Bệnh phổi tuyến nang thai nhi: Hiểu đúng khi siêu âm phát hiện tổn thương phổi
Chị L. đến phòng khám Dr Tú y học bào thai khi thai được 22 tuần 3 ngày. Chị mang theo sổ khám thai, phiếu siêu âm hình thái tuần 22 và một bản in kết luận từ cơ sở trước đó. Trên phiếu ghi: “Khối tăng âm phổi phải, nghi bệnh phổi tuyến nang thai nhi, CVR 1,1”.
Chị lo lắng con sẽ suy hô hấp sau sinh. Điều khiến chị bối rối là đọc thông tin trên mạng thấy có nơi nói tự hết, có nơi lại nhắc đến nguy cơ phù thai và suy tim.
Điều chị cần lúc đó là hiểu rõ bệnh phổi tuyến nang thai nhi là gì.
Bệnh phổi tuyến nang thai nhi là gì?
Bệnh phổi tuyến nang thai nhi là một dị dạng phát triển bẩm sinh của phổi. Trong y văn quốc tế hiện nay, bệnh còn được gọi là CPAM.
Đây là tình trạng một phần nhu mô phổi phát triển bất thường trong giai đoạn bào thai. Vùng phổi đó có thể tạo thành các nang chứa dịch hoặc mô tăng sinh đặc không tham gia trao đổi khí.
Tổn thương thường khu trú ở một thùy phổi và đa số chỉ ảnh hưởng một bên. Phần phổi còn lại vẫn có khả năng phát triển nếu không bị chèn ép đáng kể.
Điều quan trọng là không phải mọi trường hợp bệnh phổi tuyến nang thai nhi đều nguy hiểm. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào kích thước khối và diễn tiến theo thời gian.
Bệnh phổi tuyến nang phát hiện trên siêu âm như thế nào?
Siêu âm hình thái quý 2 là thời điểm thường phát hiện bệnh. Tổn thương có thể được ghi nhận từ tuần 18 đến 24.
Trên siêu âm, bác sĩ có thể thấy một nang lớn, nhiều nang nhỏ hoặc một khối tăng âm đồng nhất trong lồng ngực thai nhi. Đồng thời, cần đánh giá mức độ đẩy lệch trung thất và ảnh hưởng đến tim.
Chỉ số CVR thường được sử dụng để ước tính nguy cơ phù thai. Khi khối tăng nhanh hoặc CVR cao, nguy cơ biến chứng sẽ tăng theo.
Siêu âm cũng khảo sát tràn dịch màng phổi, cổ trướng và phù da. Đây là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng suy tim thai.
Phân loại bệnh phổi tuyến nang thai nhi có ý nghĩa gì?
Bệnh được chia thành nhiều type dựa trên đặc điểm mô học. Trong thực hành siêu âm thai, thường mô tả ba dạng chính.
Type 1 có một hoặc vài nang lớn.
Type 2 gồm nhiều nang nhỏ.
Type 3 là khối tăng âm đặc, khó nhận diện cấu trúc nang riêng biệt.
Phân loại giúp mô tả hình ảnh chính xác hơn. Tuy nhiên, tiên lượng phụ thuộc nhiều hơn vào kích thước khối và sự xuất hiện biến chứng hơn là chỉ dựa vào type.
Khi nghi ngờ bệnh phổi tuyến nang cần đánh giá thêm gì?
Khi phát hiện tổn thương, bác sĩ sẽ khảo sát toàn bộ hình thái thai nhi để loại trừ bất thường phối hợp. Phần lớn trường hợp là đơn độc và không kèm bất thường nhiễm sắc thể.
Tim thai, lượng nước ối và vị trí trung thất sẽ được theo dõi sát. Nếu không có phù thai và tim không bị chèn ép nặng, tiên lượng thường thuận lợi hơn.
Theo dõi định kỳ mỗi 2 đến 4 tuần giúp đánh giá diễn tiến kích thước khối. Nhiều trường hợp đạt đỉnh ở khoảng 26 đến 28 tuần rồi ổn định hoặc giảm dần.
Doppler và MRI giúp gì khi đánh giá bệnh phổi tuyến nang
Doppler giúp tìm nguồn mạch nuôi khi nghi bệnh phổi tuyến nang thai nhi. CPAM thường nhận máu từ tuần hoàn phổi. Nếu thấy mạch nuôi từ động mạch chủ, cần nghĩ nhiều đến phổi biệt lập hơn là bệnh phổi tuyến nang đơn thuần. Nếu vừa có nang vừa có mạch nuôi hệ thống, có thể là tổn thương lai, không chỉ phổi tuyến nang thai nhi. Vì vậy, Doppler là bước quan trọng trong đánh giá phổi tuyến nang thai nhi.
MRI thai là công cụ bổ trợ khi bệnh phổi tuyến nang khó đánh giá trên siêu âm. MRI ít bị hạn chế bởi tư thế thai và thành bụng dày. MRI giúp nhìn ranh giới phổi, gan và trung thất rõ hơn. MRI còn giúp ước tính thể tích phổi còn lại khi có phổi tuyến nang
Tiên lượng bệnh phổi tuyến nang thai nhi sau sinh như thế nào?
Tiên lượng phụ thuộc chủ yếu vào ba yếu tố. Thứ nhất là kích thước tổn thương. Thứ hai là có hay không phù thai. Thứ ba là mức độ chèn ép tim và phổi lành.
Nếu thai không có phù thai và tim không bị suy, khả năng trẻ ổn định sau sinh tương đối cao. Một số trẻ chỉ cần theo dõi hô hấp ngắn hạn.
Trong một số trường hợp, phẫu thuật cắt thùy phổi bất thường được thực hiện khi trẻ đủ điều kiện. Quyết định này dựa trên triệu chứng và đánh giá sau sinh.
Không thể đưa ra tiên lượng chính xác chỉ dựa trên một lần siêu âm. Đánh giá động học theo thời gian có vai trò quan trọng hơn.
Gia đình nên chuẩn bị gì khi được chẩn đoán bệnh phổi tuyến nang thai nhi?
Gia đình cần tuân thủ lịch tái khám và theo dõi sát diễn tiến khối. Việc theo dõi liên tục giúp phát hiện sớm biến chứng nếu xuất hiện.
Chuẩn bị sinh tại cơ sở có khả năng hồi sức sơ sinh là bước hợp lý khi khối lớn hoặc có nguy cơ chèn ép. Điều này giúp xử trí kịp thời nếu trẻ cần hỗ trợ hô hấp ngay sau sinh.
Kết luận
Nếu mẹ đang tìm hiểu bệnh phổi tuyến nang thai nhi, cần hiểu đây là một dị dạng phát triển phổi bẩm sinh với phổ biểu hiện rất rộng. Không phải mọi trường hợp đều dẫn đến biến chứng nặng.
Bài viết này được chia sẻ dựa trên trải nghiệm và hơn 20 năm trực tiếp can thiệp bào thai của Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú.
Tìm hiểu thêm tại đây.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
