— Đồng hành cùng mẹ bầu cả thai kỳ
Bé nhẹ cân hay đạt chuẩn? Xem ngay biểu đồ tăng trưởng của con.
Mỗi tuần một chút, mẹ sẽ thấy an tâm hơn khi biết con đang lớn lên khỏe mạnh.
Dùng thử ngay
Bệnh phổi tuyến nang ở thai nhi cần hiểu theo diễn tiến, không chỉ theo tên gọi
Khi siêu âm thấy một khối ở phổi thai, gia đình thường lo về hô hấp của em bé sau sinh. Bệnh phổi tuyến nang, còn gọi là CPAM, không có một tiên lượng chung cho mọi trường hợp. Bác sĩ cần đánh giá kích thước và vị trí khối. Cũng cần theo dõi chèn ép, phù thai và sự thay đổi qua từng lần siêu âm.
Trong ca lâm sàng dưới đây, tổn thương ở phổi trái có CVR 0,28. Đây là một chỉ số thấp. Tiên lượng trước mắt thuận lợi hơn so với ca có khối lớn hơn. Tuy vậy, thai vẫn cần theo dõi đúng lịch. CVR và hình ảnh khối có thể thay đổi theo tuổi thai.
Ca lâm sàng tại phòng khám
Thai khoảng 20 tuần được siêu âm hình thái. Ở phổi trái có tổn thương phù hợp với CCAM dạng 2, tức nhiều nang nhỏ. Chỉ số CVR được tính là 0,28. Tại thời điểm đánh giá, chưa có dấu hiệu phù thai. Cũng chưa có chèn ép nặng cần can thiệp trước sinh.
CVR không thể tự kết luận mọi việc sẽ ổn. Tuy nhiên, chỉ số này giúp xếp mức độ cần theo dõi. CVR 0,28 thấp hơn rõ rệt so với ngưỡng thường dùng để nhận diện nguy cơ phù thai. Vì vậy, so với ca 1 có khối lớn hơn, đây là một dữ kiện khiến tiên lượng thuận lợi hơn.
Bệnh phổi tuyến nang là gì?
Đây là một bất thường phát triển của mô phổi từ thời kỳ bào thai. Một vùng phổi có thể tạo thành các nang hoặc khối tăng âm. Vùng này không phát triển như nhu mô phổi bình thường. Trên siêu âm, tổn thương có thể là nang lớn, nhiều nang nhỏ hoặc khối có vẻ đặc.
Không nên dựa vào tên gọi để đoán mức độ nặng. Có thai mang tổn thương nhỏ, ổn định và sinh ra không cần hỗ trợ hô hấp. Ngược lại, khối lớn hoặc tăng nhanh có thể đẩy lệch trung thất. Điều này có thể ảnh hưởng tuần hoàn và gây phù thai.
CVR 0,28 nói lên điều gì?
CVR là chỉ số ước tính thể tích khối phổi so với chu vi đầu của thai. Bác sĩ không chỉ nhìn vào CVR. Hình ảnh siêu âm, vị trí tim, nước ối và dấu hiệu dịch bất thường đều được đánh giá.
Trong thực hành, CVR từ 1,6 trở lên gợi ý nguy cơ phù thai cao hơn. Thai cần được theo dõi sát hơn. CVR 0,28 của ca này thấp hơn nhiều so với mốc đó. Dù vậy, chỉ số cần được đo lại ở các lần siêu âm kế tiếp. Một lần đo không thay thế cho theo dõi diễn tiến.
Theo dõi thai như thế nào?
Ở giai đoạn đầu, mục tiêu là xác nhận tổn thương nằm ở phổi, đánh giá hai bên phổi, tim, trung thất và các cơ quan khác. Siêu âm Doppler giúp phân biệt với phổi biệt lập khi cần. Chụp cộng hưởng từ thai chỉ được cân nhắc khi siêu âm chưa trả lời đủ câu hỏi về thể tích phổi hoặc tổn thương phối hợp.
Gia đình nên mang theo các phiếu siêu âm cũ. Bác sĩ sẽ đối chiếu kích thước khối và CVR. Bác sĩ cũng kiểm tra tim, dịch bất thường và lượng nước ối. Những thay đổi này hữu ích hơn việc chỉ nhìn một tấm ảnh đơn lẻ.
Kế hoạch sinh và đánh giá sau sinh
Nếu khối ổn định, không có phù thai và thai phát triển tốt, đa số gia đình có thể tiếp tục theo dõi thai kỳ. Nơi sinh cần được lựa chọn theo mức độ tổn thương và khả năng đánh giá hô hấp của trẻ sau sinh. Sau sinh, bác sĩ nhi và ngoại nhi sẽ đánh giá lại. Quyết định theo dõi, chụp kiểm tra hay phẫu thuật dựa trên triệu chứng hô hấp và hình ảnh thực tế.
Khối không còn thấy rõ vào cuối thai kỳ cũng không có nghĩa là chắc chắn đã biến mất. Vì vậy, trẻ vẫn cần được đánh giá sau sinh theo hướng dẫn của bác sĩ nhi.
Khi nào cần khám sớm?
- Khối tăng nhanh hoặc CVR tăng qua các lần đo.
- Tim bị đẩy lệch rõ, xuất hiện tràn dịch, phù thai hoặc đa ối.
- Chưa phân biệt được CPAM với phổi biệt lập hay thoát vị hoành.
- Gia đình cần lập kế hoạch sinh tại cơ sở có hồi sức sơ sinh và ngoại nhi.
Câu hỏi thường gặp
CCAM dạng 2 có phải mổ sau sinh không?
Không phải mọi trẻ đều cần mổ ngay. Quyết định phụ thuộc vào triệu chứng hô hấp, hình ảnh sau sinh và đánh giá của bác sĩ ngoại nhi.
CVR 0,28 có thể yên tâm hoàn toàn không?
Đây là dữ kiện thuận lợi hơn so với khối có CVR cao, nhưng vẫn cần đo lại theo lịch để xác nhận khối không tăng nhanh và không xuất hiện dấu hiệu chèn ép.
Có cần chọc ối không?
Phần lớn CPAM đơn độc không mặc định phải chọc ối. Chỉ định xét nghiệm di truyền dựa trên toàn bộ siêu âm và bất thường phối hợp, không chỉ dựa trên tên tổn thương ở phổi.
Kết luận
Với CCAM phổi trái có CVR 0,28, dữ kiện hiện tại gợi ý tiên lượng thuận lợi hơn so với ca có khối lớn hơn. Điều gia đình cần làm là theo dõi diễn tiến đúng hẹn, thay vì tự suy đoán từ một lần siêu âm. Khi chưa chắc chẩn đoán, việc phân biệt CPAM với phổi biệt lập sẽ giúp lựa chọn bước đánh giá tiếp theo phù hợp.
Nguồn tham khảo
- Zhu P và cộng sự. Systematic review về CVR và nguy cơ phù thai trong dị tật phổi bẩm sinh. Orphanet Journal of Rare Diseases. 2022. DOI: 10.1186/s13023-022-02347-0.
- An P và cộng sự. Theo dõi dài hạn các trường hợp CPAM nhẹ được chẩn đoán trước sinh. International Journal of Gynecology & Obstetrics. 2022. DOI: 10.1002/ijgo.13778.
- ISUOG. Patient Information Series về tổn thương phổi tăng âm ở thai nhi.
Tặng mẹ bầu
Mẹ muốn hiểu hơn về thai kỳ và em bé của mình
Dành cho mẹ đang chuẩn bị mang thai, mới biết có thai hoặc đang theo dõi thai nhỏ. Cẩm nang giúp mẹ nắm các mốc siêu âm sớm, xét nghiệm cần nhớ và những dấu hiệu nên đi khám y học bào thai đúng lúc.
Nhận cẩm nang miễn phí
