Sảy thai liên tiếp được định nghĩa là mất từ hai thai kỳ trở lên. Thai kỳ được xác nhận bằng xét nghiệm hCG. Bao gồm cả sảy thai rất sớm. Tình trạng này gặp ở khoảng 1–2% phụ nữ.
Nguy cơ tăng theo số lần sảy thai trước đó. Sau một lần sảy thai, nguy cơ khoảng 15%. Sau hai lần liên tiếp, nguy cơ tăng rõ. Điều này cho thấy có yếu tố nền cần được đánh giá.
Nguyên nhân sảy thai liên tiếp gồm những gì?
Nguyên nhân được chia thành nhiều nhóm. Mỗi nhóm cần được tiếp cận riêng. Không nên chỉ tìm một nguyên nhân duy nhất.
Nhóm đầu tiên là yếu tố di truyền. Bất thường nhiễm sắc thể ở bố mẹ có thể gây mất thai. Ngoài ra, bất thường phôi cũng rất phổ biến. Đặc biệt ở phụ nữ lớn tuổi.
Nhóm thứ hai là yếu tố giải phẫu tử cung. Dị dạng tử cung có thể cản trở làm tổ. Ví dụ tử cung hai sừng hoặc vách ngăn tử cung.
Nhóm thứ ba là yếu tố miễn dịch và tăng đông. Hội chứng kháng phospholipid là nguyên nhân rõ ràng nhất. Các yếu tố miễn dịch khác ít có bằng chứng.
Nhóm thứ tư là nội tiết và chuyển hóa. Rối loạn tuyến giáp là yếu tố quan trọng. Một số trường hợp liên quan đến đái tháo đường hoặc béo phì.
Tuy nhiên, một thực tế quan trọng là khoảng 40–50% trường hợp không tìm được nguyên nhân rõ. Đây là nhóm khó nhất trong thực hành.
Nội mạc tử cung đóng vai trò gì trong sảy thai liên tiếp?
Trước đây, nội mạc tử cung được coi là môi trường thụ động. Hiện nay quan điểm đã thay đổi. Nội mạc tử cung có vai trò chọn lọc phôi.
Quá trình quan trọng nhất là phản ứng màng rụng. Đây là giai đoạn nội mạc chuẩn bị cho thai làm tổ. Nếu quá trình này rối loạn, thai khó phát triển.
Một cơ chế mới được đề xuất là phản ứng màng rụng bị đình trệ. Khi đó nội mạc cho phép phôi bám vào. Nhưng không đủ khả năng nuôi dưỡng lâu dài. Kết quả là sảy thai sớm.
Cơ chế tế bào của phản ứng màng rụng
Có hai nhóm tế bào chính trong quá trình này. Nhóm đầu tiên là tế bào DIO2+. Nhóm này tạo môi trường cho phôi làm tổ.
Nhóm thứ hai là tế bào PLA2G2A+. Nhóm này giúp duy trì thai kỳ. Chúng tạo môi trường chống viêm và dung nạp miễn dịch.
Thai kỳ bình thường cần chuyển đổi từ DIO2+ sang PLA2G2A+. Nếu chuyển đổi chậm, nội mạc bị đình trệ. Điều này làm tăng nguy cơ sảy thai.
Vì sao sảy thai trước làm tăng nguy cơ lần sau?
Sau mỗi lần sảy thai, nội mạc tử cung bị tổn thương. Có thể có viêm kéo dài. Cũng có thể có thay đổi đáp ứng progesterone.
Những thay đổi này làm giảm khả năng chuẩn bị cho thai kỳ mới. Điều này tạo ra vòng lặp nguy cơ. Sảy thai dẫn đến sảy thai tiếp theo.
Cần làm những xét nghiệm gì khi sảy thai liên tiếp?
Tiếp cận cần có hệ thống. Không nên làm tất cả xét nghiệm cùng lúc. Cần dựa vào tiền sử và lâm sàng.
Đầu tiên là xét nghiệm di truyền. Có thể làm karyotype bố mẹ. Không phải trường hợp nào cũng cần.
Tiếp theo là đánh giá tử cung. Siêu âm 3D là phương pháp ưu tiên. Có thể kết hợp nội soi nếu cần.
Xét nghiệm kháng phospholipid là bắt buộc sau hai lần sảy thai. Bao gồm lupus anticoagulant và anticardiolipin.
Đánh giá tuyến giáp cũng cần thiết. Bao gồm TSH và kháng thể TPO. Điều này giúp phát hiện rối loạn tiềm ẩn.
Không khuyến nghị xét nghiệm NK cell thường quy. Cũng không cần xét nghiệm nội tiết phức tạp nếu không có chỉ định.
Có nên làm xét nghiệm nội mạc tử cung không?
Hiện tại chưa có xét nghiệm chuẩn trong thực hành. Tuy nhiên, nghiên cứu đang phát triển nhanh.
Một hướng mới là sinh thiết nội mạc trước mang thai. Đánh giá các dấu ấn như tỷ lệ PLA2G2A/DIO2. Điều này giúp dự đoán khả năng mang thai thành công.
Tuy nhiên, phương pháp này chưa phổ biến rộng. Cần thêm nghiên cứu trước khi áp dụng thường quy.
Hướng điều trị sảy thai liên tiếp hiện nay
Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân. Không có một phác đồ chung cho tất cả.
Nếu có hội chứng kháng phospholipid, điều trị bằng aspirin và heparin. Điều này đã có bằng chứng rõ.
Nếu có bất thường tử cung, có thể phẫu thuật. Ví dụ cắt vách ngăn tử cung.
Nếu có rối loạn tuyến giáp, cần điều chỉnh trước khi mang thai. Điều này giúp cải thiện kết quả.
Trong trường hợp không rõ nguyên nhân, điều trị mang tính hỗ trợ. Bao gồm theo dõi sát và tư vấn tâm lý.
Vai trò của chuẩn bị nội mạc tử cung trước mang thai
Đây là hướng tiếp cận mới. Thay vì chỉ tập trung vào phôi. Cần đánh giá cả nội mạc.
Mục tiêu là tối ưu phản ứng màng rụng. Giúp nội mạc sẵn sàng cho thai kỳ. Điều này có thể giúp giảm nguy cơ sảy thai tái phát.
Hiện chưa có phác đồ chuẩn. Nhưng đây là hướng nghiên cứu tiềm năng.
Tiên lượng cho các cặp vợ chồng
Dù có sảy thai liên tiếp, vẫn có cơ hội sinh con khỏe mạnh. Tỷ lệ thành công có thể đạt 60–70%. Ngay cả khi không tìm được nguyên nhân.
Điều quan trọng là tiếp cận đúng. Không làm quá nhiều xét nghiệm không cần thiết. Và không bỏ sót yếu tố quan trọng.
Kết luận
Sảy thai liên tiếp là một tình trạng phức tạp. Cần đánh giá toàn diện từ phôi đến nội mạc tử cung. Khoảng 40–50% trường hợp chưa có nguyên nhân rõ. Cơ chế phản ứng màng rụng mở ra hướng hiểu mới. Trong tương lai, đánh giá nội mạc có thể giúp cá thể hóa điều trị. Mục tiêu là cải thiện khả năng mang thai thành công.
FAQ
- Sảy thai liên tiếp có phải do cơ địa không?
Không hoàn toàn, cần đánh giá nhiều yếu tố như di truyền, tử cung và nội tiết. - Có cần làm tất cả xét nghiệm ngay không?
Không, nên làm theo từng bước dựa vào tiền sử và chỉ định. - Không tìm được nguyên nhân có còn hy vọng không?
Có, nhiều trường hợp vẫn mang thai thành công sau đó. - Nội mạc tử cung có quan trọng không?
Rất quan trọng, vì quyết định khả năng làm tổ và nuôi thai. - Có thể phòng ngừa sảy thai liên tiếp không?
Có thể giảm nguy cơ nếu xác định và xử lý đúng nguyên nhân.
Tìm hiểu thêm tại đây
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
