Sai lầm thường gặp khi đo giãn não thất thai nhi, điều quan trọng nhất là phải nhớ cách đo chuẩn theo ISUOG. Não thất bên được đo tại bề rộng nhĩ não thất, trên mặt cắt trục của đầu thai. Caliper phải đặt từ bờ trong đến bờ trong, ngay mức đám rối mạch mạc, và đường đo phải vuông góc với trục dài của não thất. Số đo dưới 10 mm là bình thường. Từ 10 mm trở lên được xem là giãn não thất.
FMF cũng dùng ngưỡng 10 mm để xác định giãn não thất và chia mức độ thành nhẹ 10–12 mm, vừa 13–15 mm và nặng trên 15 mm. Cách phân loại này hữu ích cho tư vấn, nhưng chỉ đúng khi số đo được lấy trên đúng mặt cắt chuẩn.
Lí do xuất hiện những sai lầm thường gặp khi đo giãn não thất thai nhi
Não thất là một cấu trúc nhỏ. Khi số đo nằm sát ngưỡng 10 mm, chỉ một sai số kỹ thuật rất nhỏ cũng có thể làm thay đổi kết quả. Các lỗi như chọn sai mặt cắt, đặt sai con trỏ hoặc đo sai hướng có thể làm số đo não thất bị sai.
Đó là lý do vì sao cùng một thai nhưng kết quả đôi khi không giống nhau hoàn toàn. Khi số đo chỉ mới ở vùng ranh giới, cần ưu tiên đọc lại hình ảnh, kiểm tra kỹ mặt cắt và đo lại cả hai bên trước khi kết luận.
Những sai lầm thường gặp khi đo giãn não thất thai nhi
Đặt caliper sai vị trí
Caliper phải đặt từ bờ trong đến bờ trong của nhĩ não thất. Nếu đặt từ giữa đến giữa hoặc bờ ngoài đến bờ ngoài, số đo sẽ lớn giả.
Chọn mặt cắt siêu âm lệch trục
Mặt cắt chuẩn là mặt cắt trục đối xứng của đầu thai. Nếu đầu dò nghiêng hoặc mặt cắt đi chéo, hình ảnh nhĩ não thất sẽ bị méo hoặc kéo dài, dẫn đến những sai lầm thường gặp. Lỗi này dễ gặp khi thai nằm tư thế khó.
Đường đo không vuông góc với trục dài não thất.
Nếu đo xéo, bề rộng sẽ bị tăng giả. Đây là lỗi dễ bỏ qua vì hình ảnh đôi khi vẫn nhìn có vẻ hợp lý.
Đo sai vị trí
Não thất bên không rộng đều ở mọi đoạn. Chuẩn đo phải lấy tại nhĩ não thất, ở mức đám rối mạch mạc. Nếu đo quá trước hoặc quá sau, số đo sẽ không còn chính xác.
Chỉ đo một bên
Giãn não thất có thể xảy ra một hoặc hai bên. Vì vậy, cần đánh giá cả hai não thất. Nếu chỉ đo bên nhìn rõ hơn, có thể bỏ sót bất đối xứng.
Nhầm vùng giảm âm bình thường.
Đây là một trong số sai lầm đo giãn não thất thường gặp. Một số vùng giảm âm có thể bị nhầm với dịch não tủy. Khi đó, khoang bình thường có thể nhầm là não thất giãn.
Chỉ nhìn vào một con số
Giãn não thất không chỉ đánh giá chỉ bằng số đo. Khi 10 mm trở lên, cần khảo sát toàn bộ não thai, bất thường phối hợp và cân nhắc xét nghiệm nếu cần.
Mốc nào được gọi là giãn não thất thai nhi
Mốc thường dùng là 10 mm.
Dưới 10 mm được xem là trong giới hạn bình thường.
Từ 10 đến 12 mm là giãn nhẹ.
Từ 13 đến 15 mm là giãn vừa và trên 15 mm là giãn nặng.
Điều quan trọng là con số này chỉ có ý nghĩa khi được đo đúng chuẩn.
Khi nào nên nghi ngờ có những sai lầm thường gặp khi đo giãn não thất
Cần nghĩ đến khả năng dương tính giả khi kết quả nằm sát ngưỡng 10 mm. Hình ảnh không rõ, tư thế thai khó, chỉ có một lần đo duy nhất. Hoặc phiếu siêu âm không mô tả được mặt cắt và vị trí đặt caliper.
Trong nhóm này, việc đánh giá bởi người có kinh nghiệm là rất quan trọng. Mục tiêu là để xác định xem số đo có thực sự bất thường hay không.
Nếu kết quả ghi não thất từ 10 mm trở lên thì nên làm gì
Bước đầu tiên là không nên hoảng sợ. Giãn não thất là một dấu hiệu siêu âm, không phải lúc nào cũng là tổn thương não nặng. Khi phát hiện giãn não thất, cần siêu âm chi tiết, cân nhắc chọc ối làm nhiễm sắc thể và microarray. Cũng như xét nghiệm CMV và toxoplasma, và xem xét MRI thai nếu có điều kiện chuyên môn phù hợp.
Với trường hợp giãn nhẹ đơn độc. Tiên lượng thường thuận lợi hơn nhiều so với nhóm có bất thường phối hợp. Vì vậy, giá trị lớn nhất là xác định xem đây có thật sự là giãn não thất, có tiến triển không và có đi kèm dấu hiệu khác hay không.
Khi nào cần đi khám lại tại cơ sở chuyên sâu
Thai phụ nên khám lại khi phiếu siêu âm ghi não thất từ 10 mm trở lên. Hoặc khi kết quả chỉ ghi nghi ngờ giãn não thất mà không có mô tả kỹ. Ở cơ sở chuyên sâu như Dr Tú Y học bào thai, mục tiêu của lần khám lại là đọc lại hồ sơ cũ, đo lại đúng chuẩn, khảo sát kỹ cấu trúc não và tư vấn bước tiếp theo theo đúng mức độ nguy cơ.
Trong buổi khám, thai phụ nên mang theo tất cả kết quả trước đó. Điều này giúp việc đối chiếu tiến triển chính xác hơn và tránh lặp lại đánh giá không cần thiết.
Kết luận và khuyến nghị
Những sai lầm thường gặp khi đo giãn não thất thai nhi chủ yếu nằm ở ba điểm: sai mặt cắt, sai vị trí caliper và sai hướng đường đo. Vì ngưỡng chẩn đoán chỉ cách nhau từng milimet. Một lỗi kỹ thuật nhỏ cũng có thể tạo ra kết quả dương tính giả.
Vì vậy, khi nhận kết quả nghi ngờ giãn não thất, thai phụ không nên tự kết luận nặng nhẹ chỉ dựa vào một con số trên phiếu siêu âm. Cần đo lại đúng chuẩn, đánh giá đủ và khảo sát toàn bộ não thai trước khi tư vấn tiên lượng. Nếu cần, nên đi khám lại sớm tại cơ sở có kinh nghiệm về siêu âm thai chuyên sâu để được giải thích rõ ràng và lập kế hoạch theo dõi phù hợp.
Với hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực sản phụ khoa và y học bào thai. Điều quan trọng nhất mà Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú luôn theo đuổi là giúp thai phụ hiểu đúng bản chất sàng lọc, bám sát mốc thời gian của thai kỳ, và đi từng bước chắc chắn.
Các mẹ tìm hiểu thêm tại đây
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
