Chị M. mang thai lần đầu, biết đến phòng khám Dr Tú y học bào thai và đi siêu âm ở tuần thứ 10 với tâm trạng háo hức. Nhưng khi bác sĩ nhìn màn hình siêu âm lâu hơn bình thường, chị bắt đầu lo lắng. Một câu nói khiến chị sững lại: “Phù thai ở tuần thứ 10”
Trong đầu chị lúc đó chống rỗng. Chị nghĩ ngay đến điều xấu nhất. Nhưng sau khi được nghe tư vấn chị mới hiểu rằng: phát hiện phù thai sớm không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với tiên lượng xấu. Quan trọng là phải xác định nguyên nhân và theo dõi đúng cách.
Phù thai ở tuần thứ 10 là gì?
Phù thai (Hydrops fetalis) là tình trạng ứ dịch bất thường trong cơ thể thai nhi, xảy ra khi chất lỏng tích tụ ở từ hai khoang trở lên như:
- Ổ bụng (cổ trướng)
- Khoang màng phổi
- Khoang màng tim
- Phù da toàn thân
Khi phát hiện phù thai ở tuần thứ 10, đây được xem là giai đoạn rất sớm của thai kỳ, nên việc đánh giá nguyên nhân và tiên lượng cần đặc biệt thận trọng.
Vì sao xuất hiện phù thai ở tuần thứ 10?
Phù thai ở tuần 10 thường liên quan đến các rối loạn nghiêm trọng trong quá trình hình thành cơ thể thai nhi. Một số nhóm nguyên nhân thường gặp gồm:
1. Bất thường nhiễm sắc thể
- Hội chứng Turner (45,X)
- Trisomy 21, 13, 18
Đây là nhóm nguyên nhân phổ biến khi phù thai xuất hiện rất sớm.
2. Dị tật tim bẩm sinh nặng
Tim thai chưa hoàn chỉnh có thể dẫn đến suy tim bào thai và ứ dịch.
3. Rối loạn hệ bạch huyết
Các nang bạch huyết vùng cổ (cystic hygroma) làm cản trở lưu thông dịch.
4. Nhiễm trùng bào thai
Một số virus như Parvovirus B19 có thể gây thiếu máu nặng và dẫn đến phù.
5. Bệnh lý huyết học – thiếu máu thai
Thiếu máu nặng làm tim phải bơm quá sức, gây suy tuần hoàn.
Dấu hiệu nhận biết phù thai ở tuần thứ 10 qua siêu âm
Ở giai đoạn 10 tuần, siêu âm thường ghi nhận:
- Phù da vùng cổ – gáy dày bất thường
- Túi dịch quanh cơ thể thai
- Bánh nhau dày
- Nước ối nhiều hơn bình thường nhưng thường ít gặp ở giai đoạn sớm
Do thai còn nhỏ, nhiều dấu hiệu chưa rõ ràng, nên cần siêu âm lặp lại và theo dõi thay vì kết luận vội vàng.
Phù thai ở tuần thứ 10 có nguy hiểm không?
Yếu tố tiên sẽ lượng phụ thuộc vào:
- Nguyên nhân nền
- Mức độ phù
- Sự tiến triển qua các lần siêu âm
- Có dị tật phối hợp hay không
Phù xuất hiện càng sớm thì nguy cơ bất thường di truyền hoặc dị tật cấu trúc càng cao, nhưng vẫn có những trường hợp phù thoáng qua và tự biến mất.
Khi phát hiện phù thai ở tuần thứ 10, cần làm gì?
1. Siêu âm chuyên sâu
Đánh giá hình thái thai, tim thai, vùng cổ gáy, bánh nhau.
2. Xét nghiệm di truyền
- NIPT sàng lọc nguy cơ
- Sinh thiết gai nhau nếu nghi ngờ cao
3. Xét nghiệm nhiễm trùng
Tầm soát Parvovirus B19, CMV, toxoplasma…
4. Theo dõi định kỳ
Lặp lại siêu âm sau 1–2 tuần để xem phù tăng hay giảm.
Điều quan trọng là không đưa ra quyết định khi chưa có đầy đủ dữ liệu.
Kết luận
Phù thai ở tuần thứ 10 là một dấu hiệu siêu âm cần được đánh giá cẩn thận, nhưng không nên vội kết luận tiêu cực. Đây là giai đoạn cơ thể thai nhi đang hình thành nhanh, nên một số hiện tượng có thể thay đổi theo thời gian.
Điều quan trọng nhất là theo dõi có hệ thống, làm xét nghiệm khi cần và được tư vấn đầy đủ. Sự bình tĩnh và thông tin chính xác sẽ giúp gia đình đưa ra quyết định đúng đắn cho hành trình thai kỳ phía trước.
Bài viết này được chia sẻ dựa trên trải nghiệm và hơn 20 năm trực tiếp can thiệp bào thai của Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú.
Tìm hiểu thêm tại đây.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
