Một buổi chiều mà cơn đau không giống những lần trước
Chị H. mang thai 32 tuần đến phòng khám Dr Tú y học bào thai vì đau bụng tăng dần kèm ra máu màu sẫm. Chị nghĩ chỉ là cơn gò nên đã chờ gần một giờ ở nhà. Khi vào khám, chị hỏi ngay: “Bác sĩ ơi, dấu hiệu nhau bong non là gì, có phải em đang gặp tình trạng đó không?”
Bác sĩ Tú khám lâm sàng trước khi nhìn vào màn hình siêu âm và giải thích vì sao không nên tự theo dõi khi có đau bụng kèm ra máu ở nửa sau thai kỳ.
Nhau bong non là gì trước khi bàn đến dấu hiệu?
Nhau bong non là tình trạng bánh nhau tách khỏi thành tử cung trước khi thai được sinh ra.
Trong thai kỳ bình thường, bánh nhau bám chắc vào thành tử cung để cung cấp oxy và dưỡng chất cho thai. Khi xảy ra nhau bong non:
- Một phần hoặc toàn bộ bánh nhau bị bong
- Máu có thể tụ phía sau bánh nhau
- Dòng máu nuôi thai bị gián đoạn
- Thai có nguy cơ thiếu oxy
Đây là biến chứng sản khoa có thể diễn tiến nhanh, đặc biệt ở nửa sau thai kỳ.
Dấu hiệu nhau bong non là gì theo biểu hiện lâm sàng?
Các dấu hiệu thường gặp gồm:
1. Đau bụng đột ngột và tăng dần
Cơn đau không ngắt quãng như gò sinh lý. Đau lan rộng, liên tục.
2. Tử cung căng cứng
Bụng sờ vào cứng và không mềm giữa các cơn.
3. Ra máu âm đạo màu sẫm
Máu có thể ít hoặc nhiều. Màu thường sẫm do máu đã tụ bên trong.
4. Thai máy giảm
Trong trường hợp nặng, thai có thể giảm cử động do thiếu oxy.
Không phải lúc nào cũng có đủ bốn dấu hiệu. Có trường hợp máu tụ bên trong nhiều nhưng ra ngoài rất ít.
Nghi ngờ nhau bong non trên siêu âm có chắc chắn không?
Siêu âm có thể hỗ trợ phát hiện khối máu tụ sau bánh nhau. Tuy nhiên:
- Không phải mọi trường hợp đều nhìn thấy rõ trên siêu âm
- Giai đoạn sớm có thể chưa có hình ảnh đặc hiệu
- Siêu âm bình thường không loại trừ hoàn toàn nhau bong non
Vì vậy, khi tìm hiểu dấu hiệu nhau bong non là gì, cần hiểu rằng triệu chứng lâm sàng quan trọng hơn hình ảnh siêu âm trong nhiều trường hợp.
Sàng lọc và chẩn đoán trong nhau bong non khác nhau thế nào?
- Sàng lọc: nhận diện nguy cơ dựa trên triệu chứng ban đầu
- Chẩn đoán: dựa vào thăm khám lâm sàng, theo dõi tim thai và đánh giá toàn trạng
Nhau bong non thường được chẩn đoán dựa vào lâm sàng nhiều hơn là chỉ dựa vào siêu âm.
Hiểu sai điều này dễ khiến thai phụ chờ đợi kết quả hình ảnh thay vì hành động kịp thời.
Vì sao ra máu ít vẫn có thể nguy hiểm?
Một sai lầm phổ biến là nghĩ rằng máu ít thì không nghiêm trọng.
Trong nhau bong non:
- Máu có thể tụ phía sau bánh nhau
- Lượng máu ra ngoài không phản ánh mức độ thực sự
- Thai có thể thiếu oxy dù chảy máu ít
Vì vậy, khi hỏi dấu hiệu nhau bong non là gì, cần chú ý đến đau bụng và độ căng tử cung, không chỉ nhìn vào lượng máu.
Những sai lầm nhận thức khiến sản phụ trì hoãn
Bác sĩ Tú thường gặp những suy nghĩ sau:
- Đau bụng cuối thai kỳ là bình thường
- Ra máu ít thì không nguy hiểm
- Có thể chờ đến sáng hôm sau
- Siêu âm trước đó bình thường nên chắc không sao
Những suy nghĩ này có thể làm mất thời gian vàng trong xử trí.
Một nguyên tắc duy nhất khi nghi ngờ nhau bong non
Nguyên tắc bác sĩ Tú luôn nhấn mạnh là:
Đau bụng kèm ra máu ở nửa sau thai kỳ phải được xem là tình huống khẩn cấp cho đến khi loại trừ được nhau bong non.
Nguyên tắc này giúp thai phụ:
- Không chủ quan
- Không tự theo dõi tại nhà
- Không trì hoãn đi khám
Hướng dẫn hành động cụ thể khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ
Ngay khi có đau bụng kèm ra máu
- Không tự uống thuốc giảm đau
- Không nằm chờ theo dõi
- Đến cơ sở y tế gần nhất
Khi đi khám
- Cung cấp rõ tuổi thai
- Mô tả thời điểm bắt đầu đau
- Báo tiền sử tăng huyết áp nếu có
Những điều cần tránh
- Tự tra mạng rồi trì hoãn
- So sánh với người khác
- Nghĩ rằng máu ít là an toàn
Phòng khám Dr Tú y học bào thai tiếp nhận các trường hợp đau bụng, ra máu thai kỳ để đánh giá ban đầu, phân tầng nguy cơ và chuyển tuyến cấp cứu khi cần thiết.
Sau khi được xử trí, cần theo dõi gì?
Thai phụ cần:
- Theo dõi sát tim thai
- Theo dõi huyết áp
- Đánh giá nguy cơ sinh non
Kế hoạch theo dõi tiếp theo phải được giải thích rõ để tránh lo lắng kéo dài.
Kết luận từ hơn 20 năm thực hành y học bào thai
Khi tình trạng ổn định, chị H. nói một câu rất thật:
“Em không nghĩ đau bụng như vậy lại có thể là biến chứng.”
Hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực y học bào thai, Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú hiểu rằng khi thai phụ hỏi dấu hiệu nhau bong non là gì, điều quan trọng nhất là giúp họ hiểu khi nào cần hành động ngay lập tức.
Thai kỳ có thể bình thường suốt nhiều tháng. Nhưng khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, phản ứng đúng thời điểm sẽ quyết định sự an toàn của cả mẹ và thai.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ manh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
