Ăn gì khi ốm nghén và buồn nôn là câu hỏi rất thường gặp. Ốm nghén hay xuất hiện trong 3 tháng đầu. Một số mẹ chỉ hơi buồn nôn. Một số mẹ nôn nhiều, mệt và sợ mùi thức ăn.
Mục tiêu lúc này không phải ăn thật nhiều. Mục tiêu là ăn được, uống được và không để mất nước. Mẹ nên chia nhỏ bữa. Nên chọn món ít mùi, ít dầu mỡ và dễ tiêu.
Các món thường dễ chịu hơn gồm bánh mì khô, bánh quy nhạt, cháo loãng, cơm mềm, khoai, chuối, sữa chua, trứng chín, đậu phụ và canh ấm. Mẹ bầu có thể ăn ít và thường xuyên, chọn thức ăn giàu tinh bột, ít béo nếu bị buồn nôn.
Nếu nôn nhiều, tiểu ít, chóng mặt hoặc sụt cân, mẹ cần đi khám. Đó có thể là nghén nặng.
Vì sao mẹ bầu bị ốm nghén?
Ốm nghén là tình trạng buồn nôn hoặc nôn khi mang thai. Tình trạng này thường gặp nhất trong 3 tháng đầu. Một số mẹ nặng hơn vào buổi sáng. Một số mẹ buồn nôn cả ngày.
Nguyên nhân không chỉ đến từ một yếu tố. Thay đổi nội tiết, nhạy cảm mùi, dạ dày tiêu hóa chậm hơn và mệt mỏi đều có thể góp phần.
Ốm nghén nhẹ thường không gây hại cho thai. Nhưng nghén nặng có thể làm mẹ mất nước, rối loạn điện giải và sụt cân.
Vì vậy, mẹ không nên cố chịu đựng quá lâu. Ăn uống đúng cách có thể giúp giảm triệu chứng. Nhưng nếu nặng, mẹ cần hỗ trợ y khoa.
Nguyên tắc ăn uống khi buồn nôn
Mẹ nên ăn ít một. Không nên để bụng quá đói. Bụng đói có thể làm buồn nôn tăng lên.
Mẹ cũng không nên ăn quá no. Dạ dày quá căng dễ gây nôn và trào ngược. Tốt nhất là chia thành 5–6 bữa nhỏ.
Nên chọn món mềm, nhạt, ít mùi và ít dầu. Các món chiên rán thường làm mẹ khó chịu hơn.
Gợi ý mẹ bầu có thể ăn lượng nhỏ thức ăn giàu carbohydrate và ít chất béo. Ví dụ khoai, cơm, mì, bánh quy hoặc crackers.
Buổi sáng nên ăn gì?
Nhiều mẹ buồn nôn ngay khi thức dậy. Lúc này, mẹ không nên bật dậy quá nhanh.
Có thể để cạnh giường vài miếng bánh quy nhạt, bánh mì khô hoặc ngũ cốc khô. Mẹ ăn một ít trước khi ngồi dậy. Sau đó nghỉ vài phút.
Bữa sáng có thể là cháo loãng, bánh mì trứng chín hoặc khoai lang. Nếu sợ mùi trứng, mẹ có thể đổi sang sữa chua hoặc đậu phụ.
Không nên uống quá nhiều nước ngay lúc mới dậy. Uống nhiều một lần có thể làm đầy bụng. Mẹ nên uống từng ngụm nhỏ.
Tinh bột dễ tiêu: nhóm nên ưu tiên
Tinh bột thường dễ dung nạp hơn khi mẹ nghén. Đây cũng là nguồn năng lượng chính.
Các món có thể thử gồm cơm mềm, cháo, mì, bún, bánh mì, khoai lang, khoai tây, yến mạch và bánh quy nhạt. Mẹ nên chọn món ít gia vị.
Nếu mẹ nôn nhiều, một bát cháo loãng có thể dễ ăn hơn cơm khô. Nếu sợ mùi cháo thịt, có thể ăn cháo trắng với chút ruốc sạch hoặc đậu phụ.
Không nên cắt bỏ tinh bột quá mức. Khi thiếu năng lượng, mẹ có thể mệt hơn và buồn nôn nhiều hơn.
Đạm nào dễ ăn khi nghén?
Đạm vẫn rất cần thiết. Nhưng nhiều mẹ sợ mùi thịt cá. Khi đó, mẹ có thể đổi nguồn đạm.
Các lựa chọn dễ ăn gồm trứng chín kỹ, sữa chua, sữa tiệt trùng, đậu phụ, đậu xanh, thịt gà xé, cá ít mùi và thịt bằm nấu mềm.
Nếu mẹ không ăn được thịt cá vài ngày, không nên quá hoảng. Có thể bù bằng trứng, sữa chua hoặc đậu phụ. Khi đỡ nghén, mẹ ăn đa dạng trở lại.
Tránh thịt sống, trứng sống và hải sản sống. An toàn thực phẩm vẫn rất quan trọng trong thai kỳ. ACOG khuyên thai phụ dùng sản phẩm sữa đã tiệt trùng và chú ý an toàn thực phẩm.
Trái cây nào có thể dễ chịu hơn?
Một số mẹ thấy dễ chịu hơn với trái cây mát và ít mùi. Ví dụ chuối, táo, lê, cam, bưởi, thanh long hoặc kiwi.
Chuối dễ ăn và cung cấp năng lượng. Cam, bưởi và kiwi có vị chua nhẹ. Chúng có thể giúp mẹ đỡ ngấy miệng.
Tuy nhiên, mẹ không nên ăn quá chua khi bụng rỗng. Điều này có thể làm cồn ruột hoặc trào ngược.
Nên ăn trái cây nguyên miếng. Không nên uống nhiều nước ép ngọt. Nước ép dễ làm tăng đường nhanh và ít chất xơ hơn.
Gừng có giúp giảm buồn nôn không?
Gừng có thể giúp một số mẹ giảm buồn nôn. Thực phẩm hoặc đồ uống chứa gừng có thể giúp giảm buồn nôn và nôn. Mẹ nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng viên bổ sung gừng trong thai kỳ.
Mẹ có thể thử trà gừng loãng, gừng trong món ăn hoặc bánh gừng ít ngọt. Không nên dùng gừng liều cao theo mẹo truyền miệng.
Nếu mẹ có tiền sử ra máu, rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc, càng nên hỏi bác sĩ trước.
Gừng không thay thế thuốc chống nôn khi nghén nặng. Nếu nôn nhiều, cần khám.
Uống gì khi buồn nôn?
Mẹ nên uống từng ngụm nhỏ. Không nên uống quá nhiều trong một lần.
Nước lọc, nước ấm, nước chanh loãng, nước gừng loãng hoặc nước điện giải theo tư vấn đều có thể hữu ích. Nếu nôn nhiều, mẹ cần chú ý dấu hiệu mất nước.
Một số mẹ dễ nôn khi uống trong bữa ăn. Khi đó, có thể uống giữa các bữa. Cách này giúp giảm đầy dạ dày.
Nên hạn chế nước ngọt, trà sữa và đồ uống quá lạnh nếu làm mẹ khó chịu. Caffeine cũng cần giới hạn. Lượng caffeine dưới 200 mg mỗi ngày thường được xem là mức vừa phải trong thai kỳ.
Những món nên tránh khi đang nghén
Mẹ nên tránh món nhiều dầu mỡ. Ví dụ đồ chiên, đồ xào nhiều dầu hoặc thức ăn nhanh. Các món này dễ gây đầy bụng.
Nên tránh món quá cay, quá nồng hoặc mùi mạnh. Ví dụ mắm nồng, hành tỏi sống, đồ nướng khói hoặc món nhiều gia vị.
Không nên ăn đồ sống, đồ tái, hải sản sống và sữa chưa tiệt trùng. Những món này tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Tránh sữa chưa tiệt trùng, thịt nguội không hâm nóng và pate lạnh để giảm nguy cơ Listeria.
Nếu một món làm mẹ buồn nôn, hãy tạm dừng. Không cần ép ăn chỉ vì món đó được cho là bổ.
Gợi ý thực đơn 1 ngày cho mẹ nghén
Bữa sáng: vài miếng bánh mì khô trước khi dậy. Sau đó ăn cháo loãng hoặc khoai lang.
Bữa phụ sáng: sữa chua không đường và nửa quả chuối.
Bữa trưa: cơm mềm, thịt gà xé hoặc đậu phụ, canh bí và rau chín. Phần carbohydrate có thể là nửa đến một bát cơm. Phần protein khoảng 80–100 g thịt gà hoặc 2 bìa đậu phụ nhỏ.
Bữa phụ chiều: táo, lê hoặc bánh quy nhạt. Uống nước từng ngụm.
Bữa tối: cháo thịt bằm, trứng chín hoặc súp khoai tây. Nếu đầy bụng, nên ăn ít hơn và chia thêm bữa phụ.
Khi nào cần dùng thuốc?
Nếu thay đổi ăn uống không đủ, mẹ nên trao đổi với bác sĩ. Không nên tự mua thuốc chống nôn.
Vitamin B6 là lựa chọn không kê đơn có thể được thử đầu tiên cho buồn nôn và nôn trong thai kỳ. Nếu cần, bác sĩ có thể tư vấn thêm thuốc phù hợp.
Một số mẹ cần điều trị sớm để tránh nghén nặng. Điều này không có nghĩa mẹ yếu. Đó là chăm sóc y khoa cần thiết.
Nếu mẹ không giữ được thức ăn hoặc nước uống, cần khám ngay. Trì hoãn có thể làm mất nước nặng hơn.
Khi nào ốm nghén là bất thường?
Mẹ nên đi khám nếu nôn nhiều lần mỗi ngày. Cần khám nếu không uống được nước, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu hoặc chóng mặt.
Cũng cần khám nếu sụt cân, mệt lả, tim đập nhanh hoặc nôn ra máu. Đây là dấu hiệu không nên chờ.
Mẹ nên đi khám nếu triệu chứng không đỡ hoặc ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày. Bác sĩ có thể kê thuốc chống nôn an toàn trong thai kỳ.
Nếu đau bụng, sốt, tiêu chảy hoặc đau đầu nhiều, cần khám để loại trừ nguyên nhân khác.
Câu hỏi thường gặp
Ăn gì khi ốm nghén và buồn nôn?
Nên ăn ít một, chọn bánh mì khô, cháo, khoai, cơm mềm, chuối, sữa chua, trứng chín và đậu phụ.
Có nên nhịn ăn khi buồn nôn không?
Không nên. Bụng quá đói có thể làm buồn nôn nặng hơn.
Uống nước thế nào để đỡ nôn?
Nên uống từng ngụm nhỏ. Có thể uống giữa các bữa nếu uống trong bữa làm đầy bụng.
Gừng có dùng được khi nghén không?
Có thể giúp một số mẹ. Nên dùng lượng vừa phải và hỏi bác sĩ nếu muốn dùng viên bổ sung.
Nôn nhiều khi nào cần đi khám?
Cần khám nếu không uống được nước, tiểu ít, chóng mặt, sụt cân hoặc nôn nhiều lần mỗi ngày.
Kết luận
Ốm nghén và buồn nôn rất thường gặp trong thai kỳ. Mẹ không cần ép mình ăn nhiều. Mục tiêu là ăn được, uống được và tránh mất nước.
Mẹ nên chia nhỏ bữa. Nên chọn món khô, mềm, ít mùi và ít dầu. Tinh bột dễ tiêu, sữa chua, trứng chín, đậu phụ và trái cây nhẹ thường dễ chịu hơn.
Nếu nôn nhiều, sụt cân hoặc không uống được nước, mẹ cần đi khám. Nghén nặng có thể điều trị được. Mẹ không nên chịu đựng một mình.
Nguồn tham khảo
- ACOG. Morning Sickness: Nausea and Vomiting of Pregnancy.
- NHS. Vomiting and morning sickness.
- RCOG. Pregnancy sickness and hyperemesis gravidarum.
- ACOG. Healthy Eating During Pregnancy.
- ACOG. Listeria and Pregnancy.
Lưu ý y khoa: Nội dung chỉ nhằm tham khảo. Bài viết không thay thế khám thai hoặc tư vấn dinh dưỡng trực tiếp. Mẹ bầu nôn nhiều, sụt cân hoặc không uống được nước cần đi khám sớm.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
Tặng mẹ bầu
Bộ tài liệu miễn phí cho mẹ chuẩn bị mang thai và thai kỳ sớm
Dành cho mẹ đang chuẩn bị mang thai, mới biết có thai hoặc đang theo dõi thai nhỏ. Tài liệu giúp mẹ nắm các mốc siêu âm sớm, xét nghiệm cần nhớ và những dấu hiệu nên đi khám y học bào thai đúng lúc.
Nhận bộ tài liệu miễn phí
