Mang thai đôi luôn là điều khiến nhiều người tò mò. Có người mong có hai em bé cùng lúc. Có người lại lo vì biết thai đôi cần theo dõi sát hơn bình thường. Dù thuộc nhóm nào, điều quan trọng nhất vẫn là hiểu đúng bản chất của thai đôi và biết cách khám thai phù hợp ngay từ sớm.
Thực tế, không có “bí quyết” nào đảm bảo chắc chắn có thai đôi. Nhưng có những yếu tố làm khả năng này tăng lên. Quan trọng hơn, khi đã mang thai đôi, việc khám thai đúng cách sẽ quyết định phần lớn sự an toàn của cả mẹ và hai em bé.
Thai đôi hình thành như thế nào?
Thai đôi có hai dạng chính. Một là thai đôi khác trứng. Hai là thai đôi cùng trứng.
Thai đôi khác trứng xảy ra khi buồng trứng phóng thích hai trứng trong cùng một chu kỳ. Mỗi trứng được thụ tinh bởi một tinh trùng riêng. Hai phôi sau đó cùng phát triển trong tử cung. Trường hợp này, hai bé có nhau thai riêng và buồng ối riêng.
Thai đôi cùng trứng xảy ra khi một trứng đã thụ tinh tách thành hai phôi. Hai bé có cùng bộ gen. Tùy thời điểm tách, hai bé có thể chung hoặc không chung nhau thai và buồng ối. Đây là yếu tố rất quan trọng trong theo dõi thai kỳ.
Khả năng mang thai đôi có cao không?
Thai đôi tự nhiên không phổ biến. Trung bình, chỉ khoảng vài phần trăm các thai kỳ là thai đôi. Tỷ lệ này có thể tăng lên khi sử dụng các phương pháp hỗ trợ sinh sản.
Tuy nhiên, với thai đôi tự nhiên, khả năng này phần lớn không thể chủ động kiểm soát. Vì vậy, thay vì tìm “cách để sinh đôi”, điều quan trọng hơn là hiểu các yếu tố liên quan.
Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh đôi
Một số yếu tố từ phía người mẹ có thể làm tăng khả năng mang thai đôi.
Yếu tố di truyền đóng vai trò nhất định, đặc biệt với thai đôi khác trứng. Nếu trong gia đình bên mẹ có người từng sinh đôi, khả năng này có thể cao hơn.
Tuổi của người mẹ cũng là một yếu tố. Phụ nữ lớn tuổi có xu hướng rụng nhiều hơn một trứng trong một chu kỳ, từ đó tăng khả năng mang thai đôi.
Ngoài ra, những trường hợp sử dụng thuốc kích thích rụng trứng hoặc thụ tinh trong ống nghiệm cũng có tỷ lệ thai đôi cao hơn.
Tuy vậy, không có yếu tố nào đảm bảo chắc chắn sẽ có thai đôi. Phần lớn vẫn là quá trình sinh học tự nhiên.
Không có “mẹo” chắc chắn để sinh đôi
Có nhiều thông tin truyền miệng về việc ăn gì để dễ sinh đôi. Ví dụ như ăn nhiều sữa, ăn một số loại củ hay thực phẩm đặc biệt. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho những điều này rất hạn chế.
Một số nghiên cứu nhỏ từng ghi nhận mối liên quan giữa chế độ ăn và tỷ lệ sinh đôi, nhưng chưa đủ để áp dụng trong thực tế. Vì vậy, mẹ không nên quá kỳ vọng vào các “mẹo” này.
Điều quan trọng hơn vẫn là chuẩn bị sức khỏe tốt trước khi mang thai và theo dõi thai kỳ đúng cách.
Làm sao biết mình có mang thai đôi hay không?
Cách chính xác nhất để xác định thai đôi là siêu âm. Ngay từ những tuần đầu thai kỳ, siêu âm có thể giúp nhìn thấy hai túi thai hoặc hai phôi.
Ngoài ra, một số dấu hiệu như nghén nhiều hơn, tăng cân nhanh hơn hoặc tử cung lớn hơn so với tuổi thai cũng có thể gợi ý. Tuy nhiên, những dấu hiệu này không đủ để chẩn đoán.
Một điểm rất quan trọng là siêu âm sớm không chỉ để xác định có thai đôi, mà còn để xác định loại thai đôi. Đây là bước then chốt để xây dựng kế hoạch theo dõi sau này.
Khám thai khi mang thai đôi có gì khác?
Thai đôi cần được theo dõi sát hơn thai đơn. Điều quan trọng nhất trong những lần khám đầu là xác định hai bé có chung nhau thai hay không.
Nếu hai bé có nhau thai riêng, lịch khám có thể tương đối giống thai đơn nhưng vẫn cần theo dõi kỹ hơn. Nếu hai bé chung nhau thai, mẹ sẽ được hẹn siêu âm dày hơn để phát hiện sớm các biến chứng đặc hiệu.
Trong suốt thai kỳ, mỗi lần khám thường bao gồm đo huyết áp, cân nặng, xét nghiệm nước tiểu và siêu âm. Siêu âm không chỉ để xem tim thai mà còn để đánh giá cân nặng từng bé, lượng nước ối và sự cân bằng giữa hai thai.
Những điều bác sĩ luôn theo dõi ở thai đôi
Khi khám thai đôi, bác sĩ không chỉ quan tâm từng bé có phát triển tốt hay không. Điều quan trọng hơn là hai bé có phát triển cân bằng với nhau không.
Ngoài ra, bác sĩ cũng theo dõi chiều dài cổ tử cung để đánh giá nguy cơ sinh non. Đây là một trong những biến chứng thường gặp ở thai đôi.
Ở những thai đôi chung nhau thai, bác sĩ sẽ đặc biệt chú ý đến dấu hiệu của hội chứng truyền máu song thai và các bất thường liên quan đến dòng máu nuôi thai.
Vai trò của khám thai trong việc giảm nguy cơ
Thai đôi có nguy cơ biến chứng cao hơn, nhưng điều đó không có nghĩa là thai kỳ sẽ diễn biến xấu. Khi được theo dõi đúng cách, nhiều thai kỳ vẫn phát triển ổn định đến gần đủ tháng.
Khám thai giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Từ đó, bác sĩ có thể điều chỉnh kế hoạch theo dõi hoặc can thiệp khi cần thiết. Điều này đặc biệt quan trọng trong thai đôi, vì nhiều biến chứng nếu phát hiện sớm có thể kiểm soát tốt hơn.
Kết luận
Mang thai đôi không phải là điều có thể chủ động hoàn toàn, và cũng không có “bí quyết” chắc chắn để đạt được. Điều quan trọng không nằm ở việc cố gắng có thai đôi, mà là hiểu rõ thai kỳ của mình khi điều đó xảy ra.
Ngay từ những lần khám đầu tiên, việc xác định loại thai đôi và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp là bước quan trọng nhất. Trong suốt thai kỳ, khám thai không chỉ là kiểm tra định kỳ mà là quá trình theo dõi sát, phát hiện sớm và xử trí đúng lúc.
Khi được theo dõi đúng cách, phần lớn thai đôi vẫn có thể phát triển an toàn và mang lại kết quả tốt cho cả mẹ và hai em bé.
Tìm hiểu thêm tại đây
