Nhóm thường gặp là CMV, toxoplasma và rubella. Ngoài ra có thể gặp giang mai, Zika hoặc sốt rét ở vùng dịch tễ. Trong thực hành, CMV là nguyên nhân hay gặp nhất. Các tác nhân này có thể đi qua nhau thai và gây tổn thương thai.
Cơ chế gây thai chậm tăng trưởng do nhiễm trùng là gì?
Khác với suy bánh rau, nhiễm trùng tác động trực tiếp lên tế bào thai. Virus hoặc ký sinh trùng làm tổn thương mô. Quá trình phân chia tế bào bị rối loạn. Thai phát triển chậm lại. Nếu tổn thương nặng, có thể kèm dị tật.
Siêu âm gợi ý thai chậm tăng trưởng do nhiễm trùng như thế nào?
Thai nhỏ kèm dấu hiệu bất thường cấu trúc. Não có thể thấy giãn não thất hoặc vôi hóa. Gan có thể to hoặc có nốt tăng âm. Có thể gặp đa ối hoặc bất thường khuôn mặt. Những dấu hiệu này gợi ý nguyên nhân không phải suy bánh rau đơn thuần.
Doppler có giúp phân biệt nguyên nhân không?
Trong nhiều trường hợp, Doppler vẫn bình thường. Động mạch rốn không tăng trở kháng rõ. Điều này khác với FGR do suy bánh rau. Khi thai nhỏ nhưng Doppler bình thường, cần nghĩ đến nguyên nhân nhiễm trùng hoặc di truyền.
Khi nào cần xét nghiệm nhiễm trùng bào thai?
Khi thai chậm tăng trưởng kèm bất thường siêu âm. Khi phát hiện sớm trước 28 tuần. Khi không có yếu tố nguy cơ suy bánh rau. Trong những tình huống này, xét nghiệm giúp định hướng nguyên nhân.
Các xét nghiệm cần thực hiện gồm những gì?
Xét nghiệm máu mẹ là bước đầu. Đánh giá CMV IgG, IgM hoặc các tác nhân TORCH khác. Nếu nghi ngờ cao, chọc ối để làm PCR dịch ối. Đây là phương pháp xác định chính xác nhiễm trùng bào thai.
Theo dõi thai chậm tăng trưởng do nhiễm trùng có gì khác?
Cần theo dõi song song hai mục tiêu. Một là đánh giá tăng trưởng thai. Hai là theo dõi tiến triển tổn thương cơ quan. Siêu âm định kỳ giúp phát hiện thay đổi mới. Doppler vẫn cần làm để đánh giá thêm tình trạng thai.
Tiên lượng phụ thuộc vào yếu tố nào?
Phụ thuộc loại tác nhân và thời điểm nhiễm. Nhiễm sớm thường nặng hơn. Nếu có tổn thương não, tiên lượng dè dặt. Nếu chỉ có thai nhỏ đơn thuần, tiên lượng tốt hơn. Do đó cần đánh giá toàn diện.
Có thể điều trị nhiễm trùng bào thai không?
Một số trường hợp có thể can thiệp hạn chế. Ví dụ toxoplasma có phác đồ điều trị. Tuy nhiên với CMV, điều trị còn nhiều hạn chế. Phần lớn là theo dõi và hỗ trợ.
Nguyên tắc cần nhớ
Thai nhỏ không phải lúc nào cũng do suy bánh rau. Khi có bất thường cấu trúc, cần nghĩ đến nhiễm trùng. Chẩn đoán đúng giúp tránh theo dõi sai hướng.
Kết luận
Thai chậm tăng trưởng do nhiễm trùng bào thai là nguyên nhân cần được nhận diện sớm. Siêu âm đóng vai trò gợi ý ban đầu. Xét nghiệm giúp xác định nguyên nhân. Theo dõi cần cá thể hóa theo từng trường hợp. Đánh giá đúng giúp đưa ra kế hoạch phù hợp cho mẹ và thai.
FAQ
- Thai chậm tăng trưởng do nhiễm trùng có phổ biến không?
Không phổ biến nhưng cần chú ý vì có thể bỏ sót. - Dấu hiệu nào gợi ý nguyên nhân nhiễm trùng?
Thai nhỏ kèm bất thường não, gan hoặc đa ối. - Có cần chọc ối không?
Cần khi nghi ngờ cao để xác định chính xác. - Doppler bình thường có loại trừ nhiễm trùng không?
Không, Doppler có thể vẫn bình thường. - Tiên lượng có tốt không?
Phụ thuộc loại nhiễm trùng và mức độ tổn thương thai.
Tìm hiểu thêm tại đây
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
