dầu ô liu, dầu cải, quả bơ, các loại hạt phù hợp và cá ít thủy ngân. Những thực phẩm này cung cấp năng lượng và acid béo có lợi.

Omega-3, đặc biệt DHA, có vai trò với não và mắt thai. Cá hồi, cá mòi, cá cơm và cá trích là những lựa chọn tốt nếu được nấu chín kỹ.

Mẹ nên hạn chế đồ chiên ngập dầu. Nhóm này dễ gây đầy bụng và tăng năng lượng không cần thiết.

Chất béo tốt nên đi cùng bữa ăn cân bằng. Không nên dùng dầu cá liều cao nếu chưa hỏi bác sĩ.

Sắt, acid folic và vitamin B12

Sắt giúp tạo máu cho mẹ và thai. Thiếu sắt có thể làm mẹ mệt, chóng mặt và thiếu máu.

Thực phẩm giàu sắt gồm thịt đỏ nạc, thịt gia cầm, cá, trứng, đậu và rau xanh. Sắt từ thực vật hấp thu kém hơn. Mẹ nên ăn kèm thực phẩm giàu vitamin C.

Acid folic rất quan trọng từ giai đoạn sớm. Nó hỗ trợ phát triển hệ thần kinh của thai. Vitamin B12 cũng cần thiết cho tạo máu và thần kinh.

Nếu mẹ thiếu máu, không nên chỉ ăn uống mà bỏ qua xét nghiệm. Bác sĩ có thể cần kiểm tra huyết sắc tố, ferritin và tư vấn bổ sung.

Dùng sắt sai cách có thể gây táo bón hoặc buồn nôn. Mẹ nên hỏi bác sĩ nếu khó dung nạp.

Canxi, vitamin D và sữa

Canxi và vitamin D cần cho xương của mẹ và thai. Mẹ có thể lấy canxi từ sữa tiệt trùng, sữa chua, phô mai phù hợp, đậu phụ và cá nhỏ ăn cả xương.

Sữa có thể là lựa chọn tiện lợi. Nhưng sữa không phải “bí quyết duy nhất” giúp thai tăng cân.

Nếu mẹ uống sữa bầu hợp, có thể dùng. Nếu không hợp, mẹ có thể dùng sữa tươi tiệt trùng, sữa chua hoặc thực phẩm giàu canxi khác.

Không nên uống quá nhiều sữa đặc, sữa ngọt hoặc đồ uống nhiều đường. Chúng có thể làm mẹ tăng cân nhanh hơn thai.

Vitamin D nên bổ sung theo tư vấn. Không nên tự dùng liều cao.

Rau và trái cây vẫn rất cần

Muốn thai tăng cân tốt, mẹ vẫn cần rau và trái cây. Không nên chỉ tập trung thịt, trứng và sữa.

Rau cung cấp chất xơ, folate, kali và nhiều vi chất. Trái cây giúp bổ sung vitamin và năng lượng nhẹ.

Mẹ có thể ăn rau chín nếu dễ đầy bụng. Ví dụ rau cải, mồng tơi, bí đỏ, súp lơ, cà rốt và đậu que.

Trái cây nên ăn nguyên miếng. Ví dụ chuối, cam, bưởi, táo, lê, bơ hoặc thanh long. Không nên uống quá nhiều nước ép.

Chất xơ giúp giảm táo bón. Đây là vấn đề rất thường gặp khi mẹ bổ sung sắt.

Gợi ý thực đơn 1 ngày giúp đủ chất

Bữa sáng có thể là cháo yến mạch thịt bằm, một quả trứng chín và ít rau. Nếu mẹ nghén, có thể đổi sang bánh mì, sữa chua và chuối.

Bữa phụ sáng có thể là sữa chua không đường và một ít hạt. Mẹ nên ăn lượng vừa phải.

Bữa trưa theo đĩa ăn: một bát cơm vừa, 100 g cá chín hoặc thịt nạc, một đến hai bát rau chín và canh.

Bữa phụ chiều có thể là trái cây nguyên miếng và sữa tiệt trùng.

Bữa tối: nửa đến một bát cơm, thịt gà hoặc đậu phụ, rau chín và canh. Nếu mẹ đói trước ngủ, có thể uống một ly sữa ấm.

Khi nào ăn uống không đủ để giải quyết?

Nếu siêu âm ghi thai nhỏ, mẹ cần hỏi bác sĩ thai nhỏ ở mức nào. Cần xem cân nặng thai ước tính, chu vi bụng và bách phân vị.

Nếu nghi thai chậm tăng trưởng, mẹ cần siêu âm chuyên sâu. Bác sĩ sẽ đánh giá nước ối, Doppler động mạch rốn, Doppler động mạch não giữa và bánh nhau khi cần.

Nếu thai nhỏ do bánh nhau hoạt động kém, ăn uống chỉ hỗ trợ một phần. Việc quan trọng hơn là theo dõi sát và quyết định thời điểm sinh phù hợp.

Mẹ nên khám sớm nếu thai máy giảm, huyết áp cao, phù nhiều, đau đầu, nhìn mờ hoặc thai chậm tăng trưởng trên siêu âm.

Những hiểu lầm thường gặp

Hiểu lầm thứ nhất là ăn trứng vịt lộn nhiều sẽ làm thai tăng cân nhanh. Không nên ăn quá nhiều một món. Mẹ cần ăn đa dạng.

Hiểu lầm thứ hai là uống thật nhiều sữa thì thai sẽ to. Sữa có ích, nhưng không thay thế bữa ăn cân bằng.

Hiểu lầm thứ ba là thai nhỏ chỉ cần mẹ ăn nhiều hơn. Không đúng. Thai nhỏ có thể liên quan bánh nhau, gen, bệnh mẹ hoặc bất thường thai.

Hiểu lầm thứ tư là mẹ tăng cân nhiều thì thai chắc chắn tăng cân tốt. Không luôn đúng. Mẹ tăng cân và thai tăng cân là hai chuyện khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

Bà bầu ăn gì để thai nhi tăng cân tốt?

Nên ăn đủ đạm, tinh bột tốt, chất béo lành mạnh, rau, trái cây, sữa và vi chất theo tư vấn.

Uống sữa bầu có giúp thai tăng cân không?

Có thể hỗ trợ nếu mẹ thiếu năng lượng. Nhưng sữa không thay thế bữa ăn cân bằng.

Thai nhỏ có phải do mẹ ăn ít không?

Không luôn luôn. Thai nhỏ có thể do tính sai tuổi thai, cơ địa, bánh nhau hoặc bệnh lý.

Có nên ăn nhiều trứng vịt lộn không?

Không nên ăn quá nhiều. Mẹ cần đa dạng thực phẩm và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Khi nào cần khám chuyên sâu?

Khi thai nhỏ dưới bách phân vị, chu vi bụng nhỏ, nước ối bất thường, Doppler bất thường hoặc thai máy giảm.

Kết luận

Bà bầu muốn thai nhi tăng cân tốt không nên chỉ ăn thật nhiều. Mẹ cần ăn đúng, ăn đủ và theo dõi thai đúng mốc.

Bữa ăn nên có tinh bột tốt, đạm, rau, chất béo lành mạnh và thực phẩm giàu vi chất. Sữa, trứng, cá và thịt có thể hữu ích. Nhưng không nên dùng một món như “bí quyết tăng cân cho thai”.

Nếu thai nhỏ hoặc chậm tăng trưởng, mẹ cần khám chuyên sâu. Ăn uống tốt rất quan trọng. Nhưng nó không thay thế siêu âm, Doppler và theo dõi y học bào thai khi có dấu hiệu nguy cơ.

Nguồn tham khảo

1. ACOG. Healthy Eating During Pregnancy.
2. WHO. Balanced energy and protein supplementation during pregnancy.
3. ACOG. Fetal Growth Restriction.
4. NHS. Have a healthy diet in pregnancy.
5. ACOG. How Your Fetus Grows During Pregnancy.

Lưu ý y khoa: Nội dung chỉ nhằm tham khảo. Bài viết không thay thế khám thai hoặc tư vấn dinh dưỡng cá thể hóa. Nếu thai nhỏ, thai chậm tăng trưởng hoặc mẹ có bệnh nền, cần khám chuyên khoa.

 tại đây

Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé