— Đồng hành cùng mẹ bầu cả thai kỳ
Bé nhẹ cân hay đạt chuẩn? Xem ngay biểu đồ tăng trưởng của con.
Mỗi tuần một chút, mẹ sẽ thấy an tâm hơn khi biết con đang lớn lên khỏe mạnh.
Dùng thử ngay
Phiếu siêu âm ghi thông liên thất phần màng khiến nhiều gia đình nghĩ ngay đến một ca mổ tim. Điều cần làm trước không phải là đoán kết cục từ một con số, mà là xác nhận lỗ thông có thật không, nằm ở vị trí nào, lớn đến đâu và tim thai có kèm bất thường nào khác không. Đây là một dạng trong nhóm thông liên thất ở thai nhi; khi được đánh giá có hệ thống, gia đình sẽ biết rõ việc nào cần làm trong thai kỳ và việc nào chỉ cần chờ siêu âm tim sau sinh.
Thông liên thất phần màng là gì
Vách liên thất là vách ngăn hai buồng bơm chính của tim. “Phần màng” là vùng mỏng ở phía trên của vách, gần van động mạch chủ và van ba lá. Nếu vùng này không khép kín hoàn toàn khi tim hình thành, sẽ còn một lỗ thông nhỏ giữa hai thất.
Tên gọi cho biết vị trí, chưa nói được mức độ nặng. Một lỗ nhỏ chỉ thấy trên Doppler màu khác rất xa một lỗ thấy rõ trên ảnh xám, có dòng chảy nhiều hoặc đi kèm thay đổi cấu trúc tim khác. Vì vậy, không nên dùng riêng số milimét để tự dự đoán con có phải can thiệp hay không.
Phiếu siêu âm nghi lỗ thông có chắc chắn là bệnh tim không
Không phải lúc nào khoảng trống nhìn thấy trên vách cũng là lỗ thông thật. Khi tia siêu âm đi gần song song với vách, hình có thể tạo “khe giả” do hiện tượng mất tín hiệu. Điều này gặp tương đối dễ ở vùng phần màng, nhất là khi tuổi thai còn nhỏ hoặc tư thế thai không thuận lợi.
Để xác nhận, bác sĩ cần nhìn vùng nghi ngờ ở ít nhất hai mặt cắt phù hợp, điều chỉnh góc quét và dùng Doppler màu để xem có dòng máu đi qua vách hay không. Sau đó cần khảo sát toàn bộ tim theo trình tự: bốn buồng tim, đường ra hai thất, ba mạch–khí quản, van tim và các mạch lớn. Đây là lý do một kết quả “nghi thông liên thất” thường cần siêu âm tim thai chuyên sâu thay vì kết luận vội trong ngày đầu.
Ba câu hỏi quyết định tiên lượng
Lỗ thông có đơn độc không? Đây là câu hỏi quan trọng nhất. Nếu tim, các cơ quan khác, tăng trưởng thai và sàng lọc trước đó đều phù hợp, tiên lượng thường khác với trường hợp có thêm bất thường tim, dấu hiệu ngoài tim hoặc nhiều “dấu ấn” trên siêu âm.
Lỗ thông thuộc loại nào và kích thước ra sao? Lỗ phần cơ nhỏ thường có xu hướng khép hơn lỗ phần màng. Với lỗ phần màng, bác sĩ đặc biệt theo dõi mối liên quan với van động mạch chủ và diễn tiến sau sinh. “Nhỏ”, “trung bình” hay “lớn” không có một mốc milimét dùng y hệt ở mọi tuổi thai; cách nhìn tin cậy hơn là kết hợp ảnh xám, Doppler và tác động lên buồng tim.
Thai có biểu hiện quá tải tuần hoàn không? Trong tử cung, áp lực hai thất gần tương đương nên ngay cả lỗ thông lớn thường chưa gây suy tim thai. Các ảnh hưởng nếu có thường rõ hơn sau sinh, khi dòng máu từ thất trái sang thất phải tăng dần.
Có cần chọc ối hay xét nghiệm di truyền không
Thông liên thất là một bất thường cấu trúc, vì vậy khi đã xác nhận, gia đình nên được tư vấn di truyền theo toàn bộ bức tranh: kết quả NIPT hoặc sàng lọc trước đó, tuổi mẹ, loại lỗ thông và các bất thường kèm theo. NIPT nguy cơ thấp làm giảm nguy cơ một số lệch bội thường gặp nhưng không thay thế xét nghiệm chẩn đoán.
Khi lỗ thông không đơn độc, kích thước đáng kể, có bất thường ngoài tim hoặc gia đình muốn câu trả lời chẩn đoán, có thể bàn về chọc ối và xét nghiệm nhiễm sắc thể như microarray. Quy trình, ưu điểm và giới hạn từng lựa chọn được giải thích kỹ trong phần xét nghiệm di truyền trước sinh. Không nên coi một lỗ thông đơn độc là lý do bắt buộc mọi thai phụ phải làm cùng một xét nghiệm.
Theo dõi thai kỳ thế nào
Sau khi xác nhận, mốc tái khám tùy hình ảnh ban đầu và tuổi thai. Mục tiêu của lần sau là kiểm tra lại kích thước lỗ, dòng chảy, chức năng tim, sự phát triển của thai và chắc chắn không xuất hiện thêm dấu hiệu khác. Với lỗ nhỏ, đơn độc và tim hoạt động bình thường, thai kỳ thường vẫn được theo dõi sản khoa như kế hoạch, có thêm mốc siêu âm tim theo chỉ định.
Cần khám sớm hơn nếu có nghi ngờ bất thường tim phối hợp, rối loạn nhịp, tràn dịch, thai chậm tăng trưởng hoặc hình ảnh chưa đủ rõ. Phát hiện thông liên thất không tự động có nghĩa phải sinh sớm hay bắt buộc sinh tại đơn vị hồi sức tim mạch; nơi sinh được lựa chọn theo mức độ bất thường toàn bộ của tim thai.
Sau sinh bé có phải mổ không
Siêu âm tim sau sinh là bước kiểm tra quan trọng, ngay cả khi lỗ được phát hiện từ trong thai kỳ. Bác sĩ tim mạch nhi sẽ xác định lỗ còn hay đã khép, lượng máu qua lỗ, buồng tim có giãn không và van động mạch chủ có bình thường không.
Nhiều lỗ nhỏ không gây triệu chứng, chỉ cần tái khám định kỳ và có thể tự nhỏ lại hoặc khép. Nếu lỗ lớn làm trẻ thở nhanh, bú kém, không tăng cân, gây tăng lưu lượng máu lên phổi hoặc ảnh hưởng van động mạch chủ, bác sĩ sẽ cân nhắc điều trị nội khoa và thời điểm đóng lỗ phù hợp. Quyết định can thiệp dựa vào siêu âm tim và tình trạng của trẻ, không dựa vào việc lỗ được phát hiện sớm hay muộn trong thai kỳ.
Gia đình nên mang gì khi đi siêu âm tim thai
Mang toàn bộ phiếu siêu âm hình thái, ảnh hoặc video nếu có, kết quả sàng lọc di truyền, sổ khám thai và thông tin tiền sử gia đình có người mắc tim bẩm sinh. Những dữ liệu này giúp bác sĩ phân biệt một phát hiện đơn độc với tình huống cần mở rộng đánh giá, đồng thời tránh lặp lại xét nghiệm không cần thiết.
Kết luận
Thông liên thất phần màng cần được đánh giá cẩn thận, nhưng không nên được hiểu là một bản án cho thai kỳ. Điều làm thay đổi kế hoạch là lỗ thông đã được xác nhận ra sao, có đơn độc không và sau sinh có gây ảnh hưởng tuần hoàn hay không. Nếu phiếu siêu âm mới ghi nhận bất thường tim, một buổi khảo sát tim thai có hệ thống sẽ giúp gia đình có lộ trình theo dõi rõ ràng thay vì phải suy đoán từ một dòng kết luận.
Nguồn chuyên môn
- ISUOG. Ventricular Septal Defects.
- ISUOG Practice Guidelines updated: fetal cardiac screening, 2023.
- American Society of Echocardiography. Guidelines and Recommendations for Performance of the Fetal Echocardiogram, 2023.
- SMFM Consult Series #42. The role of ultrasound in women who undergo cell-free DNA screening.
Tặng mẹ bầu
Mẹ muốn hiểu hơn về thai kỳ và em bé của mình
Dành cho mẹ đang chuẩn bị mang thai, mới biết có thai hoặc đang theo dõi thai nhỏ. Cẩm nang giúp mẹ nắm các mốc siêu âm sớm, xét nghiệm cần nhớ và những dấu hiệu nên đi khám y học bào thai đúng lúc.
Nhận cẩm nang miễn phí
