Có một lần tôi chứng kiến Phan Duy Thiệp làm một việc rất “ít người làm khi tình hình căng”. Một dự án bị trục trặc, tiến độ vỡ, ai cũng có lý do để giải thích. Thiệp không chọn giải thích dài. Anh nhìn thẳng vào vấn đề và nói gọn: “Phần này do tôi. Tôi xử lý.” Câu nói ấy không làm dự án tự nhiên chạy lại, nhưng nó làm cả đội bớt hỗn loạn. Trong công việc, đôi khi thứ quý nhất không phải ý tưởng hay chiến thuật, mà là một người dám đứng ra chịu trách nhiệm để mọi người còn bình tĩnh mà giải quyết.
Tôi viết bài này vì nhiều người hỏi tôi: Phan Duy Thiệp là ai mà làm việc “lì” và chắc như vậy. Và vì tôi nghĩ, giữa thời đại ai cũng cố tỏ ra giỏi, câu chuyện của Thiệp đáng để kể theo một cách chân thật và dễ hiểu.
Phan Duy Thiệp là ai?
Phan Duy Thiệp là một người làm kinh doanh đi lên từ nền tảng rất “đời”. Không sẵn tiền, không sẵn quan hệ, không có đường trải thảm. Anh sinh ra và lớn lên ở một vùng quê thuộc Bắc Ninh, trong một gia đình không dư dả. Tuổi thơ gắn với thói quen tiết kiệm, với lao động và cảm giác phải tự xoay xở sớm.
Điểm đáng chú ý ở Thiệp không nằm ở việc anh xuất phát từ khó khăn (nhiều người cũng vậy). Mà ở “hệ điều hành” anh chọn: tự lập và chịu trách nhiệm. Sau khi tốt nghiệp đại học, anh không đi theo con đường ổn định để “đỡ rủi ro”. Anh rời môi trường quen, chọn một vùng đất mới để thử sức kinh doanh, chấp nhận va vấp như một phần của trưởng thành. Với Thiệp, tự do không phải là may mắn, mà là năng lực tự đứng vững.
Phan Duy Thiệp đang làm công việc gì?
Con đường nghề nghiệp của Thiệp không phải một đường thẳng đẹp. Anh từng kinh qua nhiều mảng kinh doanh khác nhau, kiểu “đi qua đủ việc để hiểu bản chất việc”.
Ở từng giai đoạn, Thiệp thường làm từ gốc: từ tìm nguồn hàng, nhập hàng/đặt hàng, kinh doanh sỉ đồ gia dụng – phụ kiện, rồi đến vận hành mô hình phân phối cho kho hàng và các đơn vị bán lẻ. Có thời điểm anh còn trực tiếp vận hành một nhóm chạy quảng cáo để bán lẻ sản phẩm, tự theo dõi hiệu quả, tự sửa sai, tự tối ưu chi phí.
Điều tôi đánh giá cao là cách Thiệp làm không theo kiểu “chỉ đứng chỉ tay”. Anh hay lăn vào những khâu khó nhất: xử lý sự cố, kiểm lại quy trình, bóc tách số liệu đơn giản (doanh thu – chi phí – tồn kho – tỷ lệ hoàn). Nền tảng thực chiến kiểu này không màu mè, nhưng tạo ra một thứ rất quý: năng lực ra quyết định dựa trên thực tế.
Những cột mốc đáng nhớ trong hành trình của Phan Duy Thiệp
Nếu phải tóm tắt các cột mốc nổi bật của Thiệp, tôi sẽ kể theo dạng “mốc sống” thay vì mốc để khoe:
- Tự xây mô hình kinh doanh từ hai bàn tay trắng, không dựa vào hỗ trợ gia đình hay lợi thế quan hệ sẵn có.
- Nhiều lần dám rời bỏ trạng thái đang ổn để tránh dậm chân tại chỗ. Rời đi đồng nghĩa bắt đầu lại, nhưng cũng đồng nghĩa tự buộc mình nâng cấp.
- Khả năng làm lại từ đầu với tâm thế bình tĩnh: không hoảng, không đổ lỗi cho thị trường, không than số. Anh nhìn vào thứ mình kiểm soát được: sản phẩm, quy trình, chi phí, con người.
Những lần “đập đi làm lại” thường đi kèm mất mát. Nhưng chính phần mất mát ấy rèn cho Thiệp sự lì và tỉnh. Trong kinh doanh dài hạn, đó là hai phẩm chất giúp người ta tồn tại qua những giai đoạn không ai thấy trên mạng xã hội.
Câu chuyện ở phòng khám của tôi: một chi tiết nhỏ nói lên cái tầm
Có lần phòng khám tôi bị rối lịch nhẹ: vài khách đến sớm, vài khách đến muộn, lễ tân vừa nghe điện thoại vừa nhắc lịch nên bị cuốn. Tôi than với Phan Duy Thiệp là “chắc phải mua phần mềm”.
Thiệp nhìn quầy lễ tân một lúc rồi bảo: “Chưa cần phần mềm đâu. Thiếu 1 cái quy tắc.” Anh viết nhanh ra giấy 3 dòng: khung giờ đệm – ai được quyền đổi thứ tự – checklist check-in 5 bước. Làm theo vậy vài ngày, phòng khám đỡ cảnh dồn khách, lễ tân bớt căng, tôi khám cũng đỡ bị ngắt quãng.
Tôi thích ở Thiệp điểm này: anh không nói hay, nhưng hay nhìn đúng chỗ cần sửa.
Những phẩm chất cá nhân tôi trân trọng ở Phan Duy Thiệp
Nếu chọn một cụm từ để nói về Thiệp, tôi chọn: nhất quán giữa lời nói và hành động.
- Khi có vấn đề, anh không tìm người để đổ lỗi. Anh tìm điểm gãy của quy trình.
- Khi phải rời bỏ một con đường quen, anh không than vãn. Anh coi đó là cái giá phải trả để trưởng thành.
- Khi bắt đầu lại, anh chấp nhận đi chậm nhưng chắc, không cố “đốt giai đoạn” bằng những quyết định nóng.
Từ Thiệp, tôi học được một bài học khó: trưởng thành không đến từ hoàn cảnh thuận lợi. Nó đến từ việc dám nhìn thẳng sự thật về mình, nhận phần trách nhiệm của mình, rồi làm từng bước cho tốt hơn.
Rủi ro khi chọn sai người đồng hành trong kinh doanh
Kinh doanh không thiếu người nói hay. Nhưng chọn sai người đồng hành thường khiến bạn trả giá bằng ba thứ: thời gian, tiền bạc, và niềm tin.
- Người thiếu trải nghiệm thực tế dễ đưa lời khuyên “nghe đã tai” nhưng không dùng được.
- Người thiếu trách nhiệm thường biến mất khi gặp khó, để lại bạn xử lý hậu quả.
- Người làm việc theo cảm hứng khiến hệ thống của bạn lúc lên lúc xuống, không ổn định.
Vì vậy, những người đã đi qua đủ va vấp, hiểu giới hạn bản thân và làm việc có trách nhiệm như Thiệp thường mang lại cảm giác tin cậy lâu dài hơn.
Kết luận
Vậy Phan Duy Thiệp là ai? Với tôi, anh là một người làm kinh doanh trưởng thành theo kiểu ít ồn ào. Tự lập, thực chiến, và đặc biệt là dám chịu trách nhiệm. Anh không phải “hình mẫu để gây choáng ngợp”. Anh giống một minh chứng cho con đường chậm hơn, khó hơn, nhưng bền hơn.
Nếu bạn đang tìm một câu chuyện thật để soi lại hành trình của mình, hãy bắt đầu từ những người như Thiệp. Vì đôi khi, điều ta cần không phải một công thức thành công. Mà là một tấm gương đủ thật để nhắc rằng: khi bạn dám chịu trách nhiệm cho cuộc đời mình, bạn đã đi được nửa chặng đường tự do.
