Sưng phù khi mang thai là tình trạng rất thường gặp, nhất là từ giữa thai kỳ trở đi. Nhiều mẹ thấy mắt cá chân to hơn, bàn chân chật giày hơn, tay căng hơn hoặc mặt hơi nặng hơn bình thường. Phần lớn đây là thay đổi sinh lý do cơ thể giữ thêm nước và máu để nuôi thai. Dù thường không nguy hiểm, mẹ vẫn cần biết khi nào là bình thường và khi nào cần đi khám sớm.
Vì sao mẹ bầu bị sưng phù khi mang thai?
Khi mang thai, cơ thể tạo thêm nhiều máu và dịch hơn để đáp ứng nhu cầu của em bé đang lớn lên. Lượng dịch này không phải lúc nào cũng phân bố đều, nên có thể tích lại ở một số vùng, nhất là tay và chân.
Ngoài ra, tử cung ngày càng lớn cũng chèn vào các mạch máu ở vùng chậu. Điều này làm máu từ chân trở về tim chậm hơn, khiến dịch dễ ứ lại ở bàn chân, mắt cá chân và cẳng chân.
Sưng phù thường bắt đầu từ khi nào?
Sưng phù có thể xuất hiện ở bất kỳ thời điểm nào trong thai kỳ, nhưng nhiều mẹ bắt đầu thấy rõ từ 3 tháng giữa thai kỳ. Tình trạng này thường tăng dần về cuối thai kỳ.
Sưng cũng hay nặng hơn vào ban ngày, nhất là sau khi đứng lâu, ngồi lâu hoặc trời nóng. Ban đêm, khi được nghỉ ngơi, mẹ có thể thấy đỡ hơn.
Những vị trí nào dễ bị sưng phù?
Sưng phù khi mang thai thường gặp nhất ở bàn chân, mắt cá chân và cẳng chân. Ngoài ra, tay cũng có thể căng lên, nhất là buổi sáng hoặc sau một ngày hoạt động nhiều.
Một số mẹ còn thấy mặt hơi sưng hoặc vùng kín nặng và phù hơn bình thường. Những vị trí thấp của cơ thể thường dễ sưng hơn do tác động của trọng lực.
Sưng phù mức nào là thường gặp?
Phù nhẹ, tăng dần theo ngày và giảm khi nghỉ ngơi thường là thay đổi bình thường của thai kỳ. Nhiều mẹ phải đi dép rộng hơn hoặc tháo nhẫn sớm vì tay bắt đầu căng.
Nếu chỉ sưng nhẹ ở chân, không kèm triệu chứng khác, mẹ thường không cần quá lo. Tuy vậy, vẫn nên báo cho bác sĩ trong lần khám thai gần nhất để được theo dõi.
Khi nào cần được lưu ý?
Không phải mọi trường hợp sưng phù đều là bình thường. Mẹ cần đi khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Sưng đột ngột hoặc tăng nhanh
- Sưng mặt nhiều, nhìn khác hẳn thường ngày
- Đau đầu
- Nhìn mờ
- Đau vùng bụng trên bên phải
- Một bên chân sưng nhiều hơn bên còn lại
- Kèm khó thở hoặc đau ngực
Những dấu hiệu này có thể liên quan đến vấn đề cần được kiểm tra kỹ hơn.
Cách giảm sưng phù khi mang thai
Gác chân lên cao: Mẹ nên kê chân cao hơn một chút để giúp dịch và máu trở về tốt hơn. Đây là cách đơn giản nhưng khá hữu ích.
Tránh đứng hoặc ngồi quá lâu: Đứng lâu làm dịch dồn xuống chân nhiều hơn. Ngồi lâu một chỗ cũng không tốt cho tuần hoàn. Mẹ nên thay đổi tư thế thường xuyên.
Mang vớ áp lực: Nếu chân sưng nhiều hoặc phải đứng lâu, một số mẹ thấy dễ chịu hơn khi dùng vớ áp lực. Cách này có thể giúp giảm ứ dịch ở cẳng chân.
Giữ cơ thể mát hơn: Trời nóng thường làm sưng rõ hơn. Mẹ nên tránh để cơ thể quá nóng và chọn quần áo thoáng, dễ chịu.
Ngủ nghiêng bên trái: Tư thế này giúp giảm bớt áp lực lên mạch máu lớn trong bụng, từ đó hỗ trợ tuần hoàn tốt hơn.
Chườm mát vùng sưng: Nếu vùng chân hoặc vùng kín bị phù gây khó chịu, chườm mát có thể giúp dễ chịu hơn trong thời gian ngắn.
Ăn vừa phải muối: Không cần kiêng quá mức, nhưng mẹ nên hạn chế đồ quá mặn để tránh giữ nước nhiều hơn.
Có chế độ ăn nào hết hẳn sưng phù không?
Không có chế độ ăn nào giúp hết hoàn toàn sưng phù nếu nguyên nhân chỉ là thay đổi sinh lý của thai kỳ. Tuy vậy, ăn cân đối, hạn chế đồ quá mặn và uống nước hợp lý vẫn có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn.
Điều quan trọng là không tự ý nhịn uống nước vì sợ sưng. Thiếu nước có thể làm cơ thể giữ nước nhiều hơn và khiến mẹ mệt thêm.
Mẹ bầu có cần đi khám ngay không?
Nếu chỉ là phù nhẹ, tăng dần và không có triệu chứng bất thường khác, mẹ có thể theo dõi và báo bác sĩ trong lần khám thai định kỳ. Nhưng nếu sưng nhiều, xuất hiện nhanh hoặc đi kèm đau đầu, nhìn mờ, đau bụng hay khó thở, mẹ cần đi khám sớm.
Trong thai kỳ, cẩn thận vẫn tốt hơn chủ quan.
Kết luận
Sưng phù khi mang thai là tình trạng rất thường gặp do cơ thể giữ thêm dịch và tuần hoàn bị ảnh hưởng bởi tử cung lớn dần. Phù nhẹ ở chân, mắt cá hoặc tay thường là bình thường, nhất là về cuối thai kỳ.
Mẹ có thể giảm khó chịu bằng cách gác chân, đổi tư thế thường xuyên, ngủ nghiêng trái và giữ cơ thể mát. Tuy nhiên, nếu sưng đột ngột, sưng mặt nhiều hoặc đi kèm đau đầu, nhìn mờ hay đau bụng, cần đi khám ngay để được kiểm tra.
Tìm hiểu thêm tại đây
