Bị chậm kinh là gì?
Bị chậm kinh là tình trạng kỳ kinh nguyệt không xuất hiện đúng thời điểm dự kiến của chu kỳ. Ở phụ nữ khỏe mạnh, chu kỳ kinh thường kéo dài khoảng 25–35 ngày. Nếu kỳ kinh đến muộn hơn thời gian này, tình trạng đó được gọi là chậm kinh hoặc trễ kinh.
Trong chu kỳ kinh nguyệt bình thường, buồng trứng sẽ phóng noãn (rụng trứng) vào giữa chu kỳ. Sau khi rụng trứng, cơ thể sản xuất progesterone để chuẩn bị niêm mạc tử cung cho việc mang thai. Nếu không có thai, hormone giảm xuống và kinh nguyệt xuất hiện. Vì vậy, sự thay đổi của quá trình rụng trứng thường là nguyên nhân chính gây chậm kinh.
Chu kỳ kinh nguyệt liên quan thế nào đến việc bị chậm kinh
Chu kỳ kinh nguyệt được điều hòa bởi trục nội tiết gồm vùng dưới đồi, tuyến yên và buồng trứng. Hệ thống này kiểm soát quá trình rụng trứng và sản xuất hormone sinh dục nữ.
Khi rụng trứng xảy ra bình thường, sau khoảng 14 ngày kinh nguyệt sẽ xuất hiện. Nếu quá trình rụng trứng không xảy ra hoặc xảy ra muộn, chu kỳ kinh sẽ bị kéo dài và dẫn tới tình trạng trễ kinh.
Trong thực tế lâm sàng, việc đánh giá rụng trứng có thể dựa vào nhiều phương pháp như theo dõi chu kỳ kinh, đo nhiệt độ cơ thể cơ bản hoặc định lượng progesterone máu. Sự tăng progesterone sau rụng trứng là dấu hiệu cho thấy quá trình phóng noãn đã xảy ra.
Nguyên nhân thường gặp khiến phụ nữ bị chậm kinh
Có nhiều nguyên nhân khiến phụ nữ bị chậm kinh. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:
1. Mang thai
Đây là nguyên nhân thường gặp nhất khi phụ nữ bị chậm kinh. Sau khi trứng được thụ tinh và làm tổ trong tử cung, hormone hCG tăng lên và ngăn cản chu kỳ kinh tiếp tục.
Vì vậy, nếu bị chậm kinh từ 5–7 ngày, phụ nữ nên thử thai bằng que thử để kiểm tra khả năng mang thai.
2. Rối loạn rụng trứng
Khi buồng trứng không phóng noãn hoặc rụng trứng muộn, chu kỳ kinh nguyệt sẽ bị kéo dài. Tình trạng này có thể gặp trong các bệnh lý như:
- Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)
- Suy buồng trứng sớm
- Rối loạn nội tiết
Những tình trạng này làm thay đổi hormone và khiến kinh nguyệt không đều.
3. Stress và thay đổi lối sống
Căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến vùng dưới đồi của não – nơi điều khiển chu kỳ kinh nguyệt. Khi vùng này bị ảnh hưởng, rụng trứng có thể bị trì hoãn.
Ngoài ra, các yếu tố như:
- Thiếu ngủ
- Tập luyện quá mức
- Giảm cân nhanh
- Thay đổi múi giờ
cũng có thể gây chậm kinh.
4. Thuốc và biện pháp tránh thai
Một số loại thuốc có thể làm thay đổi chu kỳ kinh nguyệt, bao gồm:
- Thuốc tránh thai nội tiết
- Thuốc điều trị tâm thần
- Thuốc nội tiết
Việc bắt đầu hoặc ngừng thuốc tránh thai cũng có thể khiến chu kỳ kinh tạm thời bị rối loạn.
5. Các bệnh lý nội tiết
Một số bệnh lý toàn thân cũng có thể gây chậm kinh, ví dụ:
- Bệnh tuyến giáp
- Tăng prolactin máu
- Bệnh lý tuyến thượng thận
Những bệnh này làm thay đổi hệ thống hormone điều hòa chu kỳ kinh.
Bị chậm kinh bao lâu thì nên thử thai
Nếu phụ nữ có quan hệ tình dục và bị chậm kinh khoảng 5–7 ngày, việc thử thai là bước đầu tiên nên làm.
Hormone hCG thường có thể được phát hiện trong nước tiểu sau khoảng 10–14 ngày kể từ khi thụ tinh. Vì vậy, thử thai sau khi trễ kinh vài ngày sẽ cho kết quả chính xác hơn.
Nếu que thử thai âm tính nhưng kinh nguyệt vẫn chưa xuất hiện sau 1–2 tuần, nên thử lại hoặc đến cơ sở y tế để kiểm tra.
Chậm kinh có nguy hiểm không
Trong nhiều trường hợp, bị chậm kinh chỉ là hiện tượng tạm thời và không nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài hoặc lặp lại nhiều lần, có thể là dấu hiệu của rối loạn nội tiết hoặc bệnh lý phụ khoa.
Các dấu hiệu cần lưu ý gồm:
- Chậm kinh kéo dài nhiều tháng
- Kinh nguyệt rất thưa hoặc mất kinh
- Ra máu bất thường
- Đau bụng dưới kéo dài
Những biểu hiện này cần được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân.
Khi nào cần đi khám nếu bị chậm kinh
Phụ nữ nên đi khám nếu gặp các tình huống sau:
- Chậm kinh trên 2–3 tháng liên tiếp
- Que thử thai âm tính nhưng vẫn không có kinh
- Chậm kinh kèm đau bụng dữ dội
- Chảy máu âm đạo bất thường
- Chu kỳ kinh quá dài hoặc quá ngắn
Việc khám sớm giúp xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.
Bác sĩ thường làm gì khi khám tình trạng chậm kinh
Khi đánh giá tình trạng bị chậm kinh, bác sĩ thường thực hiện các bước sau:
- Hỏi về chu kỳ kinh nguyệt và tiền sử bệnh lý
- Kiểm tra khả năng mang thai
- Xét nghiệm hormone như FSH, LH, prolactin
- Siêu âm tử cung và buồng trứng
Siêu âm có thể giúp quan sát nang trứng và sự phát triển của buồng trứng. Trước khi rụng trứng, nang trứng thường phát triển đến khoảng 16–30 mm trước khi vỡ và giải phóng trứng.
Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá xem quá trình rụng trứng có xảy ra hay không.
Làm gì khi bị chậm kinh
Khi bị chậm kinh, bạn có thể thực hiện các bước sau:
- Theo dõi lại chu kỳ kinh trong vài tháng.
- Thử thai nếu có khả năng mang thai.
- Duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh, ngủ đủ giấc.
- Giảm căng thẳng và tránh giảm cân quá nhanh.
- Đi khám nếu chậm kinh kéo dài.
Việc ghi chép chu kỳ kinh nguyệt đều đặn cũng giúp bác sĩ đánh giá tốt hơn tình trạng rụng trứng và sức khỏe sinh sản.
Kết luận
Bị chậm kinh là tình trạng khá phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân chỉ là thay đổi tạm thời của hormone hoặc lối sống.
Tuy nhiên, nếu chậm kinh kéo dài hoặc đi kèm các triệu chứng bất thường, phụ nữ nên đi khám để được đánh giá chu kỳ rụng trứng và hệ nội tiết. Phát hiện sớm nguyên nhân sẽ giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản và tăng cơ hội mang thai khi cần.
Tìm hiểu thêm tại đây
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ manh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé.
