Câu chuyện của chị M. khi nhận kết quả nghi nang màng nhện hố sau
Chị M. mang thai 23 tuần đến khám lại sau khi siêu âm hình thái ghi: nghi nang màng nhện hố sau.
Điều chị lo nhất là con có bị dị tật não nặng không và có ảnh hưởng trí tuệ sau này không. Trên mạng, chị đọc thấy Dandy-Walker và nhiều thông tin khiến chị càng hoang mang.
Trong siêu âm hệ thần kinh thai nhi, vùng hố sau là một trong những vùng khó nhất để đánh giá. Sai một chi tiết nhỏ có thể dẫn đến tư vấn hoàn toàn khác nhau.
Vì vậy, trước khi nói về tiên lượng, phải làm rõ bản chất tổn thương.
Nang màng nhện hố sau là gì?
Nang màng nhện hố sau là một túi chứa dịch não tủy nằm trong khoang dưới nhện vùng hố sau.
Nó hình thành do sự tách đôi của các lớp màng nhện, tạo thành một khoang chứa dịch tương tự dịch não tủy.
Quan trọng:
- Không phải khối u
- Không phải tổn thương ác tính
- Không phải bất sản não
Đây là một tổn thương dạng dịch ngoài nhu mô não.
Cơ chế “hiệu ứng khối” của nang màng nhện
Nang màng nhện là một khối choán chỗ.
Nó có thể gây chèn ép và đẩy lệch tiểu não hoặc thùy nhộng. Đây gọi là hiệu ứng khối.
Tuy nhiên:
- Cấu trúc tiểu não vẫn đủ kích thước
- Thùy nhộng không bị teo nhỏ
- Không có bất sản hay thiểu sản thực sự
Sự khác biệt giữa chèn ép cơ học và bất sản phát triển là điểm mấu chốt trong tư vấn.
Siêu âm đánh giá nang màng nhện hố sau như thế nào?
Khi nghi ngờ nang màng nhện hố sau, cần khảo sát:
- Kích thước và hình dạng tiểu não
- Tính liên tục của thùy nhộng
- Não thất IV
- Vị trí lều tiểu não và hội lưu xoang
- Dãn bể lớn hố sau
Điểm quan trọng nhất: xác định xem khoang dịch đó có thông thương với não thất IV hay không.
Nếu không thông thương, nghĩ nhiều đến nang màng nhện.
Phân biệt nang màng nhện hố sau với các tổn thương khác
Đây là vùng khó nhất trên siêu âm thai. Cần phân biệt ba tình huống chính.
1. Dị tật Dandy-Walker
- Thùy nhộng thiểu sản hoặc bất sản
- Não thất IV giãn rộng và thông thương ra sau
- Lều tiểu não bị nâng cao
Tiên lượng thường dè dặt.
2. Nang túi Blake
- Thùy nhộng bình thường nhưng bị đẩy nâng nhẹ lên trên
- Não thất IV giãn nhẹ
- Có thông thương
Tiên lượng thường tốt, nhiều trường hợp tự cải thiện theo thời gian.
3. Nang màng nhện hố sau
- Là túi dịch riêng biệt
- Không thông thương với não thất IV
- Có thể gây chèn ép tiểu não nhưng không gây thiểu sản
Tiên lượng tốt nếu đơn độc.
Việc phân biệt ba thực thể này quyết định hoàn toàn hướng tư vấn.
Khi nào cần MRI thai?
Siêu âm có thể bị hạn chế bởi bóng lưng xương sọ, đặc biệt ở quý III.
MRI thai được chỉ định khi:
- Hình ảnh siêu âm chưa rõ
- Cần đánh giá chi tiết thùy nhộng
- Cần xác định có thông thương với não thất IV hay không
MRI giúp xác định chính xác cấu trúc hố sau và tránh tư vấn sai.
Có cần chọc ối khi phát hiện nang màng nhện hố sau?
Không phải mọi trường hợp đều cần xét nghiệm di truyền.
Chọc ối được cân nhắc khi:
- Có bất thường cấu trúc não khác
- Có dị tật đa cơ quan
- Có dấu hiệu gợi ý bất thường nhiễm sắc thể
Nếu nang màng nhện hố sau đơn độc, tiểu não phát triển bình thường và không có bất thường khác, nguy cơ di truyền thấp.
Tiên lượng dài hạn
Trong trường hợp đơn độc:
- Sự phát triển thần kinh thường bình thường
- Ít khi tiến triển thành giãn não thất
- Ít khi cần can thiệp sau sinh
Tiên lượng phụ thuộc vào đánh giá hình thái toàn diện, không phụ thuộc vào kích thước nang đơn thuần.
Nguyên tắc cốt lõi trong tư duy
Nang màng nhện hố sau không đồng nghĩa với dị tật nặng.
Điều quan trọng không phải là thấy một khoang dịch ở hố sau.
Điều quan trọng là:
- Thùy nhộng có đầy đủ không
- Có thông thương với não thất IV không
- Có thiểu sản thực sự hay chỉ là chèn ép
Trong Y học bào thai, phân biệt đúng ba thực thể ở hố sau quan trọng hơn việc đo kích thước nang.
Tham khảo thêm bài viết khác tại đây.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ manh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
