Phổi tuyến nang là gì? Ý nghĩa phát hiện trên siêu âm và hướng theo dõi thai kỳ
Chị L. đến phòng khám Dr Tú y học bào thai khi thai được 22 tuần 4 ngày. Chị mang theo sổ khám thai, phiếu siêu âm hình thái và một bản in kết luận từ cơ sở trước đó. Trên phiếu ghi: “Khối tăng âm phổi trái, nghi phổi tuyến nang”.
Chị lo lắng con sẽ không thở được sau sinh. Điều làm chị bối rối là mỗi nơi giải thích một khác, có nơi nói tự thoái triển, có nơi lại nhấn mạnh nguy cơ phù thai.
Chị cần một câu trả lời rõ ràng: phổi tuyến nang là gì.
Phổi tuyến nang là gì?
Phổi tuyến nang là cách gọi dân gian của bệnh nang tuyến phổi bẩm sinh. Trong y văn quốc tế hiện nay, bệnh này được gọi là CPAM.
Đây là một dị dạng phát triển của nhu mô phổi trong giai đoạn bào thai. Một phần phổi phát triển bất thường và tạo thành các nang chứa dịch hoặc mô tăng sinh đặc không tham gia trao đổi khí.
Tổn thương thường khu trú ở một thùy phổi và đa số chỉ ảnh hưởng một bên. Phần phổi còn lại vẫn có khả năng phát triển bình thường nếu không bị chèn ép đáng kể.
Điều quan trọng là phổi tuyến nang không phải lúc nào cũng gây biến chứng nặng. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào kích thước và diễn tiến của khối theo thời gian.
Phổi tuyến nang phát hiện trên siêu âm như thế nào?
Siêu âm hình thái quý 2 là thời điểm thường phát hiện phổi tuyến nang. Tổn thương có thể thấy từ tuần 18 đến 24.
Trên siêu âm, bác sĩ có thể ghi nhận một nang lớn, nhiều nang nhỏ hoặc một khối tăng âm đồng nhất trong lồng ngực. Đồng thời, cần đánh giá mức độ đẩy lệch trung thất và ảnh hưởng đến tim thai.
Một chỉ số quan trọng là CVR. Chỉ số này giúp ước tính nguy cơ phù thai khi khối tăng kích thước nhanh.
Siêu âm cũng khảo sát xem có tràn dịch màng phổi hoặc dấu hiệu suy tim thai hay không. Đây là những yếu tố quyết định mức độ nguy cơ trong thai kỳ.
Phổi tuyến nang có mấy dạng và phân loại để làm gì?
Dựa trên đặc điểm mô học, bệnh được chia thành nhiều type. Trong thực hành siêu âm thai, thường mô tả ba dạng chính.
Type 1 có một hoặc vài nang lớn.
Type 2 gồm nhiều nang nhỏ.
Type 3 là khối tăng âm đặc, khó phân biệt cấu trúc nang riêng lẻ.
Phân loại giúp mô tả hình ảnh chính xác hơn. Tuy nhiên, tiên lượng phụ thuộc nhiều hơn vào kích thước khối và diễn tiến theo thời gian thay vì chỉ dựa vào type.
Khi nghi ngờ phổi tuyến nang cần đánh giá thêm gì?
Khi phát hiện tổn thương, bác sĩ sẽ khảo sát toàn bộ hình thái thai nhi để loại trừ bất thường phối hợp. Phần lớn trường hợp phổi tuyến nang là đơn độc và không liên quan đến bất thường nhiễm sắc thể.
Tim thai, lượng nước ối và tình trạng trung thất sẽ được theo dõi sát. Nếu không có phù thai và tim không bị suy, khả năng thai phát triển ổn định khá cao.
Theo dõi định kỳ mỗi 2 đến 4 tuần giúp đánh giá xu hướng tăng hay giảm kích thước khối. Nhiều trường hợp đạt đỉnh kích thước ở khoảng 26 đến 28 tuần rồi giảm dần.
Tiên lượng phổi tuyến nang sau sinh như thế nào?
Tiên lượng phụ thuộc vào ba yếu tố chính. Thứ nhất là kích thước tổn thương. Thứ hai là có hay không phù thai. Thứ ba là mức độ chèn ép tim và phổi lành.
Nếu thai không có phù thai và tim không bị chèn ép nặng, khả năng trẻ ổn định sau sinh tương đối cao. Một số trẻ chỉ cần theo dõi hô hấp ngắn hạn.
Trong một số trường hợp, phẫu thuật cắt thùy phổi tổn thương được thực hiện khi trẻ ổn định. Quyết định này dựa trên triệu chứng lâm sàng và đánh giá sau sinh.
Không thể đưa ra tiên lượng chính xác chỉ dựa trên một lần siêu âm. Đánh giá diễn tiến theo thời gian mới có giá trị tiên lượng thực tế.
Gia đình nên chuẩn bị gì khi được chẩn đoán phổi tuyến nang?
Gia đình cần tuân thủ lịch theo dõi định kỳ và tái khám đúng hẹn. Việc theo dõi liên tục giúp phát hiện sớm biến chứng nếu xuất hiện.
Chuẩn bị sinh tại cơ sở có khả năng hồi sức sơ sinh là bước hợp lý khi khối lớn hoặc có nguy cơ chèn ép. Điều này giúp xử trí kịp thời nếu trẻ cần hỗ trợ hô hấp sau sinh.
Kết luận
Nếu mẹ đang tìm hiểu phổi tuyến nang là gì, cần hiểu đây là một dị dạng phát triển phổi bẩm sinh với phổ biểu hiện rất rộng. Không phải mọi trường hợp đều nguy hiểm.
Bài viết này được chia sẻ dựa trên trải nghiệm và hơn 20 năm trực tiếp can thiệp bào thai của Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú.
Tìm hiểu thêm tại đây.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
