Viêm ống dẫn trứng thường nằm trong phổ bệnh viêm vùng chậu, xảy ra khi vi khuẩn từ âm đạo hoặc cổ tử cung đi ngược lên đường sinh dục trên. Bệnh có thể chỉ gây đau bụng dưới và khí hư bất thường, nhưng cũng có trường hợp triệu chứng rất nhẹ. Điều trị sớm giúp kiểm soát nhiễm trùng và giảm nguy cơ áp xe, đau vùng chậu kéo dài, mang thai ngoài tử cung hoặc vô sinh do tổn thương vòi trứng.
Nếu đang đau vùng chậu kèm sốt, nôn, choáng, ra máu bất thường hoặc nghi có thai, bạn nên đi khám sớm thay vì tự mua kháng sinh. Những biểu hiện này còn có thể gặp trong thai ngoài tử cung, viêm ruột thừa, xoắn buồng trứng và các tình trạng cần xử trí khẩn cấp khác.
Viêm ống dẫn trứng là gì?
Viêm ống dẫn trứng, còn gọi là viêm vòi trứng hoặc salpingitis, là tình trạng viêm tại một hoặc hai ống dẫn trứng. Trong thực hành, bệnh thường được xem là một phần của viêm vùng chậu, cùng với viêm nội mạc tử cung, áp xe vòi trứng – buồng trứng hoặc viêm phúc mạc vùng chậu.
Ống dẫn trứng là nơi trứng di chuyển từ buồng trứng về tử cung và thường là vị trí thụ tinh. Khi viêm nặng hoặc tái diễn, mô viêm có thể để lại sẹo và dính, làm hẹp hoặc tắc lòng ống. Tuy nhiên, không thể kết luận vòi trứng đã tắc chỉ dựa vào triệu chứng hoặc một lần siêu âm thông thường.
Nguyên nhân viêm ống dẫn trứng
Vi khuẩn thường đi từ âm đạo và cổ tử cung lên tử cung rồi đến ống dẫn trứng. Lậu và Chlamydia là hai tác nhân quan trọng, nhưng không phải trường hợp nào cũng do nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục. Vi khuẩn trong hệ vi sinh âm đạo và nhiều tác nhân khác cũng có thể liên quan đến viêm vùng chậu.
Nguy cơ tăng khi có tiền sử viêm vùng chậu, nhiễm lậu hoặc Chlamydia, quan hệ không dùng bao cao su với bạn tình mới hoặc nhiều bạn tình. Thụt rửa âm đạo cũng không được khuyến nghị vì có thể làm thay đổi môi trường âm đạo và tạo điều kiện cho vi khuẩn đi lên đường sinh dục trên.
Một số thủ thuật qua cổ tử cung có thể liên quan đến nhiễm trùng nếu người bệnh đang có tác nhân gây bệnh hoặc quy trình vô khuẩn không bảo đảm. Riêng với dụng cụ tử cung, nguy cơ viêm vùng chậu liên quan đến thủ thuật chủ yếu tập trung trong khoảng ba tuần đầu sau đặt, không phải kéo dài suốt thời gian sử dụng.
Dấu hiệu viêm ống dẫn trứng thường gặp
Triệu chứng có thể rõ, nhẹ hoặc gần như không có. Những biểu hiện thường gặp gồm:
- Đau âm ỉ hoặc đau tăng ở bụng dưới, một bên hoặc hai bên.
- Đau khi quan hệ hoặc đau sâu trong vùng chậu.
- Khí hư nhiều hơn, có mùi hoặc màu bất thường.
- Ra máu giữa kỳ kinh, sau quan hệ hoặc kinh nguyệt khác thường.
- Sốt, rét run, buồn nôn hoặc mệt nhiều trong trường hợp nhiễm trùng nặng.
- Tiểu buốt hoặc tiểu rắt ở một số người bệnh.
Các triệu chứng trên không đặc hiệu cho viêm vòi trứng. Nếu khí hư bất thường xuất hiện trong thai kỳ, cách đánh giá và lựa chọn thuốc sẽ khác; bài viêm phụ khoa khi mang thai giải thích rõ những dấu hiệu cần khám và tình huống nghi rỉ ối.
Khi nào cần đi khám ngay?
Hãy đến cơ sở y tế sớm nếu đau bụng dưới tăng nhanh, sốt cao, nôn nhiều, choáng, ngất, đau vai, ra máu âm đạo bất thường hoặc đang chậm kinh và có khả năng mang thai. Bác sĩ cần loại trừ thai ngoài tử cung, áp xe vòi trứng – buồng trứng bị vỡ và các cấp cứu ổ bụng khác.
Người đang mang thai mà nghi viêm vùng chậu cũng cần được đánh giá tại bệnh viện. Theo CDC, thai kỳ là một trong những tình huống cần cân nhắc nhập viện và điều trị kháng sinh đường tĩnh mạch khi nghi ngờ viêm vùng chậu.
Viêm ống dẫn trứng có nguy hiểm không?
Bệnh có thể nguy hiểm nếu điều trị muộn, nhiễm trùng nặng hoặc hình thành áp xe. Biến chứng cấp gồm áp xe vòi trứng – buồng trứng, viêm phúc mạc và nhiễm trùng huyết. Một số người cần dẫn lưu hoặc phẫu thuật nếu áp xe lớn, nghi vỡ hoặc không đáp ứng với kháng sinh.
Về lâu dài, sẹo và dính ở vòi trứng có thể làm giảm khả năng thụ thai, tăng nguy cơ thai ngoài tử cung và gây đau vùng chậu kéo dài. Nguy cơ không giống nhau ở mọi người; mức độ tổn thương, số lần viêm, thời điểm điều trị và tình trạng của cả hai vòi trứng đều ảnh hưởng đến tiên lượng sinh sản.
Điều trị kháng sinh có thể kiểm soát nhiễm trùng hiện tại nhưng không chắc đảo ngược sẹo đã hình thành. Vì vậy, đi khám sớm khi mới có triệu chứng quan trọng hơn chờ đến khi đau nhiều.
Bác sĩ chẩn đoán bằng cách nào?
Không có một triệu chứng hoặc xét nghiệm đơn lẻ nào xác định chắc mọi trường hợp viêm ống dẫn trứng. Bác sĩ thường phối hợp bệnh sử, nguy cơ nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, khám bụng và khám phụ khoa.
Xét nghiệm có thể gồm thử thai, xét nghiệm lậu và Chlamydia, xét nghiệm HIV và giang mai, soi hoặc xét nghiệm dịch âm đạo, công thức máu và chỉ dấu viêm. Thử thai đặc biệt quan trọng vì đau bụng dưới ở người có khả năng mang thai luôn cần được phân biệt với thai ngoài tử cung.
Siêu âm đầu dò âm đạo giúp đánh giá tử cung, buồng trứng, dịch vùng chậu, vòi trứng giãn chứa dịch hoặc phức hợp áp xe. Tuy nhiên, siêu âm bình thường không loại trừ hoàn toàn viêm vùng chậu nhẹ. Nội soi ổ bụng hoặc các thăm dò chuyên sâu chỉ được cân nhắc trong một số tình huống.
Chụp tử cung – vòi trứng không phải xét nghiệm dùng trong đợt viêm cấp. Nếu cần đánh giá khả năng thông vòi sau điều trị hoặc khi hiếm muộn, bác sĩ sẽ chọn thời điểm phù hợp và chỉ định phương pháp tương ứng.
Điều trị viêm ống dẫn trứng thế nào?
Viêm vòi trứng thường được điều trị theo phác đồ viêm vùng chậu với kháng sinh phối hợp, nhằm bao phủ lậu, Chlamydia, vi khuẩn kỵ khí và các tác nhân thường gặp khác. Phác đồ, đường dùng và thời gian điều trị phụ thuộc mức độ bệnh, thai kỳ, dị ứng thuốc và khả năng theo dõi. Không nên tự mua thuốc hoặc dùng lại đơn cũ.
Điều trị cần bắt đầu sớm khi bác sĩ đã đủ cơ sở nghi ngờ, vì trì hoãn có thể làm tăng nguy cơ tổn thương đường sinh dục trên. Nếu điều trị ngoại trú mà triệu chứng không cải thiện trong vòng khoảng 72 giờ, người bệnh cần được đánh giá lại chẩn đoán và phác đồ.
Nhập viện thường được cân nhắc khi không loại trừ được cấp cứu ngoại khoa, có áp xe vòi trứng – buồng trứng, đang mang thai, bệnh nặng kèm nôn hoặc sốt cao, không dung nạp thuốc uống, hoặc không đáp ứng với điều trị ngoại trú.
Nếu liên quan đến lậu hoặc Chlamydia, bạn tình gần đây cần được đánh giá và điều trị theo hướng dẫn. Hai người nên kiêng quan hệ cho đến khi hoàn tất điều trị, hết triệu chứng và bạn tình đã được xử trí phù hợp, để giảm nguy cơ lây lại.
Sau điều trị có mang thai tự nhiên được không?
Nhiều người vẫn có thể mang thai tự nhiên sau một đợt viêm được phát hiện và điều trị sớm. Khả năng mang thai phụ thuộc việc vòi trứng có bị sẹo, tắc hoặc ứ dịch hay không, tổn thương một hay hai bên, cùng các yếu tố sinh sản khác của hai vợ chồng.
Nếu đã quan hệ đều đặn không tránh thai trong 12 tháng mà chưa có thai, hoặc 6 tháng khi người nữ từ 35 tuổi trở lên, nên khám hiếm muộn. Người có tiền sử viêm vùng chậu nặng, áp xe, phẫu thuật vòi trứng hoặc thai ngoài tử cung có thể cần được đánh giá sớm hơn.
Cách giảm nguy cơ viêm vòi trứng tái phát
- Dùng bao cao su đúng cách và xét nghiệm khi có nguy cơ nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục.
- Không thụt rửa âm đạo hoặc dùng dung dịch sát khuẩn sâu trong âm đạo.
- Dùng đủ liệu trình thuốc và tái khám đúng hẹn, kể cả khi triệu chứng đã giảm.
- Đảm bảo bạn tình được đánh giá và điều trị khi bác sĩ xác định tác nhân lây truyền qua đường tình dục.
- Đi khám sớm khi có đau bụng dưới, khí hư bất thường, sốt hoặc ra máu không đúng kỳ.
Đặt lịch khám
Nếu bạn đang đau vùng chậu, khí hư bất thường, đau khi quan hệ hoặc lo ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, có thể đặt lịch tại Phòng khám Sản phụ khoa Minh Nguyên. Khám trực tiếp giúp bác sĩ phân biệt viêm vùng chậu với thai ngoài tử cung, bệnh lý buồng trứng, tiết niệu và tiêu hóa trước khi lựa chọn điều trị.
Tặng bạn đọc
Sách “Thai kỳ khỏe mạnh” phiên bản đầy đủ
Cẩm nang giúp mẹ chủ động theo dõi và chăm sóc thai kỳ, biên soạn bởi ThS.BS Nguyễn Ngọc Tú.
ThS.BS Nguyễn Ngọc Tú
Chuyên gia Y học bào thai – Phòng khám Sản phụ khoa Minh Nguyên, Hà Nội. Nội dung được rà soát từ hướng dẫn CDC, ACOG và NHS, cập nhật ngày 27/09/2026.
Liên hệ: Ô 14, lô 1 Đền Lừ 2, tổ 21, phường Tương Mai, Hà Nội. Hotline 0936117101.
Câu hỏi thường gặp
Viêm ống dẫn trứng có tự khỏi không?
Không nên chờ bệnh tự khỏi. Triệu chứng có thể giảm trong khi nhiễm trùng và tổn thương vòi trứng vẫn tiến triển. Người có dấu hiệu nghi ngờ cần được khám và dùng kháng sinh theo chỉ định.
Siêu âm có phát hiện viêm ống dẫn trứng không?
Siêu âm có thể thấy vòi trứng dày, giãn chứa dịch, tăng tưới máu hoặc áp xe trong trường hợp rõ. Siêu âm bình thường không loại trừ hoàn toàn viêm vùng chậu nhẹ; bác sĩ cần phối hợp bệnh sử, khám và xét nghiệm.
Viêm vòi trứng có gây tắc hai bên không?
Viêm nặng hoặc tái diễn có thể gây sẹo và tắc một hoặc hai vòi trứng, nhưng không phải ai bị viêm cũng bị tắc. Việc đánh giá độ thông vòi được thực hiện sau giai đoạn cấp theo chỉ định của bác sĩ.
Điều trị xong bao lâu có thể quan hệ lại?
Nên kiêng quan hệ cho đến khi hoàn tất liệu trình, triệu chứng đã hết và bạn tình đã được điều trị nếu có chỉ định. Mốc cụ thể phụ thuộc tác nhân và đánh giá của bác sĩ điều trị.
Đặt vòng có phải nguyên nhân viêm ống dẫn trứng không?
Nguy cơ viêm vùng chậu liên quan đến đặt dụng cụ tử cung chủ yếu tập trung trong ba tuần đầu sau thủ thuật. Nếu xuất hiện đau bụng, sốt hoặc khí hư bất thường sau đặt vòng, cần đi khám; không tự tháo vòng.
Tài liệu tham khảo
- Centers for Disease Control and Prevention. Pelvic Inflammatory Disease – STI Treatment Guidelines. Truy cập 27/09/2026.
- American College of Obstetricians and Gynecologists. Pelvic Inflammatory Disease. Rà soát 05/2026.
- National Health Service. Pelvic inflammatory disease. Truy cập 27/09/2026.
Kết luận
Viêm ống dẫn trứng có thể gây biến chứng sinh sản nhưng điều đó không xảy ra ở mọi người bệnh. Đi khám sớm khi đau bụng dưới, khí hư bất thường, sốt hoặc ra máu không đúng kỳ giúp bác sĩ điều trị nhiễm trùng và loại trừ cấp cứu. Sau điều trị, kế hoạch đánh giá vòi trứng và khả năng mang thai cần được cá thể hóa thay vì tự chụp hoặc tự dùng thuốc.
