Chị Q. đến khám thai định kỳ tại phòng khám Dr Tú y học bào thai. Điều khiến tôi nhớ về chị không phải là một triệu chứng đặc biệt hay là thai có bất thường nặng. Mà là tiền sử của lần mang thai trước. Bé đầu của chị từng phải sinh non vì thai chậm phát triển 3 tháng cuối.
Vì vậy, khi có bé thứ hai, chị lo nhiều hơn là háo hức. Chị từng nói với tôi rằng chị không mong gì hơn ngoài việc con phát triển ổn định. Đến thời điểm hiện tại thì kết quả đều bình thường. Nhưng hôm nay khi thai 32w. Tôi đo đi đo lại cân nặng, con số hiện lên thấp hơn so với đường tăng trưởng dự kiến. Vòng bụng nhỏ hơn tương đối so với chu vi đầu. Chị nhìn tôi, chờ một câu trả lời.
Sau khi đánh giá lại toàn bộ bằng siêu âm hình thái và làm doppler động mạch rốn. Kết luận là thai chậm phát triển mức độ vừa, có tăng trở kháng động mạch rốn nhẹ, nước ối còn trong giới hạn.
Thai chậm phát triển 3 tháng cuối là gì và vì sao hay gặp ở giai đoạn này?
Thai chậm phát triển là tình trạng thai nhi tăng trưởng kém hơn so với tuổi thai khi đã bước sang tuần 28 trở đi. Trên siêu âm, cân nặng ước tính thường dưới bách phân vị thứ 10, kèm theo các dấu hiệu rối loạn doppler mạch máu nuôi thai, hoặc cân nặng thai nhi dưới bách phân vị thứ 3 mà không có bất thường doppler nào cả
Ba tháng cuối là giai đoạn thai tăng cân nhanh nhất. Nếu bánh nhau hoạt động kém, thai sẽ không nhận đủ oxy và dưỡng chất. Từ đó xuất hiện tình trạng thai chậm tăng trưởng trong tử cung.
Không phải mọi thai nhỏ đều là bệnh lý. Điều quan trọng là cần phải đánh giá toàn diện bằng siêu âm doppler và theo dõi sát.
Dấu hiệu thai chậm phát triển 3 tháng cuối mẹ có thể nhận biết là gì?
Dấu hiệu thai chậm phát triển 3 tháng cuối thường không rõ ràng. Tuy nhiên có một số biểu hiện mẹ cần chú ý.
Thứ nhất, vòng bụng tăng chậm hơn so với các lần khám trước. Nếu bề cao tử cung tăng ít hoặc không tăng trong nhiều tuần, cần siêu âm kiểm tra.
Thứ hai, thai máy giảm dần hoặc yếu hơn bình thường. Đây là dấu hiệu quan trọng vì có thể liên quan đến suy thai mạn.
Thứ ba, mẹ có bệnh lý như tăng huyết áp, tiền sản giật hoặc có tiền sử thai chậm phát triển ở lần mang thai trước.
Tuy nhiên, nhiều trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng. Vì vậy, siêu âm thai định kỳ vẫn là phương pháp phát hiện chính xác nhất.
Nguyên tắc khi nghi ngờ thai chậm phát triển 3 tháng cuối
Khi nghi ngờ dấu hiệu thai chậm phát triển, phải đánh giá doppler mạch máu nuôi thai trước khi quyết định thời điểm sinh. Nếu doppler bình thường, thai có thể tiếp tục theo dõi sát. Nếu doppler xấu dần, cần cân nhắc chấm dứt thai kỳ sớm hơn. Việc này nhằm đảm bảo an toàn cao nhất cho cả mẹ và thai.
Trong trường hợp chị M., vì dòng máu chỉ tăng trở kháng nhẹ, kế hoạch theo dõi mỗi 1 tuần được đưa ra thay vì sinh sớm.
Thời điểm sinh trong trường hợp thai chậm phát triển thì muộn nhất là 37 tuần. Để sau thời điểm này, nguy cơ thai nhi suy thai sẽ tăng lên.
Tiên lượng sau sinh của thai chậm phát triển 3 tháng cuối
Nếu được theo dõi sát và sinh đúng thời điểm, đa số trẻ thai chậm phát triển sẽ bắt kịp tăng trưởng trong năm đầu đời. Trẻ sinh đủ tháng nhưng nhẹ cân có thể cần theo dõi đường huyết và thân nhiệt trong vài ngày đầu. Trường hợp sinh non do doppler xấu, bé có thể cần chăm sóc tại khoa sơ sinh. Tiên lượng phụ thuộc vào tuổi thai lúc sinh và mức độ suy thai trước đó.
Kết luận về thai chậm phát triển
Các dấu hiệu không phải lúc nào cũng rõ ràng. Siêu âm và doppler là công cụ quan trọng để đánh giá đúng tình trạng thai.
Nguyên tắc cần nhớ là không quyết định dựa trên một con số cân nặng. Phải đánh giá toàn diện doppler máu nuôi thai và theo dõi định kỳ.
Bài viết này được chia sẻ dựa trên trải nghiệm và hơn 20 năm trực tiếp can thiệp bào thai của Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú.
Tìm hiểu thêm tại đây.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
