Chị H. đến phòng khám Dr Tú y học bào thai ở tuần 22.
Trên tay chị là kết quả siêu âm hình thái từ một cơ sở khác, trong đó ghi: nghi thông liên thất phần màng, kích thước khoảng 2.5 mm.
Chị mang theo đầy đủ hồ sơ: sổ khám thai, kết quả NIPT đã làm ở tuần 12 nguy cơ thấp, phim siêu âm quý I và quý II, cùng xét nghiệm máu gần nhất.
Nhưng điều chị lo nhất không nằm trên tờ giấy. Chị sợ con sẽ phải mổ tim ngay sau sinh.
Chị hỏi thẳng: thông liên thất là gì? Có phải bệnh tim bẩm sinh nặng không?
Đây là câu hỏi mà nhiều thai phụ đặt ra khi lần đầu nghe đến cụm từ này.
Thông liên thất là gì và vì sao lại xuất hiện trong thai kỳ?
Thông liên thất là gì?
Đây là tình trạng có một lỗ thông bất thường ở vách ngăn giữa hai buồng thất của tim. Bình thường, vách liên thất tách biệt thất trái và thất phải. Khi có lỗ thông, máu có thể đi từ thất trái sang thất phải.
Thông liên thất là dị tật tim bẩm sinh thường gặp nhất ở trẻ em. Theo các tài liệu tim mạch nhi khoa và sản khoa kinh điển, tỷ lệ khoảng 3–4 trên 1000 trẻ sinh sống.
Vì sao lại xuất hiện?
Trong quá trình hình thành tim thai ở những tuần đầu thai kỳ, vách liên thất đóng lại nhờ nhiều cấu trúc phôi hợp nhất với nhau. Nếu một phần không khép kín hoàn toàn, lỗ thông sẽ tồn tại.
Nguyên nhân đa số không xác định được.
Một số trường hợp liên quan đến bất thường nhiễm sắc thể, đặc biệt khi đi kèm dị tật khác. Tuy nhiên, nếu thông liên thất đơn độc và NIPT nguy cơ thấp, khả năng bất thường di truyền thường không cao.
Siêu âm tim thai phát hiện thông liên thất có chắc chắn không?
Nghi ngờ trên siêu âm có chắc chắn không?
Không phải mọi nghi ngờ đều là chẩn đoán cuối cùng.
Thông liên thất nhỏ, đặc biệt dưới 3 mm, có thể khó phân biệt với hình ảnh giả do góc cắt hoặc nhiễu âm.
Một số lỗ nhỏ có thể tự đóng trong thai kỳ hoặc sau sinh.
Tại phòng khám Dr Tú y học bào thai, quy trình là đọc lại toàn bộ hồ sơ cũ, đánh giá theo tuổi thai, và thực hiện siêu âm tim thai chuyên sâu với Doppler màu.
Mục tiêu là xác định rõ vị trí lỗ thông, kích thước, dòng chảy qua lỗ và tìm xem có dị tật tim khác đi kèm hay không.
Nếu thông liên thất đơn độc và kích thước nhỏ, tiên lượng thường tốt.
Phân loại thông liên thất và ý nghĩa tiên lượng
Thông liên thất được chia theo vị trí giải phẫu:
- Thông liên thất phần màng
- Thông liên thất phần cơ
- Thông liên thất phần phễu hoặc dưới van động mạch phổi
- Thông liên thất kiểu lệch trục
Vị trí không quyết định hoàn toàn mức độ nặng.
Yếu tố quan trọng hơn là kích thước lỗ thông và mức độ luồng thông sau sinh.
Thông liên thất nhỏ thường không gây triệu chứng.
Thông trung bình hoặc lớn có thể gây quá tải tuần hoàn phổi sau khi sức cản phổi giảm ở giai đoạn sơ sinh.
Sàng lọc bất thường tim thai nghĩa là gì và khác gì chẩn đoán?
Kết quả sàng lọc bất thường nghĩa là gì?
Sàng lọc chỉ cho biết có dấu hiệu nghi ngờ. Chẩn đoán cần siêu âm tim thai chuyên sâu hoặc đánh giá sau sinh.
Sàng lọc nhằm phát hiện nguy cơ.
Chẩn đoán nhằm xác nhận cấu trúc và mức độ tổn thương.
Sai lầm phổ biến là xem kết quả sàng lọc như một bản án.
Điều này dễ dẫn đến hoảng loạn hoặc quyết định vội vàng.
Có nên tự so sánh chỉ số trên hội nhóm?
Có nên đọc hội nhóm hay tự so sánh chỉ số không?
Không nên tự suy diễn dựa trên câu chuyện của người khác.
Mỗi lỗ thông có kích thước, vị trí và bối cảnh thai kỳ khác nhau.
Việc so sánh có thể làm tăng lo lắng mà không giúp ích cho quyết định y khoa.
Trong câu chuyện của chị H., chị từng đọc rằng có trẻ phải mổ tim nhiều lần.
Nhưng khi siêu âm lại, lỗ thông của con chị nhỏ, không kèm dị tật khác và dòng chảy qua lỗ rất hạn chế.
Thông tin đúng giúp giảm hoảng sợ.
Thông tin sai có thể làm mọi việc tệ hơn.
Một nguyên tắc duy nhất khi nghe tin có thông liên thất
Nguyên tắc cần nhớ: phân biệt mức độ trước khi kết luận hậu quả.
Nếu chưa biết kích thước và tính chất luồng thông, không thể dự đoán tiên lượng.
Nếu chưa xác định có dị tật phối hợp hay không, không thể đánh giá nguy cơ toàn diện.
Áp dụng nguyên tắc này giúp thai phụ tránh hai thái cực: chủ quan hoặc hoảng loạn.
Trong trường hợp của chị H., khi biết đây là thông liên thất nhỏ, đơn độc, nguy cơ tự đóng cao, chị bình tĩnh hơn rất nhiều.
Khi nào cần khám lại và vì sao không nên trì hoãn?
Khi nào cần khám lại?
Ngay trong 1–2 tuần sau khi có kết quả nghi ngờ.
Vì sao không nên trì hoãn?
Một số quyết định theo dõi hoặc xét nghiệm di truyền phụ thuộc vào tuổi thai.
Nếu chậm trễ, có thể bỏ lỡ mốc thời gian quan trọng để đánh giá đầy đủ.
Thông liên thất nhỏ có thể chỉ cần theo dõi.
Nhưng nếu có nghi ngờ bất thường khác đi kèm, cần đánh giá sớm để lập kế hoạch theo dõi thai kỳ.
Trong 24 giờ đầu:
- Cầm lại bản kết quả siêu âm và đọc đúng cụm từ kết luận.
- Khoanh tròn kích thước lỗ thông được ghi.
- Kiểm tra xem có ghi nhận dị tật khác hay không.
- Chụp ảnh lưu toàn bộ kết quả để tránh thất lạc.
Trong 48 giờ tiếp theo:
- Ghi ra giấy 5 câu hỏi cụ thể muốn hỏi bác sĩ.
- Ví dụ: kích thước bao nhiêu mm, vị trí ở đâu, có dị tật khác không, cần làm thêm xét nghiệm gì, lịch theo dõi ra sao.
- Dừng đọc các hội nhóm không kiểm chứng.
Khi đi khám lại:
- Mang theo sổ khám thai.
- Mang kết quả NIPT hoặc các xét nghiệm sàng lọc trước đó.
- Mang toàn bộ phim siêu âm cũ.
Tại phòng khám Dr Tú y học bào thai, bác sĩ sẽ:
- Đọc lại hồ sơ theo mốc tuổi thai.
- Rà lại mặt cắt bốn buồng tim và đường ra thất.
- Dùng Doppler màu đánh giá dòng chảy.
- Phân biệt rõ sàng lọc và chẩn đoán.
- Đưa ra kế hoạch theo dõi theo từng mốc thai kỳ.
Sau sinh:
Chỉ một tỷ lệ nhỏ cần can thiệp phẫu thuật.Hướng dẫn hành động cụ thể khi nhận kết quả nghi thông liên thất
Trẻ sẽ được siêu âm tim lại.
Nhiều lỗ thông nhỏ tự đóng trong 1–2 năm đầu đời.
Điều trị thông liên thất sau sinh như thế nào?
Thông liên thất nhỏ thường không cần điều trị.
Chỉ theo dõi định kỳ với bác sĩ tim mạch nhi.
Thông trung bình hoặc lớn có thể cần:
- Điều trị nội khoa nếu có dấu hiệu suy tim.
- Phẫu thuật vá lỗ thông nếu quá tải tuần hoàn phổi kéo dài.
Thời điểm can thiệp phụ thuộc mức độ ảnh hưởng lên sự phát triển của trẻ.
Quyết định dựa trên đánh giá chuyên khoa tim mạch nhi.
Kết luận
Thông liên thất là gì?
Đó là một lỗ nhỏ ở vách tim, không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh tim nặng.
Phần lớn trường hợp đơn độc có tiên lượng tốt.
Điều quan trọng là đánh giá đúng mức độ, không suy diễn.
Hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực sản khoa và y học bào thai cho thấy:
Khi thông tin được giải thích rõ ràng, thai phụ sẽ bớt sợ hãi và đưa ra quyết định tỉnh táo hơn.
Nếu bạn vừa nhận kết quả nghi thông liên thất, hãy mang đầy đủ hồ sơ đến tư vấn chuyên sâu.
Đừng trì hoãn.
Hiểu đúng sẽ giúp bạn đi tiếp thai kỳ với sự chủ động và bình tĩnh.
Các mẹ tìm hiểu thêm tại đây
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
