Giãn tĩnh mạch mạng nhện khi mang thai và cách chăm sóc an toàn

Giãn tĩnh mạch mạng nhện khi mang thai là cách gọi chung cho những mạch máu rất nhỏ màu đỏ hoặc tím hiện lên dưới da, tỏa ra như chân nhện, thường gặp ở mặt, cổ, ngực, cánh tay hoặc chân. Đây là một trong những thay đổi về da khi mang thai khá thường gặp, chủ yếu do nội tiết thai kỳ và lượng máu trong cơ thể tăng lên. Tình trạng này không ảnh hưởng tới em bé, và theo Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), vết đỏ thường mờ dần sau sinh.

Bài viết giúp mẹ nhận biết hai dạng giãn mạch mạng nhện, phân biệt với suy giãn tĩnh mạch chân, chăm sóc an toàn trong thai kỳ và nhận ra những dấu hiệu cần đi khám sớm.

Hai dạng giãn mạch mạng nhện mẹ bầu hay gặp

Dạng thứ nhất là giãn mạch hình nhện, thường mọc ở mặt, cổ, phần trên ngực và cánh tay. Mỗi nốt có một chấm đỏ nhỏ ở giữa, là một tiểu động mạch giãn ra, từ đó tỏa ra nhiều sợi mạch mảnh. Theo DermNet, khi ấn vào chấm giữa, các sợi đỏ biến mất rồi hiện lại ngay khi bỏ tay ra, đây là điểm giúp phân biệt với nốt xuất huyết dưới da.

Dạng thứ hai là giãn mao mạch dạng mạng nhện ở chân, thường gặp ở đùi, khoeo chân và quanh mắt cá. Đó là những đường mảnh màu đỏ, xanh hoặc tím, mọc thành chùm hay hình nhánh cây, nằm phẳng trên da và hầu như không đau. Dạng này liên quan áp lực trong hệ tĩnh mạch chân nhiều hơn là nội tiết.

Vì sao mẹ bầu dễ bị giãn mạch mạng nhện

Theo DermNet, giãn mạch hình nhện xuất hiện nhiều nhất trong thai kỳ vì nồng độ estrogen tăng cao làm các mạch máu nhỏ dưới da giãn ra. ACOG cũng cho biết sự thay đổi nội tiết cùng lượng máu tăng lên khi mang thai khiến các mạch đỏ nhỏ xuất hiện ở mặt, cổ và cánh tay, hay gặp nhất ở nửa đầu thai kỳ.

Ở chân, tử cung lớn dần chèn ép các tĩnh mạch vùng chậu, làm máu từ chân về tim chậm hơn và tăng áp lực lên các tĩnh mạch nhỏ. Mẹ phải đứng hoặc ngồi lâu, tăng cân nhanh hay có người thân từng bị giãn tĩnh mạch sẽ dễ gặp hơn. Áp lực này cũng là lý do nhiều mẹ bị sưng phù chân khi mang thai vào cuối ngày.

Giãn mạch mạng nhện khác gì suy giãn tĩnh mạch chân

Suy giãn tĩnh mạch là khi các tĩnh mạch lớn hơn ở chân giãn to, ngoằn ngoèo, màu xanh và gồ lên dưới da, mà nhiều mẹ gọi là nổi gân xanh ở chân. Theo ACOG, sức nặng và áp lực của tử cung làm giảm dòng máu từ phần dưới cơ thể, khiến tĩnh mạch ở chân sưng, đau nhức và chuyển màu xanh. Mẹ thường thấy nặng chân, mỏi chân về cuối ngày, khác với giãn mạch mạng nhện vốn phẳng và hầu như không gây khó chịu.

ACOG cũng lưu ý suy giãn tĩnh mạch có thể xuất hiện ở âm hộ, âm đạo và trực tràng, khi ở trực tràng thì được gọi là trĩ khi mang thai. Nếu mẹ đau nhức chân nhiều mà không thấy tĩnh mạch nổi rõ, nguyên nhân có thể khác, như chuột rút khi mang thai hay các tình huống được giải thích trong bài đau chân khi mang thai.

Giãn mạch mạng nhện có nguy hiểm không

Giãn mạch hình nhện và giãn mao mạch ở chân chủ yếu ảnh hưởng thẩm mỹ, không gây hại cho mẹ và không ảnh hưởng tới em bé. ACOG nhận định suy giãn tĩnh mạch trong thai kỳ phần lớn cũng chỉ là vấn đề thẩm mỹ và sẽ cải thiện sau sinh.

Điều mẹ cần biết thêm là theo NHS, nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu tăng lên khi đang mang thai và trong 6 tuần sau sinh. Giãn mạch mạng nhện không gây ra huyết khối, nhưng mẹ nên nhớ các dấu hiệu cảnh báo ở cuối bài để không bỏ sót khi có vấn đề thật sự.

Mẹ nên làm gì để đỡ khó chịu

Với giãn mạch mạng nhện, mẹ thường không cần điều trị gì trong thai kỳ. Các phương pháp làm mờ mạch máu như laser hay tiêm xơ thường được hẹn sau sinh, khi nội tiết đã ổn định và nhiều mạch đã tự mờ.

Để giảm nặng chân và hạn chế suy giãn tĩnh mạch nặng thêm, ACOG khuyên mẹ đi lại, thay đổi tư thế nếu phải ngồi hoặc đứng lâu, không ngồi bắt chéo chân quá lâu và kê cao chân khi nghỉ. Mẹ nên vận động đều đặn như đi bộ, bơi hay đạp xe tại chỗ, các bài tập an toàn được hướng dẫn trong bài tập thể dục khi mang thai. ACOG cũng khuyên mang vớ hỗ trợ và ăn nhiều chất xơ, uống đủ nước để phòng táo bón khi mang thai, vì rặn nhiều làm tăng áp lực lên tĩnh mạch vùng chậu.

Mẹ không nên tự dùng kem bôi hay thuốc uống quảng cáo trị giãn tĩnh mạch khi đang mang thai mà chưa hỏi bác sĩ. Nếu cần vớ y khoa áp lực cao, mẹ nên được tư vấn để chọn đúng cỡ và mức áp lực.

Giãn mạch mạng nhện có hết sau sinh không

Theo ACOG, vết đỏ của giãn mạch mạng nhện thường mờ đi sau sinh, khi nồng độ estrogen và lượng máu trở lại bình thường. Thời gian mờ khác nhau ở mỗi mẹ, có người vài tuần, có người vài tháng.

Một số mạch nhỏ, nhất là ở chân, có thể không mất hẳn và dễ xuất hiện lại ở lần mang thai sau. Nếu sau sinh vài tháng mà các mạch vẫn rõ và mẹ thấy ảnh hưởng thẩm mỹ, mẹ có thể khám da liễu để được tư vấn điều trị, tương tự như khi mẹ băn khoăn rạn da sau sinh có hết không.

Khi nào cần đi khám

Theo NHS, mẹ cần đi khám sớm nếu một bên chân đau nhức theo nhịp, thường ở bắp chân hoặc đùi, kèm sưng một bên, da quanh chỗ đau đỏ, xanh hoặc sẫm màu, hay tĩnh mạch sưng căng. Đây có thể là dấu hiệu huyết khối tĩnh mạch sâu. Nếu có thêm khó thở hoặc đau ngực, mẹ cần gọi cấp cứu ngay vì cục máu đông có thể đã di chuyển lên phổi.

ACOG khuyên mẹ đi khám khi thấy một điểm đỏ, đau trên tĩnh mạch ở chân. Nếu giãn mạch hình nhện xuất hiện rất nhiều kèm ngứa nhiều, nhất là ngứa lòng bàn tay, bàn chân, hoặc vàng da, mẹ cần khám để được kiểm tra chức năng gan và loại trừ ứ mật thai kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Giãn mạch mạng nhện có ảnh hưởng đến em bé không?

Không. Đây là thay đổi ở các mạch máu nhỏ dưới da của mẹ, không ảnh hưởng tới tuần hoàn của bánh nhau hay sự phát triển của em bé.

Có nên mang vớ y khoa khi bị giãn mạch mạng nhện không?

Vớ hỗ trợ chủ yếu giúp giảm nặng chân và sưng chân khi có suy giãn tĩnh mạch. Với giãn mạch mạng nhện đơn thuần, vớ ít tác dụng làm mờ mạch, nhưng mẹ vẫn có thể mang nếu thấy chân dễ chịu hơn.

Lần mang thai sau có bị lại không?

Mẹ từng bị giãn mạch mạng nhện hoặc suy giãn tĩnh mạch ở lần mang thai trước có khả năng gặp lại ở lần sau. Giữ thói quen vận động và kê cao chân từ sớm giúp hạn chế khó chịu.

Nếu mẹ thấy mạch máu nổi nhiều kèm đau, sưng chân hoặc có dấu hiệu khiến mẹ lo lắng, mẹ nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ sản khoa để được thăm khám đúng tình trạng.

Tài liệu tham khảo

• ACOG, Skin Conditions During Pregnancy
• DermNet, Spider telangiectasis
• NHS, DVT (deep vein thrombosis)