Câu chuyện của chị L. và nỗi lo rất đời thường
Chị L. mang thai 11 tuần 5 ngày đến tư vấn làm NIPT. Khi ngồi xuống ghế, chị hỏi ngay: “Bác sĩ ơi, xét nghiệm NIPT lấy bao nhiêu máu? Em người nhỏ, sợ thiếu máu lắm. Lấy nhiều có ảnh hưởng đến con không?”
Đây là câu hỏi rất thực tế. Nhiều mẹ nghĩ rằng để phân tích gen của con thì phải lấy rất nhiều máu. Nhưng thực tế hoàn toàn khác.
Xét nghiệm NIPT lấy bao nhiêu máu?
Xét nghiệm NIPT chỉ cần khoảng 7–10 ml máu tĩnh mạch của mẹ.
Để dễ hình dung:
- 10 ml tương đương khoảng 2 thìa cà phê nhỏ.
- Một lần hiến máu nhân đạo thường lấy 250–350 ml.
Như vậy, lượng máu làm NIPT chỉ bằng khoảng 1/30 so với hiến máu.
Về mặt sinh lý, cơ thể người mẹ có khoảng 4–5 lít máu. Việc lấy 7–10 ml hoàn toàn không gây thiếu máu và không ảnh hưởng đến thai nhi.
Vì sao chỉ cần lấy máu mẹ mà biết được tình trạng của thai?
Câu trả lời nằm ở nhau thai.
Từ rất sớm, các tế bào của bánh nhau liên tục tái tạo và giải phóng các mảnh DNA tự do vào máu mẹ. Các đoạn này gọi là cell-free fetal DNA, thực chất có nguồn gốc từ nhau thai.
Đến tuần thứ 10 của thai kỳ, tỷ lệ DNA thai trong máu mẹ (fetal fraction) thường đủ để phân tích bằng công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới.
Điều này giải thích vì sao:
- Không cần chọc ối
- Không cần lấy máu của thai
- Chỉ cần lấy máu mẹ
Tuy nhiên, cần hiểu rằng NIPT phản ánh DNA của nhau thai. Trong đa số trường hợp, DNA nhau thai phù hợp với DNA thai nhi. Nhưng vẫn có những tình huống hiếm gặp gọi là lệch bội khảm nhau thai.
Máu làm NIPT được bảo quản như thế nào?
Máu không được đựng trong ống xét nghiệm thông thường.
NIPT sử dụng ống chuyên dụng (thường là ống Streck hoặc Paxgene). Loại ống này chứa chất ổn định đặc biệt giúp:
- Ngăn tế bào máu mẹ vỡ ra
- Bảo quản các mảnh DNA tự do
- Giữ mẫu ổn định khi vận chuyển đến phòng xét nghiệm
Đây là chi tiết kỹ thuật quan trọng thể hiện sự khác biệt giữa NIPT và xét nghiệm máu thông thường.
Có cần nhịn ăn trước khi làm NIPT không?
Không cần nhịn ăn.
Xét nghiệm NIPT phân tích DNA, không phân tích đường huyết hay mỡ máu. Thai phụ có thể ăn sáng bình thường trước khi lấy máu.
Việc ăn uống đầy đủ còn giúp tránh tụt huyết áp khi lấy máu.
Lưu ý quan trọng với mẹ đang tiêm thuốc chống đông
Đây là điểm nhiều nơi không nhắc kỹ.
Nếu thai phụ đang điều trị bằng thuốc chống đông như:
- Lovenox
- Heparin
thường gặp ở mẹ IVF hoặc có tiền sử thai lưu, cần thông báo với bác sĩ trước khi lấy máu làm NIPT.
Thuốc chống đông có thể làm giảm tỷ lệ DNA thai trong máu mẹ, dẫn đến:
- Fetal fraction thấp
- Kết quả không đủ điều kiện phân tích
- Phải lấy máu lại
Trong nhiều trường hợp, cần ngừng thuốc khoảng 24 giờ trước khi lấy máu, nhưng phải theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị, không tự ý dừng thuốc.
Khi nào nên thực hiện NIPT?
Thời điểm phù hợp là từ tuần thai thứ 10 trở đi.
Tuy nhiên, trước khi lấy máu, cần siêu âm để:
- Xác định thai sống
- Xác định chính xác tuổi thai
- Kiểm tra số lượng thai
- Đánh giá sơ bộ hình thái sớm
NIPT là xét nghiệm sàng lọc. Nó không thay thế siêu âm hình thái.
Kết luận
Xét nghiệm NIPT lấy bao nhiêu máu?
Chỉ khoảng 7–10 ml máu tĩnh mạch của mẹ.
Lượng máu này rất nhỏ, không gây thiếu máu và không ảnh hưởng đến thai nhi.
Điều quan trọng không phải là lượng máu lấy bao nhiêu, mà là:
- Thực hiện đúng thời điểm
- Siêu âm kiểm tra trước khi làm
- Thông báo với bác sĩ nếu đang dùng thuốc chống đông
Hiểu đúng giúp mẹ bầu bớt lo và chủ động hơn trong thai kỳ.
Tham khảo thêm bài viết khác tại đây.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ manh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
