Buồn nôn khi mang thai là chuyện rất thường gặp. Nhiều mẹ bầu bị nghén trong vài tuần đầu. Có người chỉ khó chịu nhẹ. Có người nôn vài lần trong ngày. Nhưng có một tình trạng nặng hơn hẳn. Đó là nôn nghén nặng.
Nôn nghén nặng không còn là nghén thông thường. Mẹ có thể nôn liên tục, ăn uống rất kém và mệt lả. Có người không giữ nổi nước trong cơ thể. Có người sút cân rõ rệt. Lúc này, mẹ không nên chỉ cố chịu đựng ở nhà.
Nôn nghén nặng là gì?
Nôn nghén nặng là tình trạng buồn nôn và nôn quá mức trong thai kỳ. Mức độ nặng hơn rất nhiều so với ốm nghén thông thường. Tình trạng này có thể làm mẹ mất nước, rối loạn điện giải và suy kiệt. Một số trường hợp phải nhập viện để truyền dịch và điều trị.
Điểm khác lớn nhất là mức độ ảnh hưởng. Với nghén thông thường, mẹ vẫn còn ăn uống được phần nào. Với nôn nghén nặng, chuyện ăn uống có thể trở nên rất khó. Ngay cả uống nước cũng có thể không giữ được.
Nôn nghén nặng thường bắt đầu từ khi nào?
Tình trạng này thường xuất hiện sớm, giống ốm nghén thông thường. Nhiều mẹ bắt đầu từ khoảng tuần thứ 6 của thai kỳ. Có người nặng dần trong vài tuần sau đó. Một số trường hợp kéo dài qua hết ba tháng đầu. Một số khác còn kéo dài lâu hơn.
Không phải ai cũng bị đến mức này. Nhưng nếu triệu chứng ngày càng dày hơn, mẹ nên để ý. Đừng chờ đến lúc quá kiệt sức mới đi khám.
Vì sao lại bị nôn nghén nặng?
Đến nay vẫn chưa có một nguyên nhân duy nhất. Nhưng thay đổi nội tiết đầu thai kỳ có vai trò rất lớn. Đặc biệt là giai đoạn hormone tăng mạnh. Cơ thể mỗi người sẽ phản ứng khác nhau với những thay đổi này.
Ngoài nội tiết, còn có những yếu tố làm nguy cơ cao hơn. Ví dụ như từng bị nôn nghén nặng ở lần mang thai trước. Mang thai đôi hoặc đa thai cũng dễ nghén nặng hơn. Một số người có cơ địa dễ buồn nôn, say xe hoặc đau nửa đầu cũng dễ gặp hơn.
Dấu hiệu nào gợi ý nôn nghén nặng?
Dấu hiệu nổi bật nhất là nôn quá nhiều. Mẹ có thể nôn nhiều lần trong ngày. Cảm giác buồn nôn gần như không dứt. Ăn vào nôn ra. Uống vào cũng nôn. Có người chỉ ngửi thấy mùi thức ăn đã muốn nôn.
Một dấu hiệu quan trọng khác là sút cân. Nếu mẹ giảm cân rõ trong đầu thai kỳ, đây là điều cần chú ý. Ngoài ra còn có mệt nhiều, khô miệng, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, chóng mặt hoặc choáng khi đứng dậy. Đó là những dấu hiệu gợi ý mất nước.
Một số mẹ còn đau đầu, yếu sức và không làm nổi sinh hoạt bình thường. Nếu tình trạng này kéo dài, cơ thể sẽ càng suy hơn.
Bác sĩ chẩn đoán bằng cách nào?
Chẩn đoán dựa nhiều vào triệu chứng và mức độ ảnh hưởng thật sự. Bác sĩ sẽ hỏi mẹ nôn bao nhiêu lần một ngày. Có ăn uống được không. Có giữ được nước không. Có sút cân hay không. Có dấu hiệu mất nước hay không.
Ngoài thăm khám, bác sĩ có thể làm thêm xét nghiệm máu và nước tiểu. Mục tiêu là xem mẹ có bị mất nước hay rối loạn điện giải không. Đồng thời loại trừ những nguyên nhân khác gây nôn nhiều.
Điều quan trọng là không phải cứ buồn nôn là nôn nghén nặng. Nhưng nếu nôn kéo dài và ảnh hưởng rõ đến cơ thể, bác sĩ sẽ nghĩ đến tình trạng này.
Nôn nghén nặng có ảnh hưởng đến em bé không?
Đây là điều khiến nhiều mẹ lo nhất. Trong đa số trường hợp, nếu được theo dõi và điều trị đúng, em bé vẫn có thể phát triển tốt. Nhưng nếu mẹ nôn quá nhiều trong thời gian dài, nguy cơ thiếu nước và thiếu dinh dưỡng sẽ tăng lên. Khi đó, việc theo dõi cần chặt hơn.
Vì vậy, điều quan trọng không phải là tự chịu đựng cho qua. Điều quan trọng là đi khám sớm để giữ cho cơ thể mẹ ổn định hơn. Khi mẹ đỡ mất nước và ăn uống khá hơn, thai kỳ cũng sẽ an toàn hơn.
Nôn nghén nặng ảnh hưởng gì đến người mẹ?
Ảnh hưởng rõ nhất là suy kiệt. Mẹ có thể rất mệt, yếu, mất ngủ và không làm nổi việc thường ngày. Nôn kéo dài còn có thể làm mất nước, rối loạn muối khoáng và phải nhập viện. Một số người còn bị rách niêm mạc do nôn nhiều.
Ngoài thể chất, tinh thần cũng bị ảnh hưởng rất mạnh. Nhiều mẹ cảm thấy tuyệt vọng vì nôn cả ngày. Có người sợ ăn, sợ mùi, sợ ra khỏi nhà. Có người không thể đi làm. Có người không đủ sức chăm con lớn. Đây là một tình trạng rất mệt mỏi, không nên xem nhẹ.
Điều trị nôn nghén nặng như thế nào?
Điều trị sẽ tùy vào mức độ nặng nhẹ. Với trường hợp nhẹ hơn, bác sĩ có thể hướng dẫn đổi cách ăn uống và dùng thuốc an toàn. Mẹ thường được khuyên chia nhỏ bữa ăn. Ăn ít một nhưng ăn nhiều lần. Ưu tiên món khô, nhạt và dễ tiêu. Uống nước từng ngụm nhỏ. Tránh để bụng đói quá lâu.
Một số mẹ đỡ hơn khi dùng gừng hoặc thay đổi món ăn. Nhưng với nôn nghén nặng thật sự, chỉ thay đổi lối sống thường không đủ. Khi đó, bác sĩ có thể cho dùng thuốc chống buồn nôn phù hợp. Nếu mẹ mất nước hoặc không giữ được nước, có thể cần truyền dịch.
Một số trường hợp phải nhập viện để bù nước, điện giải và theo dõi sát. Mục tiêu là giúp mẹ qua được giai đoạn nặng nhất và ăn uống trở lại dần dần.
Mẹ nên ăn gì khi bị nôn nghén nặng?
Không có một thực đơn chung cho tất cả. Điều quan trọng là tìm được món mẹ có thể giữ lại. Nhiều người hợp với bánh mì nướng, bánh quy nhạt, cháo loãng hoặc cơm mềm. Một số người lại dễ chịu hơn với đồ nguội thay vì đồ nóng.
Mẹ nên ăn trước, uống sau nếu uống làm đầy bụng. Nên ăn ít nhưng nhiều lần trong ngày. Đừng cố ăn một bữa lớn. Nếu thấy món nào làm buồn nôn rõ, nên tránh tạm thời. Giai đoạn này, ăn được gì và giữ được gì là điều rất quan trọng.
Khi nào cần đi khám ngay?
Mẹ nên đi khám sớm nếu không giữ nổi nước. Nếu tiểu rất ít, khô miệng, chóng mặt hoặc ngất, càng cần đi sớm. Sút cân rõ, mệt lả hoặc nôn liên tục cả ngày cũng là dấu hiệu không nên chờ ở nhà.
Nói ngắn gọn, nếu nghén làm mẹ không sống được như bình thường, hãy đi khám. Nôn nghén nặng không phải chuyện mẹ phải tự chịu một mình.
Sau này có bị lại ở lần mang thai sau không?
Có thể có. Những người từng bị nôn nghén nặng sẽ có nguy cơ gặp lại cao hơn ở lần sau. Nhưng mức độ cụ thể vẫn khác nhau giữa từng lần mang thai. Nếu mẹ đã từng bị rất nặng, nên nói với bác sĩ từ đầu khi có thai lại. Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp chủ động hơn nhiều.
Điều quan trọng nhất mẹ nên nhớ
Nôn nghén nặng không phải là nghén thông thường. Đây là tình trạng thật sự cần được nhìn nhận nghiêm túc. Nếu mẹ nôn quá nhiều, sút cân, mất nước hoặc kiệt sức, đừng cố chịu thêm. Điều trị sớm sẽ giúp mẹ đỡ mệt hơn và giữ thai kỳ ổn định hơn.
Kết luận
Nôn nghén nặng là tình trạng buồn nôn và nôn quá mức trong thai kỳ. Nó có thể làm mẹ mất nước, sút cân và suy kiệt rõ. Dù rất mệt mỏi, tình trạng này vẫn có thể kiểm soát nếu được nhận ra sớm và điều trị đúng. Nếu mẹ thấy mình không còn chịu nổi như nghén thông thường nữa, hãy đi khám sớm để được hỗ trợ kịp thời.
Tìm hiểu thêm tại đây
