Chị H. đến phòng khám Dr Tú y học bào thai khi thai được 19 tuần 5 ngày. Trên tay chị là kết quả siêu âm hình thái giữa thai kỳ. Dòng kết luận ghi: nghi dây rốn một động mạch. Câu hỏi đầu tiên của chị là siêu âm dây rốn một động mạch có đáng lo không và có cần làm thêm xét nghiệm gì không.
Chị mang theo đầy đủ hồ sơ. Có kết quả sàng lọc quý 1, có hình ảnh tim thai, có đo sinh trắc học. Nhưng chị không hiểu vì sao chỉ thiếu một mạch máu lại khiến nhiều người lo lắng. Tại phòng khám Dr Tú y học bào thai chúng tôi đọc lại toàn bộ hồ sơ theo tuổi thai. Sau đó mới rà lại hình ảnh để xác nhận kết luận từ lần siêu âm trước.
Siêu âm dây rốn một động mạch là gì?
Đây là việc kiểm tra số lượng mạch máu trong dây rốn của thai. Dây rốn bình thường có ba mạch máu. Gồm hai động mạch và một tĩnh mạch. Khi siêu âm cho thấy chỉ còn một động mạch, tình trạng này gọi là dây rốn một động mạch.
Trên mặt cắt ngang, bác sĩ sẽ đếm số mạch trong dây rốn. Nếu chỉ thấy hai mạch, thường là một động mạch và một tĩnh mạch, sẽ nghĩ đến dây rốn hai mạch. Để xác nhận, cần kiểm tra thêm mạch máu chạy hai bên bàng quang thai. Nếu chỉ thấy mạch ở một bên, điều này ủng hộ chẩn đoán.
Vì sao siêu âm có thể phát hiện tình trạng này
Ở giai đoạn giữa thai kỳ, mạch máu đã đủ lớn để quan sát rõ. Hình ảnh mặt cắt ngang dây rốn giúp đếm số mạch. Kỹ thuật màu giúp thấy dòng chảy rõ hơn.
Trong một số trường hợp, hai động mạch có thể dính vào nhau ở đoạn gần bánh nhau. Khi đó, nếu chỉ quan sát một vị trí, có thể nhầm lẫn. Vì vậy, khi phát hiện dây rốn hai mạch, cần kiểm tra lại ở nhiều đoạn khác nhau và kiểm tra mạch quanh bàng quang.
Siêu âm dây rốn một động mạch có chính xác không
Độ chính xác của siêu âm phụ thuộc vào tuổi thai và chất lượng hình ảnh.
Siêu âm có thể gợi ý dây rốn một động mạch từ 12–13 tuần. Khi thai còn nhỏ, bác sĩ thường dựa vào Doppler màu và kiểm tra mạch rốn hai bên bàng quang để nhận diện sớm. Tuy vậy, ở 12–13 tuần, hình ảnh dễ bị hạn chế bởi tư thế thai và kích thước mạch còn nhỏ. Vì vậy kết luận đôi khi chỉ dừng ở mức nghi ngờ và cần hẹn kiểm tra lại.
Siêu âm hình thái 18–22 tuần vẫn là mốc thuận lợi nhất để xác nhận SUA. Ở giai đoạn này, mạch máu lớn hơn, mặt cắt ngang dây rốn rõ hơn và việc đếm số mạch đáng tin cậy hơn. Doppler màu cũng giúp phân biệt mạch rõ và giảm nhầm lẫn.
Siêu âm dây rốn một động mạch là sàng lọc hay chẩn đoán?
Siêu âm dây rốn một động mạch là một phát hiện hình thái. Nó không phải là xét nghiệm nhiễm sắc thể. Nó cũng không tự động đồng nghĩa thai có dị tật. Có thể coi SUA là một dấu hiệu gợi ý để kiểm tra kỹ hơn. Bác sĩ cần đặt SUA trong bối cảnh toàn bộ thai kỳ. Cần xem sàng lọc quý 1 hoặc NIPT nếu có. Cần xem siêu âm hình thái có bất thường nào khác hay không
Sau khi xác nhận SUA, cần làm gì tiếp theo?
Điều quan trọng nhất là phân biệt SUA đơn độc hay không đơn độc.
SUA đơn độc nghĩa là ngoài số mạch dây rốn, siêu âm hình thái còn lại bình thường. Khi đó thường ưu tiên theo dõi tăng trưởng thai ở quý 3 theo mốc phù hợp.
SUA không đơn độc nghĩa là có bất thường cấu trúc đi kèm. Khi đó cần khảo sát sâu hơn, nhất là tim và thận. Nếu có thêm dấu hiệu nghi ngờ, bác sĩ sẽ tư vấn bước sàng lọc hoặc chẩn đoán tiếp theo phù hợp với tuổi thai.
Kết luận
Siêu âm là một bước đánh giá quan trọng trong thai kỳ. Điều cần làm không phải là hoảng sợ khi nghe kết luận dây rốn hai mạch. Điều cần làm là xác nhận lại kỹ thuật, phân biệt đơn độc hay không và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.
Trong quy trình tại phòng khám Dr Tú y học bào thai, mỗi trường hợp đều được đọc lại hồ sơ theo tuổi thai, rà lại hình ảnh, phân biệt sàng lọc với chẩn đoán, sau đó mới đưa ra hướng theo dõi cụ thể. Cách tiếp cận này giúp câu hỏi về siêu âm dây rốn một động mạch được trả lời dựa trên cơ sở y khoa và dữ kiện thực tế.
Bài viết này được chia sẻ dựa trên trải nghiệm và hơn 20 năm trực tiếp can thiệp bào thai của Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú.
Tìm hiểu thêm tại đây.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
