Đi tiểu nhiều lần trong thai kỳ là triệu chứng rất thường gặp. Nhiều mẹ thấy mình vừa đi vệ sinh xong đã muốn đi tiếp. Ban đêm cũng có thể phải dậy tiểu nhiều hơn.
Phần lớn trường hợp là thay đổi sinh lý. Khi mang thai, cơ thể mẹ tăng lượng máu và thận phải lọc nhiều hơn. Tử cung lớn dần cũng tạo áp lực lên bàng quang.
Tuy nhiên, tiểu nhiều không phải lúc nào cũng bình thường. Nếu kèm tiểu buốt, tiểu rắt, sốt, đau hông lưng hoặc nước tiểu đục, cần nghĩ đến nhiễm trùng tiểu.
Nhiễm trùng tiểu trong thai kỳ cần được nhận biết, chẩn đoán và điều trị đúng. Tình trạng này có liên quan tăng nguy cơ sinh non và trẻ nhẹ cân nếu không được xử trí phù hợp.
Vì sao mẹ bầu hay đi tiểu nhiều?
Có nhiều lý do khiến mẹ bầu hay mắc tiểu. Lý do đầu tiên là thay đổi nội tiết. Nội tiết thai kỳ làm hệ tiết niệu thay đổi từ rất sớm.
Lý do thứ hai là thận làm việc nhiều hơn. Khi mang thai, tuần hoàn của mẹ thay đổi. Thận cần lọc nhiều dịch hơn, nên lượng nước tiểu cũng có thể tăng.
Lý do thứ ba là tử cung lớn dần. Tử cung nằm gần bàng quang. Khi tử cung to lên, bàng quang dễ bị chèn ép hơn.
Nhu cầu đi tiểu nhiều có thể bắt đầu từ sớm và đôi khi kéo dài đến khi sinh. Về cuối thai kỳ, đầu thai có thể đè lên bàng quang nhiều hơn.
Đi tiểu nhiều có phải dấu hiệu mang thai sớm không?
Có thể. Một số phụ nữ thấy đi tiểu nhiều hơn ngay trong giai đoạn đầu. Đây có thể là một dấu hiệu sớm của thai kỳ.
Đi tiểu nhiều hơn, kể cả ban đêm, là một trong các dấu hiệu có thể gặp khi mang thai. Triệu chứng này có thể đi cùng mệt mỏi, căng ngực hoặc buồn nôn.
Tuy vậy, đi tiểu nhiều không đủ để khẳng định có thai. Nó cũng có thể do uống nhiều nước, dùng caffeine, lo lắng hoặc bệnh lý đường tiết niệu.
Nếu trễ kinh, mẹ nên thử thai. Nếu que thử 2 vạch, nên đặt lịch khám thai sớm theo hướng dẫn.
Tiểu nhiều ở 3 tháng đầu
Trong 3 tháng đầu, tử cung còn nhỏ nhưng nội tiết đã thay đổi mạnh. Thận cũng tăng hoạt động. Vì vậy, mẹ có thể đi tiểu nhiều hơn bình thường.
Một số mẹ chưa thấy bụng lớn nhưng đã thức dậy tiểu đêm. Điều này có thể gây mệt, nhất là khi mẹ còn nghén.
Nếu chỉ tiểu nhiều, không đau, không buốt và không sốt, thường chưa đáng lo. Mẹ nên uống nước đều trong ngày và theo dõi thêm.
Nếu tiểu nhiều kèm đau bụng dưới, ra máu, tiểu buốt hoặc đau một bên, cần đi khám. Thai sớm cần loại trừ các nguyên nhân quan trọng khác.
Tiểu nhiều ở 3 tháng giữa và 3 tháng cuối
Sang 3 tháng giữa, một số mẹ thấy dễ chịu hơn. Tử cung lên cao hơn nên áp lực lên bàng quang có thể giảm tạm thời.
Về 3 tháng cuối, thai lớn hơn. Đầu thai có thể tạo áp lực nhiều hơn lên bàng quang. Vì vậy, mẹ lại dễ mắc tiểu hơn.
Mẹ có thể thấy mỗi lần đi tiểu chỉ ra ít. Cảm giác này thường khó chịu nhưng khá phổ biến.
Nếu kèm són tiểu khi ho, cười hoặc hắt hơi, đó có thể là són tiểu do áp lực. Tập sàn chậu đúng cách có thể hỗ trợ cải thiện.
Khi nào tiểu nhiều là bình thường?
Tiểu nhiều thường có thể theo dõi nếu mẹ không đau, không buốt và không sốt. Nước tiểu cũng không hôi, không đục và không có máu.
Mẹ có thể mắc tiểu nhiều hơn ban ngày và ban đêm. Nhưng sau khi đi tiểu, cảm giác khó chịu nên giảm.
Nếu mẹ uống nhiều nước vào buổi tối, tiểu đêm có thể tăng. Nếu uống cà phê hoặc trà đặc, mẹ cũng có thể đi tiểu nhiều hơn.
Mẹ cần nhớ rằng “bình thường” không có nghĩa phải chịu đựng quá mức. Nếu triệu chứng làm mất ngủ nhiều, mẹ nên trao đổi với bác sĩ.
Khi nào cần nghĩ đến nhiễm trùng tiểu?
Nhiễm trùng tiểu là điều cần nghĩ đến khi tiểu nhiều kèm tiểu buốt hoặc tiểu rắt. Mẹ có thể đau tức vùng bụng dưới.
Nước tiểu có thể đục, mùi lạ hoặc có máu. Một số mẹ sốt, ớn lạnh hoặc đau hông lưng.
Nếu có triệu chứng viêm thận bể thận như sốt, cần đánh giá theo hướng nhiễm trùng tiểu phức tạp hơn.
Trong thai kỳ, không nên tự mua thuốc. Bác sĩ có thể cần xét nghiệm nước tiểu và chọn thuốc phù hợp cho mẹ bầu.
Nhiễm trùng tiểu trong thai kỳ có nguy hiểm không?
Nhiễm trùng tiểu không phải lúc nào cũng nặng. Nhưng trong thai kỳ, nó cần được xử trí đúng.
Nếu không điều trị, nhiễm trùng có thể lan lên thận. Khi đó, mẹ có thể sốt cao, đau hông lưng và mệt nhiều.
Nhiễm trùng tiểu trong thai kỳ có liên quan đến một số kết cục bất lợi, gồm sinh non và trẻ nhẹ cân. Viêm thận bể thận có thể gây biến chứng nặng cho mẹ.
Vì vậy, mẹ không nên xem nhẹ tiểu buốt hoặc sốt. Khám sớm giúp điều trị kịp thời và an toàn hơn.
Có phải đái tháo đường thai kỳ không?
Đi tiểu nhiều cũng có thể gặp khi đường huyết cao. Tuy nhiên, chỉ tiểu nhiều không đủ để kết luận đái tháo đường thai kỳ.
Nếu mẹ tiểu nhiều kèm khát nhiều, mệt nhiều hoặc sụt cân bất thường, nên trao đổi với bác sĩ. Bác sĩ sẽ xem có cần xét nghiệm đường huyết không.
Trong thai kỳ, sàng lọc đái tháo đường thường được thực hiện theo lịch. Nhiều mẹ không có triệu chứng rõ vẫn có thể được phát hiện qua xét nghiệm.
Không nên tự kiêng tinh bột quá mức chỉ vì tiểu nhiều. Chế độ ăn cần dựa trên chẩn đoán và tư vấn cụ thể.
Bảng phân biệt tiểu nhiều thường gặp và dấu hiệu cần khám
| Tình huống | Mẹ có thể hiểu thế nào | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Tiểu nhiều, không đau buốt | Thường gặp trong thai kỳ | Uống nước đều, theo dõi |
| Tiểu đêm nhiều sau uống nước tối | Có thể do thói quen uống nước | Giảm nước sát giờ ngủ |
| Tiểu buốt, tiểu rắt | Nghi nhiễm trùng tiểu | Khám và xét nghiệm nước tiểu |
| Nước tiểu đục, hôi hoặc có máu | Không nên chủ quan | Khám sớm |
| Sốt, đau hông lưng | Có thể nhiễm trùng nặng hơn | Đi khám ngay |
| Khát nhiều, tiểu nhiều, mệt | Cần xem đường huyết | Hỏi bác sĩ |
Bảng này chỉ giúp mẹ định hướng. Nó không thay thế khám trực tiếp.
Cách giảm khó chịu khi đi tiểu nhiều
Mẹ nên uống đủ nước ban ngày. Không nên giảm nước quá mức chỉ để đi tiểu ít hơn. Thiếu nước có thể làm mẹ mệt và tăng nguy cơ táo bón.
Có thể giảm bớt lượng nước sát giờ ngủ. Nhưng mẹ vẫn cần đủ nước trong ngày. Nước tiểu vàng nhạt thường là dấu hiệu uống khá đủ.
Mẹ nên hạn chế caffeine. Caffeine có trong cà phê, trà đặc, nước tăng lực và một số nước ngọt. Nhóm này có thể làm mẹ đi tiểu nhiều hơn.
Khi đi tiểu, mẹ có thể nghiêng nhẹ người về phía trước. Cách này giúp bàng quang rỗng hơn. Không nên nhịn tiểu quá lâu.
Tập sàn chậu có giúp không?
Tập sàn chậu có thể giúp mẹ kiểm soát són tiểu tốt hơn. Đặc biệt khi mẹ són tiểu lúc ho, cười hoặc hắt hơi.
Bài tập này giúp tăng sức mạnh nhóm cơ nâng đỡ bàng quang, tử cung và trực tràng. Mẹ nên tập đúng kỹ thuật và đều đặn.
Nếu không chắc cách tập, mẹ nên hỏi bác sĩ hoặc nữ hộ sinh. Tập sai có thể không hiệu quả.
Nếu són tiểu nhiều, đau vùng chậu hoặc cảm giác sa nặng, mẹ nên được đánh giá thêm. Không nên âm thầm chịu đựng.
Mẹ không nên làm gì?
Không nên nhịn tiểu lâu. Nhịn tiểu có thể làm mẹ khó chịu hơn và không tốt cho đường tiết niệu.
Không nên tự uống kháng sinh khi nghi nhiễm trùng tiểu. Thai kỳ cần lựa chọn thuốc an toàn và đúng nguyên nhân.
Không nên tự uống các loại nước “lợi tiểu” theo mẹo dân gian. Một số loại không rõ thành phần hoặc không phù hợp với thai kỳ.
Không nên giảm nước quá mức. Nếu mẹ sợ tiểu đêm, hãy điều chỉnh thời điểm uống nước, không cắt nước cả ngày.
Không nên bỏ qua sốt, tiểu máu hoặc đau hông lưng. Đây là các dấu hiệu cần khám.
Khi nào cần đi khám ngay?
Mẹ nên đi khám sớm nếu tiểu buốt, tiểu rắt hoặc đau tức bụng dưới. Đây là nhóm triệu chứng cần xét nghiệm nước tiểu.
Cần đi khám ngay nếu sốt, ớn lạnh hoặc đau hông lưng. Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng lan lên thận.
Nếu nước tiểu có máu, mẹ cũng cần được đánh giá. Không nên tự cho rằng do “nóng trong”.
Mẹ cũng nên khám nếu tiểu nhiều kèm khát nhiều, mệt lả hoặc sụt cân. Cần xem xét đường huyết và các nguyên nhân khác.
Nếu đang có cơn gò, đau bụng từng cơn hoặc ra dịch âm đạo, cần liên hệ cơ sở y tế.
Mẹ nên hỏi bác sĩ điều gì?
Mẹ nên hỏi tiểu nhiều của mình có phù hợp với tuổi thai không. Đây là câu hỏi giúp mẹ bớt lo.
Nếu có tiểu buốt, hãy hỏi có cần xét nghiệm nước tiểu không. Không nên chỉ uống nhiều nước rồi chờ tự khỏi.
Nếu xét nghiệm có nhiễm trùng, hãy hỏi thuốc có an toàn trong thai kỳ không. Cũng cần hỏi có cần cấy nước tiểu hay tái kiểm tra không.
Nếu tiểu đêm làm mất ngủ, mẹ nên hỏi cách điều chỉnh sinh hoạt. Đôi khi chỉ cần đổi thời điểm uống nước và hạn chế caffeine.
Nếu són tiểu, hãy hỏi cách tập sàn chậu đúng.
Câu hỏi thường gặp
Đi tiểu nhiều lần trong thai kỳ có bình thường không?
Thường là bình thường. Nhưng nếu kèm tiểu buốt, sốt, đau hông lưng hoặc nước tiểu bất thường, cần khám.
Mẹ bầu có nên uống ít nước để đỡ tiểu không?
Không nên. Mẹ nên uống đủ nước ban ngày và giảm bớt nước sát giờ ngủ nếu tiểu đêm nhiều.
Tiểu nhiều có phải nhiễm trùng tiểu không?
Không luôn luôn. Nhưng tiểu nhiều kèm tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nước tiểu đục cần được kiểm tra.
Tiểu nhiều có phải dấu hiệu đái tháo đường thai kỳ không?
Có thể, nhất là khi kèm khát nhiều và mệt nhiều. Cần xét nghiệm đường huyết theo tư vấn.
Tập sàn chậu có giúp giảm són tiểu không?
Có thể giúp. Mẹ nên tập đúng kỹ thuật và đều đặn.
Kết luận
Đi tiểu nhiều lần trong thai kỳ thường là triệu chứng sinh lý. Nguyên nhân có thể do thay đổi nội tiết, thận lọc nhiều hơn và tử cung chèn ép bàng quang.
Mẹ có thể giảm khó chịu bằng cách uống nước đều ban ngày, hạn chế caffeine, giảm nước sát giờ ngủ và không nhịn tiểu. Nếu có són tiểu, tập sàn chậu đúng cách có thể giúp ích.
Tuy nhiên, tiểu nhiều kèm tiểu buốt, sốt, đau hông lưng, nước tiểu đục hoặc có máu cần được khám sớm. Nhiễm trùng tiểu trong thai kỳ cần được chẩn đoán và điều trị đúng.
Nguồn tham khảo
- ACOG. Urinary Tract Infections in Pregnant Individuals.
- NHS. Common health problems in pregnancy.
- NHS. Signs and symptoms of pregnancy.
- NICE. Urinary tract infection (lower): antimicrobial prescribing.
- Mayo Clinic. 2nd trimester pregnancy: what to expect.
Lưu ý y khoa: Nội dung chỉ nhằm tham khảo. Bài viết không thay thế khám thai hoặc tư vấn trực tiếp. Nếu tiểu buốt, sốt, đau hông lưng, đau bụng nhiều hoặc ra máu, mẹ nên đi khám sớm.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ manh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
