Sảy thai liên tiếp là một biến cố rất nặng nề với người mẹ. Sau mỗi lần mất thai, nhiều gia đình muốn làm thật nhiều xét nghiệm để tìm nguyên nhân. Điều này dễ hiểu, nhưng không phải xét nghiệm nào cũng cần làm. Một số xét nghiệm có giá trị rõ, như hội chứng kháng phospholipid, tuyến giáp, đường huyết hoặc di truyền trong trường hợp phù hợp. Một số xét nghiệm khác lại dễ làm thừa, tốn kém và khiến mẹ thêm hoang mang.
— Đồng hành cùng mẹ bầu cả thai kỳ
Bé nhẹ cân hay đạt chuẩn? Xem ngay biểu đồ tăng trưởng của con.
Mỗi tuần một chút, mẹ sẽ thấy an tâm hơn khi biết con đang lớn lên khỏe mạnh.
Dùng thử ngay
Bài viết dưới đây giúp mẹ hiểu xét nghiệm máu sau sảy thai liên tiếp gồm những gì, xét nghiệm nào thường cần ưu tiên và xét nghiệm nào không nên làm đại trà nếu chưa có chỉ định rõ.
Sảy thai liên tiếp là gì?
Sảy thai liên tiếp thường được hiểu là tình trạng người phụ nữ bị sảy thai từ hai lần trở lên. Một số hướng dẫn trước đây dùng mốc ba lần, nhưng hiện nay nhiều khuyến cáo đã cho phép đánh giá sau hai lần mất thai, nhất là khi mẹ lớn tuổi, thai kỳ trước có bất tuổi, thai kỳ trước có bất thường hoặc gia đình rất lo lắng.
Điều quan trọng là không nên chỉ đếm số lần mất thai. Bác sĩ cần biết tuổi thai lúc sảy, có thấy túi thai hay tim thai chưa, có kết quả siêu âm không, có xét nghiệm mô thai không và hai vợ chồng có bệnh lý nền nào không.
Sảy thai sinh hóa rất sớm, thai ngừng phát triển sau khi đã có tim thai và mất thai ở tam cá nguyệt hai không hoàn toàn giống nhau. Mỗi nhóm có hướng tìm nguyên nhân khác nhau.
Vì vậy, xét nghiệm sau sảy thai liên tiếp không nên làm theo một gói cố định cho mọi người. Cách đúng hơn là đi từ hồ sơ thật của từng cặp vợ chồng.
Vì sao không nên làm xét nghiệm tràn lan?
Sau sảy thai liên tiếp, nhiều mẹ được giới thiệu các gói xét nghiệm rất dài. Có gói gồm vài chục chỉ số miễn dịch, đông máu, vi chất, hormone và nhiễm trùng. Nghe có vẻ đầy đủ, nhưng không phải càng nhiều càng tốt.
Một xét nghiệm không có chỉ định rõ có thể tạo ra kết quả dương tính giả. Khi đó, mẹ lại phải làm thêm xét nghiệm khác, dùng thuốc không cần thiết hoặc lo lắng kéo dài.
Một số chỉ số thay đổi tạm thời sau sảy thai, sau viêm nhiễm, sau stress hoặc trong thai kỳ. Nếu làm sai thời điểm, kết quả dễ gây hiểu nhầm.
Làm đúng xét nghiệm quan trọng hơn làm nhiều xét nghiệm. Mục tiêu không phải là tìm một bất thường bằng mọi giá. Mục tiêu là tìm nguyên nhân có bằng chứng, có thể tư vấn và có thể thay đổi kế hoạch cho lần mang thai sau.
Nhóm xét nghiệm máu nên ưu tiên: hội chứng kháng phospholipid
Hội chứng kháng phospholipid, thường viết là APS, là một trong những nguyên nhân quan trọng cần tìm sau sảy thai liên tiếp. Đây là tình trạng hệ miễn dịch tạo ra kháng thể làm tăng nguy cơ huyết khối và ảnh hưởng đến bánh rau.
Nhóm xét nghiệm thường được dùng gồm lupus anticoagulant, anticardiolipin IgG và IgM, anti-beta 2 glycoprotein I IgG và IgM. Đây là các xét nghiệm máu có giá trị hơn nhiều so với việc làm một loạt xét nghiệm đông máu không chọn lọc.
Một điểm rất quan trọng là APS không được chẩn đoán chỉ bằng một lần xét nghiệm dương tính. Thông thường, xét nghiệm cần dương tính lặp lại sau ít nhất 12 tuần và phải được đặt trong bối cảnh lâm sàng phù hợp.
Vì vậy, nếu một kết quả APS dương tính nhẹ, mẹ không nên vội kết luận mình đã mắc bệnh. Cần được bác sĩ đọc lại, hẹn kiểm tra lại đúng thời điểm và đánh giá cùng tiền sử sảy thai.
Xét nghiệm tuyến giáp
Rối loạn tuyến giáp có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai và thai kỳ sớm. Vì vậy, xét nghiệm TSH thường được cân nhắc trong đánh giá sau sảy thai liên tiếp.
Nếu TSH bất thường, bác sĩ có thể làm thêm FT4 để đánh giá chức năng tuyến giáp rõ hơn. Một số trường hợp cần xét nghiệm kháng thể tuyến giáp, như anti-TPO, tùy bối cảnh và tiền sử.
Mẹ không nên tự dùng thuốc tuyến giáp chỉ vì một chỉ số hơi lệch. Điều trị cần dựa trên mức TSH, FT4, tình trạng có thai hay chưa, tiền sử sản khoa và hướng dẫn của bác sĩ.
Mục tiêu là đưa chức năng tuyến giáp về mức phù hợp trước khi mang thai lại. Việc này giúp thai kỳ sau được chuẩn bị tốt hơn.
Xét nghiệm đường huyết và HbA1c
Đường huyết không ổn định, đặc biệt ở người đái tháo đường chưa kiểm soát tốt, có thể làm tăng nguy cơ bất lợi trong thai kỳ. Vì vậy, sau sảy thai liên tiếp, bác sĩ có thể chỉ định đường huyết đói hoặc HbA1c.
Nhóm xét nghiệm này càng có ý nghĩa nếu mẹ thừa cân, béo phì, có tiền sử đái tháo đường thai kỳ, buồng trứng đa nang hoặc gia đình có người mắc đái tháo đường.
HbA1c giúp bác sĩ đánh giá mức đường huyết trung bình trong vài tháng gần đây. Nếu chỉ số cao, mẹ cần được kiểm soát trước khi mang thai lại.
Đây là nhóm xét nghiệm thực tế, dễ làm và có thể thay đổi kế hoạch chăm sóc. Tuy nhiên, cũng không nên diễn giải một chỉ số đơn lẻ mà bỏ qua toàn bộ bối cảnh sức khỏe của mẹ.
Xét nghiệm nội tiết sinh sản: không phải ai cũng cần
Một số xét nghiệm nội tiết có thể được cân nhắc nếu mẹ có kinh nguyệt không đều, nghi buồng trứng đa nang, tiết sữa bất thường, khó có thai hoặc rối loạn rụng trứng.
Các xét nghiệm có thể gồm prolactin, LH, FSH, estradiol, AMH hoặc progesterone trong những bối cảnh cụ thể. Tuy nhiên, đây không phải nhóm xét nghiệm bắt buộc cho mọi trường hợp sảy thai liên tiếp.
Progesterone là ví dụ dễ gây hiểu nhầm. Nhiều mẹ làm progesterone ở một thời điểm bất kỳ rồi lo lắng vì chỉ số thấp. Thực tế, progesterone thay đổi theo ngày rụng trứng, tuổi thai và diễn tiến thai kỳ. Một con số đơn lẻ thường không đủ để kết luận nguyên nhân sảy thai.
Vì vậy, xét nghiệm nội tiết nên được chỉ định theo triệu chứng và mục tiêu cụ thể. Không nên làm thành gói đại trà chỉ vì đã từng sảy thai.
Xét nghiệm di truyền: máu của bố mẹ và mô thai khác nhau thế nào?
Di truyền là nhóm nguyên nhân rất quan trọng trong sảy thai, đặc biệt ở thai sớm. Nhiều trường hợp sảy thai xảy ra do bất thường nhiễm sắc thể ngẫu nhiên của phôi.
Có hai hướng xét nghiệm khác nhau. Thứ nhất là xét nghiệm mô thai sau sảy, nếu còn mẫu phù hợp. Xét nghiệm này giúp biết thai có bất thường nhiễm sắc thể hay không. Nếu có, gia đình có thể hiểu rằng lần mất thai đó có thể do bất thường ngẫu nhiên của phôi.
Thứ hai là xét nghiệm nhiễm sắc thể đồ của bố mẹ. Đây là xét nghiệm máu nhằm tìm các bất thường cấu trúc nhiễm sắc thể cân bằng, như chuyển đoạn cân bằng. Người mang chuyển đoạn cân bằng có thể khỏe mạnh, nhưng khi tạo phôi có thể tăng nguy cơ sảy thai.
Không phải cặp vợ chồng nào cũng cần làm nhiễm sắc thể đồ ngay từ đầu. Bác sĩ thường cân nhắc dựa trên số lần sảy, tuổi mẹ, kết quả mô thai nếu có, tiền sử gia đình và tuổi thai lúc mất.
Có cần xét nghiệm đông máu di truyền không?
Đây là nhóm xét nghiệm rất hay bị làm thừa. Nhiều mẹ sau sảy thai liên tiếp được chỉ định các xét nghiệm như Factor V Leiden, prothrombin gene mutation, protein C, protein S, antithrombin hoặc các panel thrombophilia rất rộng.
Thực tế, không phải sảy thai liên tiếp nào cũng cần làm xét nghiệm đông máu di truyền. Mối liên quan giữa thrombophilia di truyền và sảy thai sớm không mạnh như nhiều người nghĩ.
Nhóm xét nghiệm này có thể được cân nhắc trong một số tình huống đặc biệt. Ví dụ mẹ có tiền sử huyết khối, gia đình có người huyết khối trẻ tuổi, mất thai ở tam cá nguyệt hai hoặc có biến chứng bánh rau nặng.
Nếu không có các yếu tố này, làm xét nghiệm đông máu di truyền đại trà có thể gây tốn kém và dẫn đến điều trị không cần thiết.
Có cần xét nghiệm miễn dịch như NK cell, ANA, HLA không?
Nhiều mẹ nghe nói sảy thai liên tiếp do miễn dịch nên muốn làm thật nhiều xét nghiệm. Ví dụ tế bào NK, cytokine, HLA matching, ANA mở rộng hoặc nhiều chỉ số miễn dịch khác.
Một số xét nghiệm có thể có vai trò trong bệnh lý tự miễn cụ thể. Nhưng với sảy thai liên tiếp, nhiều xét nghiệm miễn dịch chưa có đủ bằng chứng để làm thường quy cho tất cả mọi người.
ANA có thể được cân nhắc nếu mẹ có triệu chứng gợi ý bệnh tự miễn, như đau khớp, phát ban, loét miệng, nhạy cảm ánh sáng, tiền sử huyết khối hoặc xét nghiệm khác bất thường. Nhưng làm ANA đại trà rồi diễn giải quá mức cũng dễ gây lo.
Điều mẹ cần nhớ là không phải cứ tìm thấy một chỉ số miễn dịch hơi dương tính là đã tìm ra nguyên nhân sảy thai. Kết quả cần được đọc bởi bác sĩ có kinh nghiệm.
Có cần xét nghiệm nhiễm trùng không?
Nhiều người nghĩ sảy thai liên tiếp là do nhiễm trùng nên làm các xét nghiệm TORCH, CMV, toxoplasma, rubella hoặc nhiều xét nghiệm vi sinh khác. Tuy nhiên, các xét nghiệm này không phải lúc nào cũng cần làm sau sảy thai liên tiếp.
Nhiễm trùng có thể gây mất thai trong một số bối cảnh. Nhưng xét nghiệm nhiễm trùng đại trà thường ít giúp giải thích sảy thai tái diễn, nhất là khi không có triệu chứng, không sốt, không dấu hiệu viêm nhiễm và không có bất thường đặc hiệu.
Nếu mẹ có sốt, khí hư bất thường, đau vùng chậu, viêm nhiễm kéo dài hoặc dấu hiệu trên siêu âm, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm phù hợp.
Không nên làm một bộ TORCH chỉ để “cho yên tâm”, rồi hoang mang khi thấy IgG dương tính. IgG dương tính thường chỉ cho biết mẹ từng tiếp xúc với tác nhân trước đó, không đồng nghĩa đang nhiễm cấp.
Bảng tóm tắt: xét nghiệm nào nên làm, xét nghiệm nào cần cân nhắc?
Điểm cần lưu ý: kết quả hoặc triệu chứng trong thai sớm cần được đặt trong toàn bộ bối cảnh lâm sàng. Nếu đau tăng, ra máu nhiều, choáng, ngất hoặc sốt, cần đi khám ngay thay vì tự đối chiếu theo một bảng thông tin.
Bảng này chỉ giúp mẹ định hướng. Danh sách xét nghiệm thật cần dựa trên hồ sơ sảy thai của từng gia đình.
Làm xét nghiệm vào thời điểm nào?
Không phải xét nghiệm nào cũng nên làm ngay sau khi vừa sảy thai. Một số xét nghiệm có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng viêm, thai kỳ vừa kết thúc, thuốc đang dùng hoặc stress cơ thể.
Với APS, nếu dương tính, bác sĩ thường cần kiểm tra lại sau ít nhất 12 tuần để xác nhận. Một lần dương tính chưa đủ để chẩn đoán.
Với đường huyết và HbA1c, mẹ có thể làm khi sức khỏe đã ổn định. Nếu mẹ vừa mất máu nhiều hoặc đang bệnh cấp tính, bác sĩ sẽ cân nhắc thời điểm phù hợp.
Với nhiễm sắc thể đồ bố mẹ, có thể làm khi hai vợ chồng đã sẵn sàng. Đây không phải xét nghiệm cấp cứu.
Với mô thai, nếu muốn xét nghiệm, cần chuẩn bị sớm vì mẫu phải được lấy và bảo quản đúng cách. Đây là lý do mẹ nên được tư vấn trước hoặc ngay khi có dấu hiệu sảy.
Quy trình hợp lý sau sảy thai liên tiếp
Bước đầu tiên là tổng hợp lại hồ sơ cũ. Mẹ nên giữ kết quả siêu âm, xét nghiệm beta hCG, giấy ra viện, tuổi thai lúc sảy và kết quả giải phẫu bệnh hoặc di truyền nếu có.
Bước thứ hai là khám và tư vấn với bác sĩ sản khoa hoặc y học bào thai. Bác sĩ sẽ phân loại mất thai sớm, mất thai muộn, thai ngừng phát triển, thai trống hay sảy thai sinh hóa.
Bước thứ ba là chọn xét nghiệm có mục tiêu. Không nên làm cùng lúc mọi xét nghiệm chỉ vì lo lắng.
Bước thứ tư là đọc kết quả trong bối cảnh. Một kết quả bất thường nhẹ chưa chắc là nguyên nhân. Một bộ xét nghiệm bình thường cũng không có nghĩa là hết hy vọng.
Bước cuối cùng là lập kế hoạch cho lần mang thai sau. Kế hoạch này có thể gồm bổ sung trước thai kỳ, kiểm soát bệnh nền, siêu âm sớm, xét nghiệm đúng mốc và theo dõi sát hơn.
Những hiểu lầm thường gặp
Nhiều mẹ nghĩ sảy thai liên tiếp chắc chắn do mẹ yếu. Điều này không đúng. Nhiều nguyên nhân đến từ bất thường ngẫu nhiên của phôi, bánh rau, di truyền hoặc miễn dịch.
Một số mẹ nghĩ phải làm càng nhiều xét nghiệm càng tốt. Thực tế, làm nhiều nhưng không đúng chỉ làm tăng chi phí và lo lắng.
Có mẹ nghĩ xét nghiệm bình thường nghĩa là không còn cách nào. Không đúng. Có nhiều trường hợp không tìm được nguyên nhân rõ, nhưng lần mang thai sau vẫn có thể thành công khi được theo dõi phù hợp.
Có mẹ nghĩ cứ APS dương tính một lần là phải tiêm thuốc chống đông. Không đúng. APS cần tiêu chuẩn lâm sàng và xét nghiệm phù hợp, thường cần xác nhận lại.
Có mẹ nghĩ TORCH IgG dương tính là đang nhiễm bệnh. Không đúng. IgG thường cho biết từng nhiễm hoặc từng có miễn dịch trước đó.
Tặng bạn đọc
Sách “Thai kỳ khỏe mạnh” – phiên bản đầy đủ
Cẩm nang tổng hợp kiến thức cốt lõi giúp mẹ bầu theo dõi và chăm sóc thai kỳ một cách chủ động và an toàn – biên soạn bởi ThS.BS Nguyễn Ngọc Tú, chuyên gia y học bào thai, dựa trên khuyến cáo của ACOG, ISUOG, NHS.
Nhận sách miễn phíCâu hỏi thường gặp
Sau mấy lần sảy thai thì nên đi khám nguyên nhân?
Nhiều hướng dẫn khuyên nên đánh giá sau hai lần sảy thai. Nếu mẹ lớn tuổi, mất thai muộn hoặc rất lo lắng, nên đi khám sớm hơn.
Xét nghiệm APS gồm những gì?
Thường gồm lupus anticoagulant, anticardiolipin IgG/IgM và anti-beta 2 glycoprotein I IgG/IgM.
Có cần làm xét nghiệm đông máu di truyền không?
Không làm đại trà. Chỉ cân nhắc khi có mất thai muộn, tiền sử huyết khối hoặc yếu tố nguy cơ đặc biệt.
Xét nghiệm mô thai có cần thiết không?
Nếu có mẫu phù hợp, xét nghiệm mô thai có thể rất hữu ích. Nó giúp biết thai có bất thường nhiễm sắc thể hay không.
Xét nghiệm bình thường thì có còn hy vọng không?
Có. Nhiều cặp vợ chồng không tìm được nguyên nhân rõ nhưng vẫn có thai kỳ sau thuận lợi khi được chuẩn bị và theo dõi đúng.
Khám và tư vấn sau sảy thai liên tiếp
Sau sảy thai liên tiếp, điều quan trọng không phải là làm thật nhiều xét nghiệm. Điều quan trọng là làm đúng xét nghiệm, đúng thời điểm và đọc kết quả đúng bối cảnh.
Tại Phòng khám Sản Phụ Khoa Minh Nguyên Hà Nội, mẹ có thể được tư vấn hồ sơ sau sảy thai, định hướng xét nghiệm phù hợp, siêu âm đánh giá tử cung và lập kế hoạch theo dõi cho lần mang thai sau.
Hotline đặt lịch: 0936 117 101
Phòng khám Sản Phụ Khoa Minh Nguyên Hà Nội
Kết luận
Xét nghiệm máu sau sảy thai liên tiếp cần được làm có mục tiêu. Không phải cứ làm càng nhiều là càng tốt. Một số xét nghiệm có giá trị rõ, như nhóm kháng phospholipid, tuyến giáp, đường huyết và di truyền khi phù hợp.
Ngược lại, nhiều xét nghiệm miễn dịch, đông máu di truyền hoặc nhiễm trùng không nên làm đại trà nếu chưa có chỉ định. Kết quả bất thường nhẹ có thể làm mẹ lo lắng, nhưng chưa chắc đã là nguyên nhân thật sự.
Điều quan trọng nhất là bác sĩ phải xem lại toàn bộ hành trình mất thai: tuổi thai, siêu âm, kết quả xét nghiệm, tiền sử bệnh, tiền sử gia đình và kế hoạch mang thai tiếp theo.
Làm đúng xét nghiệm giúp gia đình có câu trả lời rõ hơn. Quan trọng hơn, nó giúp chuẩn bị tốt hơn cho lần mang thai sau, thay vì tiếp tục đi trong lo lắng và làm xét nghiệm không cần thiết.
Thông tin chuyên môn
Điểm cần lưu ý: kết quả hoặc triệu chứng trong thai sớm cần được đặt trong toàn bộ bối cảnh lâm sàng. Nếu đau tăng, ra máu nhiều, choáng, ngất hoặc sốt, cần đi khám ngay thay vì tự đối chiếu theo một bảng thông tin.
Tài liệu tham khảo
- American College of Obstetricians and Gynecologists. Repeated Miscarriages.
- European Society of Human Reproduction and Embryology. Guideline on the management of recurrent pregnancy loss, updated 2022/2023.
- Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Recurrent Miscarriage, Green-top Guideline No. 17, 2023.
- American Society for Reproductive Medicine. Recurrent Pregnancy Loss: A Committee Opinion, 2026.
- NIH Bookshelf. Recurrent Pregnancy Loss.
Lưu ý y khoa: Nội dung chỉ nhằm tham khảo. Bài viết không thay thế khám sản khoa, siêu âm, xét nghiệm hoặc xử trí cấp cứu. Nếu mẹ ra máu nhiều, đau bụng tăng, sốt, choáng, ngất, khí hư hôi hoặc nghi còn sót thai sau sảy, cần đi khám ngay.
