Khi đang chuẩn bị có con, nhiều người chỉ nghĩ đến vitamin, ăn uống và canh ngày rụng trứng. Nhưng có một việc rất đáng làm sớm là kiểm tra lại lịch tiêm chủng. Không phải cứ đã tiêm từ nhỏ là bây giờ đã đủ. Có loại cần nhắc lại, có loại cần tiêm bù, và có loại nên hoàn tất trước khi mang thai vì khi đã có thai sẽ không còn phù hợp nữa.
Vì sao nên tiêm trước khi có thai?
Mục tiêu là bảo vệ người mẹ trước các bệnh truyền nhiễm có thể gây nặng hơn trong thai kỳ, đồng thời giảm nguy cơ ảnh hưởng xấu đến thai. Một số bệnh nếu mắc trong lúc mang thai có thể liên quan đến sảy thai, sinh non hoặc dị tật thai. Ngoài ra, có những vắc xin là vắc xin sống giảm độc lực nên nên tiêm xong rồi chờ ít nhất khoảng một tháng mới bắt đầu có thai.
1. Vắc xin sởi, quai bị, rubella
Đây là một trong những vắc xin quan trọng cần rà lại trước khi mang thai. Nếu chưa có bằng chứng miễn dịch hoặc chưa tiêm đủ trước đây, bạn có thể cần tiêm bù. Loại này không nên tiêm trong thai kỳ, vì vậy nếu cần tiêm thì nên hoàn tất trước khi có thai ít nhất khoảng 28 ngày.
2. Vắc xin thủy đậu
Nếu bạn chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa từng tiêm phòng, đây là vắc xin rất nên kiểm tra. Vắc xin này cũng không dùng trong thai kỳ, nên nếu cần thì nên tiêm trước khi mang thai và chờ đủ thời gian an toàn rồi mới bắt đầu cố có thai.
3. Vắc xin cúm
Vắc xin cúm là loại rất đáng tiêm khi đang chuẩn bị mang thai. Nếu chưa kịp tiêm trước, thai phụ vẫn có thể tiêm trong thai kỳ bằng loại tiêm, không phải loại xịt mũi. Cúm có thể khiến mẹ bầu mệt nặng hơn người bình thường, nên việc chủ động phòng từ sớm vẫn là cách hợp lý hơn.
4. Vắc xin viêm gan B
Nếu chưa có miễn dịch hoặc chưa tiêm đủ, bạn nên hỏi bác sĩ về vắc xin này. Đây là loại rất đáng rà lại trước khi mang thai. Với người chưa tiêm, có thể tiêm bù theo lịch phù hợp. Một số loại vẫn có thể dùng trong thai kỳ, nhưng nếu biết sớm từ trước thì vẫn thuận lợi hơn nhiều.
5. Vắc xin COVID-19
Nếu bạn chưa tiêm đủ hoặc đã lâu chưa cập nhật mũi phù hợp, nên hỏi bác sĩ để rà lại. Khi chuẩn bị mang thai, việc cập nhật đầy đủ sẽ giúp giảm nguy cơ bệnh nặng cho người mẹ trong giai đoạn sau này. Loại này không phải là vắc xin cần tránh trước khi có thai.
6. Một số vắc xin chỉ cần trong trường hợp đặc biệt
Không phải ai cũng cần tiêm tất cả. Có những loại chỉ cần nếu bạn có bệnh nền, suy giảm miễn dịch, nguy cơ nghề nghiệp, chuẩn bị đi du lịch hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao. Ví dụ có thể là viêm gan A, phế cầu, một số vắc xin màng não hoặc vắc xin liên quan đến du lịch. Việc này nên quyết định theo từng người, không nên tự đoán.
Có loại nào không nên tiêm khi đang mang thai không?
Có. Những vắc xin sống giảm độc lực như sởi, quai bị, rubella và thủy đậu thường không tiêm trong thai kỳ. Vắc xin ngừa HPV cũng thường để sau thai kỳ. Vì vậy, giai đoạn trước khi mang thai là lúc rất tốt để rà lại những mũi này.
Nên làm gì thực tế nhất lúc này?
Điều đơn giản nhất là mang theo sổ tiêm, giấy tờ cũ nếu còn, hoặc nói với bác sĩ những gì bạn nhớ mình đã từng tiêm hay đã từng mắc. Nếu không nhớ rõ, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm miễn dịch trong một số trường hợp hoặc tư vấn tiêm bù theo lịch phù hợp.
Đừng tự mua vắc xin theo truyền miệng. Cũng đừng đợi đến khi có thai rồi mới kiểm tra. Làm sớm hơn sẽ giúp bạn chủ động hơn và đỡ rối hơn rất nhiều.
Kết luận
Chuẩn bị mang thai không chỉ là uống vitamin và ăn uống lành mạnh. Rà lại vắc xin cũng là một bước rất quan trọng. Những mũi nên chú ý nhất trước khi mang thai thường là sởi, quai bị, rubella, thủy đậu, cúm, viêm gan B và cập nhật COVID-19 nếu cần. Một số mũi khác sẽ tùy nguy cơ của từng người. Khám tiền thai kỳ là lúc rất phù hợp để làm việc này cho gọn và an tâm hơn.
Tìm hiểu thêm tại đây
