7 kiểu sinh đôi thường gặp và hiếm gặp. Không chỉ có sinh đôi cùng trứng và khác trứng

Khi nghe đến thai đôi, đa số mọi người chỉ nghĩ đến hai nhóm quen thuộc là sinh đôi cùng trứng và sinh đôi khác trứng. Cách hiểu đó đúng, nhưng chưa đủ. Trên thực tế, trong y học còn có thêm một số kiểu sinh đôi khác, phần lớn hiếm gặp hơn rất nhiều. Một số là biến thể của sinh đôi cùng trứng. Một số lại là hiện tượng đặc biệt trong quá trình thụ tinh và phát triển phôi.

Việc hiểu các kiểu sinh đôi không chỉ để biết cho vui. Nó còn giúp mẹ bầu hiểu vì sao có những cặp song sinh nhìn giống hệt nhau, có những cặp lại khác nhau rõ rệt, và vì sao một số thai đôi cần được theo dõi sát hơn trong thai kỳ.

Sinh đôi hình thành như thế nào?

Muốn hiểu các kiểu sinh đôi, trước hết cần hiểu cách thai đôi xuất hiện. Có hai cơ chế chính. Cơ chế thứ nhất là hai trứng khác nhau được thụ tinh bởi hai tinh trùng khác nhau. Cơ chế thứ hai là một trứng được thụ tinh, sau đó tách thành hai phôi.

Từ hai cơ chế cơ bản đó, y học phân ra nhiều kiểu sinh đôi khác nhau. Có kiểu rất thường gặp. Có kiểu cực kỳ hiếm.

1. Sinh đôi cùng trứng là gì?

Sinh đôi cùng trứng xảy ra khi một trứng được một tinh trùng thụ tinh, sau đó hợp tử tách thành hai phôi. Vì cùng xuất phát từ một trứng đã thụ tinh, hai em bé có vật chất di truyền gần như giống nhau hoàn toàn.

Đây là lý do nhiều cặp sinh đôi cùng trứng nhìn rất giống nhau. Các bé thường cùng giới tính, có nhiều nét mặt giống nhau và dễ khiến người ngoài nhầm lẫn. Tuy nhiên, giống nhau về gene không có nghĩa là lúc nào cũng giống nhau hoàn toàn về ngoại hình hay tính cách. Môi trường sống, cách phát triển trong tử cung và sau sinh vẫn tạo ra khác biệt nhất định.

2. Sinh đôi khác trứng là gì?

Sinh đôi khác trứng xảy ra khi người mẹ rụng hai trứng trong cùng một chu kỳ, và mỗi trứng được thụ tinh bởi một tinh trùng khác nhau. Nói cách khác, đây là hai phôi riêng biệt hình thành cùng lúc trong một thai kỳ.

Vì không cùng xuất phát từ một trứng, hai bé chỉ giống nhau về mặt di truyền như anh chị em ruột bình thường. Chúng có thể cùng giới hoặc khác giới. Có cặp nhìn rất giống nhau, nhưng cũng có cặp khác nhau rõ rệt từ khuôn mặt, màu da đến tính cách.

Sinh đôi khác trứng là kiểu thai đôi gặp nhiều hơn trong thực hành. Đây cũng là kiểu dễ gặp hơn khi người mẹ lớn tuổi hơn hoặc có can thiệp hỗ trợ sinh sản.

3. Sinh đôi thể cực là gì?

Đây là một kiểu rất hiếm và ít được nhắc đến. Sinh đôi thể cực được cho là xảy ra khi một trứng và phần tế bào nhỏ đi kèm của nó cùng được thụ tinh. Hai cấu trúc này đều có liên quan đến cùng một lần rụng trứng, nhưng không phát triển theo cách thông thường.

Kiểu này thường được mô tả là ở giữa cùng trứng và khác trứng, nhưng trên thực tế nó cực hiếm. Mức độ hiếm đến mức nhiều người làm lâm sàng gần như không bao giờ gặp. Vì vậy, dù được nhắc đến trong lý thuyết, đây không phải kiểu thai đôi mà mẹ bầu thường gặp ngoài đời thực.

4. Sinh đôi soi gương là gì?

Sinh đôi soi gương thực chất là một biến thể của sinh đôi cùng trứng. Hai bé vẫn bắt nguồn từ một trứng đã thụ tinh, nhưng trong quá trình phát triển lại có những đặc điểm đối xứng như hình trong gương.

Ví dụ, một bé có vết bớt bên trái, bé còn lại có vết bớt bên phải. Một bé thuận tay trái, bé kia thuận tay phải. Trong một số trường hợp hiếm hơn nữa, vị trí một vài cơ quan trong cơ thể cũng có thể có tính chất đối xứng.

Đây là kiểu khá thú vị về mặt hình thái, nhưng vẫn thuộc nhóm sinh đôi cùng trứng. Nó không phải một nhóm hoàn toàn tách biệt.

5. Sinh đôi dính liền là gì?

Sinh đôi dính liền là khi hai thai nhi dính với nhau ở một phần cơ thể. Đây là một tình trạng rất hiếm gặp và cũng là một trong những dạng thai đôi phức tạp nhất.

Nguyên nhân thường được giải thích là do một trứng đã thụ tinh cố gắng tách thành hai phôi nhưng quá trình tách không hoàn toàn. Kết quả là hai thai vẫn phát triển nhưng dính nhau ở một vùng nào đó, có thể là ngực, bụng, đầu hoặc vùng chậu. Mức độ dính có thể ít hoặc rất phức tạp, và một số cặp có thể dùng chung cơ quan nội tạng.

Thai đôi dính liền cần được theo dõi rất sát trong thai kỳ vì nguy cơ biến chứng cao hơn nhiều so với thai đôi thông thường.

6. Sinh đôi ký sinh là gì?

Sinh đôi ký sinh là một dạng đặc biệt của sinh đôi dính liền. Trong tình huống này, một thai phát triển tương đối đầy đủ, còn thai kia phát triển không hoàn chỉnh và phụ thuộc vào thai còn lại.

Thai phát triển kém hơn được gọi là thai ký sinh. Có trường hợp phần còn lại của thai ký sinh chỉ là một phần chi, một phần cơ thể hoặc mô phụ gắn vào thai phát triển chính. Đây là một tình trạng rất hiếm gặp và thường chỉ được nhắc đến trong các ca bệnh đặc biệt.

7. Siêu thụ thai là gì?

Đây là hiện tượng người phụ nữ đã có thai nhưng sau đó lại tiếp tục rụng trứng, và trứng mới tiếp tục được thụ tinh. Kết quả là hai thai hình thành ở hai thời điểm khác nhau trong cùng tử cung.

Nghe có vẻ rất lạ, và đúng là nó cực kỳ hiếm. Trong thai kỳ bình thường, sau khi đã có thai, cơ thể thường ngừng rụng trứng. Vì vậy, hiện tượng này hầu như không gặp trong thực hành thông thường.

Điều thú vị là hai thai trong trường hợp này không có cùng tuổi thai thật sự. Một thai được thụ tinh trước, thai còn lại đến sau. Chính điểm này làm nó khác với thai đôi thông thường.

Vì sao cần phân biệt các kiểu sinh đôi?

Việc phân biệt các kiểu sinh đôi không chỉ để gọi tên. Nó có ý nghĩa rất thực tế trong theo dõi thai kỳ. Ví dụ, sinh đôi cùng trứng có một số nguy cơ riêng liên quan đến nhau thai và buồng ối. Sinh đôi khác trứng thường có diễn tiến khác. Những dạng hiếm như dính liền hay ký sinh thì càng cần đánh giá kỹ hơn.

Nói cách khác, cùng là thai đôi nhưng không phải cặp nào cũng được theo dõi theo cùng một cách. Cách hình thành thai sẽ ảnh hưởng đến nguy cơ và kế hoạch chăm sóc sau đó.

Thai đôi có nguy cơ gì cao hơn thai đơn?

Nhìn chung, thai đôi luôn được xem là thai kỳ cần theo dõi kỹ hơn so với thai đơn. Nguy cơ sinh non cao hơn. Nguy cơ thai nhẹ cân, tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, tiểu đường thai kỳ và mổ lấy thai cũng tăng hơn.

Ngoài ra, còn có những nguy cơ riêng tùy từng loại song thai. Ví dụ, song thai cùng trứng có thể gặp vấn đề liên quan đến việc dùng chung nhau thai. Những dạng hiếm như sinh đôi dính liền hoặc ký sinh thì nguy cơ còn cao hơn nhiều.

Điều này không có nghĩa cứ mang thai đôi là chắc chắn sẽ có biến chứng. Nhưng nó cho thấy thai đôi cần được khám thai đúng lịch, siêu âm kỹ và theo dõi sát hơn.

Sinh đôi nào phổ biến nhất?

Trong thực hành hằng ngày, hai kiểu phổ biến nhất vẫn là sinh đôi khác trứng và sinh đôi cùng trứng. Phần còn lại là các kiểu hiếm gặp hơn rất nhiều.

Vì vậy, nếu mẹ bầu đang mang thai đôi, khả năng rất cao là thai của mình sẽ nằm trong một trong hai nhóm chính này. Những kiểu còn lại chủ yếu có ý nghĩa trong phân loại y học và các tình huống đặc biệt.

Điều quan trọng mẹ bầu cần nhớ

Không phải mọi cặp song thai đều giống nhau. Chỉ cần cùng là thai đôi cũng đã có nhiều kiểu khác nhau về cách hình thành, mức độ giống nhau về gene và nguy cơ trong thai kỳ.

Điều quan trọng nhất không phải là cố nhớ hết tên các kiểu sinh đôi. Điều quan trọng là khi biết mình mang thai đôi, mẹ nên được theo dõi ở nơi có khả năng siêu âm và đánh giá tốt. Chính việc xác định đúng loại song thai sẽ giúp bác sĩ lên kế hoạch theo dõi phù hợp hơn.

Kết luận

Sinh đôi không chỉ có hai kiểu quen thuộc là cùng trứng và khác trứng. Trong y học còn có thêm một số kiểu hiếm như sinh đôi soi gương, thể cực, dính liền, ký sinh và siêu thụ thai. Dù phần lớn mẹ bầu chỉ gặp hai nhóm chính, việc hiểu các kiểu sinh đôi vẫn rất hữu ích vì mỗi loại có đặc điểm và mức độ nguy cơ khác nhau. Khi mang thai đôi, điều quan trọng nhất vẫn là được chẩn đoán đúng loại song thai và theo dõi thai kỳ sát, đều và đúng chuyên môn.

tại đây