Chăm sóc trẻ sơ sinh tháng đầu: Những điều cha mẹ mới cần biết

Chúc mừng bạn đã có em bé. Tháng đầu sau sinh thường là giai đoạn vừa hạnh phúc, vừa mệt, vừa nhiều bỡ ngỡ. Một em bé nhỏ xíu bỗng trở thành trung tâm của cả ngôi nhà, và gần như mọi việc trong ngày đều xoay quanh chuyện bú, ngủ, thay tã và dỗ bé.

Nếu bạn đang thấy mình chưa quen, đó là điều rất bình thường. Không ai tự nhiên biết chăm trẻ ngay từ ngày đầu. Tháng đầu đời của bé không phải là lúc mọi thứ phải vào nếp thật hoàn hảo. Đây là thời gian để cha mẹ hồi phục, làm quen với em bé và học dần từng việc nhỏ một.

Tháng đầu của trẻ sơ sinh có gì đáng chú ý

Trong tháng đầu, em bé thay đổi rất nhanh. Có bé bú liên tục, có bé ngủ ngày nhiều hơn ngủ đêm, có bé hay khóc vào buổi tối. Những điều này thường làm cha mẹ lo, nhưng phần lớn lại là diễn biến bình thường của giai đoạn sơ sinh.

Một điều cần nhớ là trẻ sơ sinh chưa có nếp sinh hoạt ổn định. Bé chưa phân biệt rõ ngày với đêm, dạ dày còn nhỏ, nhu cầu bú rất thường xuyên và cơ thể vẫn đang thích nghi với môi trường ngoài tử cung. Vì vậy, thay vì cố ép bé theo lịch cứng nhắc, cha mẹ nên quan sát tín hiệu của con và điều chỉnh dần.

Trẻ sơ sinh lớn nhanh thế nào trong tháng đầu

Nhiều cha mẹ lo khi thấy con sụt cân sau sinh. Thật ra, việc trẻ giảm một phần cân nặng trong tuần đầu là chuyện thường gặp. Đó là do bé thải bớt lượng dịch dư thừa sau sinh. Sau đó, khi bú tốt hơn, bé sẽ tăng cân trở lại và thường về mức cân nặng lúc sinh trong khoảng hai tuần đầu.

Điều quan trọng không phải là nhìn một con số đơn lẻ. Điều quan trọng là theo dõi cả quá trình tăng trưởng của bé qua từng lần khám. Bác sĩ sẽ dựa vào cân nặng, chiều dài và vòng đầu để xem bé đang phát triển có phù hợp hay không.

Những mốc phát triển đầu tiên cha mẹ thường thấy

Trong vài tuần đầu, bé chưa làm được nhiều việc rõ rệt như trẻ lớn hơn, nhưng vẫn có những thay đổi đáng chú ý. Dây rốn sẽ khô dần và rụng trong khoảng hai đến ba tuần đầu. Bé bắt đầu xoay đầu nhẹ sang hai bên. Khi được nằm sấp trong thời gian ngắn, bé có thể cố nhấc đầu lên một chút.

Tay bé thường nắm chặt thành nắm đấm. Phản xạ tìm vú, phản xạ bú, phản xạ giật mình và phản xạ nắm tay đều là những phản xạ bình thường ở giai đoạn này. Nếu cha mẹ chưa thấy rõ, bác sĩ sẽ kiểm tra trong các lần khám định kỳ.

Thị giác, thính giác và phản ứng của bé trong tháng đầu

Thị lực của trẻ sơ sinh còn mờ. Bé thường chỉ nhìn rõ ở khoảng cách gần, nhất là khuôn mặt người đang bế mình. Nhiều bé có thể hơi lác thoáng qua trong thời gian đầu, điều này thường không đáng lo nếu hai mắt vẫn cử động được.

Thính giác thì đã hoạt động khá tốt từ sớm. Bé có thể giật mình với tiếng động lớn, quay đầu khi nghe giọng quen thuộc và dần nhận ra giọng của mẹ hoặc người chăm sóc chính. Ngoài ra, nhiều bé còn nhận ra mùi của mẹ từ rất sớm.

Cho trẻ sơ sinh bú thế nào là bình thường

Một trong những điều khiến cha mẹ mới mệt nhất là chuyện bú. Trẻ sơ sinh bú rất thường xuyên. Nếu bú mẹ, bé có thể bú từ 8 đến 12 cữ trong một ngày, thậm chí hơn. Có những lúc bé bú dồn dập, cứ nửa giờ đến một giờ lại đòi bú, nhất là vào buổi tối. Điều này không có nghĩa là mẹ không đủ sữa ngay lập tức. Nhiều khi đó chỉ là nhu cầu bú theo cụm, rất hay gặp trong giai đoạn đầu.

Nếu bú sữa công thức, lượng sữa mỗi cữ sẽ tăng dần theo ngày tuổi của bé. Nhưng dù bú mẹ hay bú bình, điều quan trọng nhất vẫn là nhìn tín hiệu của con. Bé đói sẽ mút môi, quay đầu tìm vú, cho tay lên miệng rồi mới khóc. Khi no, bé sẽ tự nhả ra hoặc ngủ đi.

Một cách đơn giản để biết bé bú có đủ hay không là nhìn số tã ướt và phân của bé. Nếu bé đi tiểu đều, có nhiều tã ướt trong ngày và lên cân đúng, đó là dấu hiệu đáng yên tâm.

Giấc ngủ của trẻ sơ sinh có gì bình thường

Trẻ sơ sinh ngủ rất nhiều, nhưng không theo giờ giấc mà người lớn mong muốn. Có bé ngủ gần như cả ngày, rồi đêm lại thức liên tục để bú. Đây là lý do nhiều cha mẹ thấy mình gần như không ngủ đủ trong vài tuần đầu.

Điều quan trọng nhất về giấc ngủ của bé là an toàn. Bé nên được đặt nằm ngửa khi ngủ. Chỗ ngủ cần thoáng, phẳng, không có gối mềm, chăn dày hay đồ vật lỏng lẻo xung quanh. Trẻ sơ sinh không cần một lịch ngủ hoàn hảo ngay từ đầu. Điều cha mẹ cần làm trước hết là giúp bé ngủ an toàn.

Những vấn đề sức khỏe thường gặp ở trẻ sơ sinh

Khóc là điều rất bình thường ở trẻ sơ sinh. Bé có thể khóc vì đói, tã ướt, nóng, lạnh, khó chịu hoặc chỉ đơn giản là cần được bế. Nhưng nếu bé khóc quá nhiều, kéo dài nhiều giờ, lặp lại nhiều ngày và rất khó dỗ, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để xem có phải bé đang bị đau bụng co thắt hay không.

Vàng da cũng là tình trạng khá hay gặp. Da bé có thể hơi vàng trong vài ngày đầu sau sinh. Tùy mức độ, bác sĩ sẽ theo dõi hoặc điều trị nếu cần. Hình dạng đầu bé sau sinh có thể chưa tròn đều ngay, nhất là sau sinh thường, nhưng thường sẽ cải thiện dần. Bộ phận sinh dục hơi sưng hoặc da hơi bong tróc cũng có thể là biểu hiện bình thường trong giai đoạn đầu thích nghi.

Phân su, tức phân đầu tiên của bé, thường sẫm màu và dính. Sau đó phân sẽ thay đổi dần tùy theo bé bú mẹ hay bú sữa công thức. Nếu phân có màu bất thường như trắng, xám nhạt, đỏ nhiều hoặc bé táo bón rõ, nên báo bác sĩ.

Chăm sóc dây rốn, tắm và vệ sinh hằng ngày

Trong thời gian cuống rốn chưa rụng, cha mẹ chỉ cần giữ rốn sạch và khô. Gấp mép tã thấp xuống dưới rốn để tránh cọ xát và tránh nước tiểu dính vào vùng này. Nếu rốn có mùi hôi, rỉ dịch nhiều, đỏ lan quanh chân rốn hoặc chảy máu nhiều, cần đưa bé đi khám.

Trước khi rốn rụng, bé chỉ cần tắm lau bằng khăn ấm. Không cần tắm nước hằng ngày. Thường một tuần vài lần là đủ. Khi tắm, nên giữ phòng kín gió, chuẩn bị sẵn khăn, tã và quần áo để thao tác nhanh gọn.

Cha mẹ sau sinh cũng cần được chăm sóc

Khi có em bé, cha mẹ thường dồn hết chú ý cho con mà quên rằng bản thân cũng đang rất mệt. Người mẹ còn phải hồi phục sau sinh thường hoặc sinh mổ, đối mặt với thay đổi nội tiết, thiếu ngủ, căng sữa và rất nhiều thay đổi cảm xúc. Có người buồn, dễ khóc, dễ cáu hoặc thấy mình không còn là chính mình.

Điều này không có nghĩa là bạn không làm tốt vai trò cha mẹ. Nó chỉ cho thấy bạn đang trong một giai đoạn quá tải. Vì vậy, đừng ngại nhờ giúp đỡ. Một bữa ăn nóng, một giấc ngủ ngắn, vài phút tắm yên tĩnh hoặc một người bế bé giúp bạn một lúc đều rất quý.

Kết luận

Tháng đầu của trẻ sơ sinh không cần hoàn hảo. Bé chưa cần vào nếp ngay, cha mẹ cũng chưa cần biết hết mọi thứ. Điều quan trọng nhất trong giai đoạn này là giữ bé an toàn, bú đủ, ngủ an toàn, theo dõi sức khỏe đều và chăm sóc chính mình đủ tốt để còn đi đường dài. Mọi việc rồi sẽ dần quen hơn. Từng ngày một, bạn sẽ hiểu con hơn và cũng hiểu chính mình hơn trong vai trò mới này.

tại đây