Kết quả siêu âm ghi hở van 3 lá sinh lý ở thai nhi
Chị H. mang thai 21 tuần. Chị đến phòng khám Dr Tú y học bào thai với một tờ siêu âm hình thái và một USB clip tim thai. Dòng kết luận làm chị hoang mang là hở van 3 lá sinh lý ở thai nhi.
Chị lo con bị bệnh tim bẩm sinh. Chị cũng sợ kết quả này liên quan bất thường nhiễm sắc thể. Chị đã đọc nhiều chia sẻ trái ngược nhau. Càng đọc chị càng rối.
Tại phòng khám, bước đầu là xem lại hồ sơ theo đúng tuổi thai. Sau đó bác sĩ trực tiếp siêu âm và hội chẩn tìm thêm các triệu chứng khác ngoài hở van 3 lá sinh lý. Cuối cùng mới đưa ra kết luận, nói về ý nghĩa và kế hoạch theo dõi.
Hở van 3 lá sinh lý ở thai nhi là gì và khác gì với bệnh tim
Van 3 lá nằm giữa nhĩ phải và thất phải. Khi tim co bóp, van đóng để máu đi về phía động mạch phổi. Nếu có một dòng máu phụt ngược về nhĩ phải, siêu âm Doppler sẽ ghi nhận trào ngược van ba lá.
Từ sinh lý thường dùng khi dòng phụt ngược rất nhỏ. Thời gian phụt ngắn. Không kèm giãn buồng tim, tim to hay dấu suy tim thai. Nói cách khác, đó là dấu hiệu quan sát được, chưa phải chẩn đoán bệnh.
Điểm quan trọng là mức độ và bối cảnh. Trào ngược nhẹ, đơn độc, tim cấu trúc bình thường thường có tiên lượng tốt. Ngược lại, trào ngược vừa hoặc nhiều, kèm dấu bất thường khác cần đánh giá chuyên sâu.
Nghi ngờ trên siêu âm có chắc chắn không: vì sao có thể thấy hở nhẹ van ba lá
Không phải lần nào thấy trào ngược cũng là bất thường thật. Có vài lý do khiến hình ảnh dễ bị nghi ngờ.
Lý do thứ nhất là thời điểm khảo sát. Khi thai cử động hoặc nhịp tim thay đổi, Doppler dễ bắt được dòng phụt ngược thoáng qua. Dòng này có thể không lặp lại ở lần đo sau.
Lý do thứ hai là góc khảo sát và vị trí đặt cửa sổ lấy mẫu. Doppler rất nhạy với góc tia. Lệch một chút cũng có thể tạo cảm giác có dòng phụt.
Lý do thứ ba là tiêu chí thế nào mới gọi là trào ngược rõ. Ở giai đoạn 11–14 tuần, một tiêu chí hay dùng là vận tốc dòng phụt trên 60 cm/giây và kéo dài ít nhất nửa thì tâm thu. Cần đo khi thai tương đối yên. Nên quan sát lại nhiều lần vì hướng dòng phụt có thể thay đổi.
Vì vậy, chữ nhẹ trên giấy thường chỉ nói rằng có ghi nhận dòng phụt nhỏ. Nó chưa đủ để kết luận có bệnh.
Khi giấy ghi hở van 3 lá sinh lý ở thai nhi: đây là sàng lọc hay chẩn đoán
Sàng lọc là tìm nhóm có nguy cơ cao hơn. Nó giúp chọn người cần kiểm tra sâu. Sàng lọc không trả lời chắc chắn có bệnh hay không.
Chẩn đoán là bước xác định. Với tim thai, chẩn đoán dựa trên siêu âm tim thai chuyên sâu. Bác sĩ sẽ đánh giá cấu trúc, đường ra, cung động mạch, nhịp và dòng chảy.
Trong thực hành, trào ngược van ba lá từng được dùng như một dấu hiệu sàng lọc ở tam cá nguyệt đầu. Nó có liên quan tăng nguy cơ lệch bội, đặc biệt trisomy 21, nhất là khi đi kèm dấu hiệu khác.
Nhưng một dấu hiệu đơn độc thường không đủ để kết luận. Giá trị của nó nằm ở cách đặt vào bức tranh tổng thể. Bức tranh đó gồm tuổi thai, kết quả sàng lọc khác, và hình thái tim.
Hiểu đúng cụm từ sinh lý: khi nào trào ngược van ba lá nhẹ thường lành tính
Nếu chỉ có trào ngược nhẹ ở tam cá nguyệt hai và không kèm bất thường khác, đa số không tăng nguy cơ bệnh tim bẩm sinh nặng sau sinh. Đây là một dữ kiện giúp gia đình bình tĩnh.
Tuy vậy, vẫn có lý do để theo dõi. Một phần nhỏ trẻ có thể có bất thường nhẹ sau sinh. Điều này thường không nguy kịch. Nhưng vẫn nên được bác sĩ tim mạch nhi đánh giá khi cần.
Điều làm thay đổi cách xử trí là các dấu hiệu đi kèm. Ví dụ tim to, giãn nhĩ phải, tràn dịch, hoặc rối loạn nhịp. Khi đó, không còn gọi là sinh lý đơn thuần nữa.
Sai lầm nhận thức hay gặp khiến mẹ bầu hoảng loạn khi thấy dòng chữ hở van 3 lá
Sai lầm thứ nhất là xem kết luận như chẩn đoán chắc chắn. Nhiều giấy siêu âm chỉ phản ánh một thời điểm. Nó phụ thuộc kỹ thuật và điều kiện khảo sát.
Sai lầm thứ hai là tự suy ra con chắc chắn bị bệnh tim nặng. Hở nhẹ không đồng nghĩa dị tật tim phức tạp. Đặc biệt khi tim cấu trúc bình thường.
Sai lầm thứ ba là tự gắn kết với lệch bội mà không nhìn bối cảnh. Dấu hiệu sàng lọc cần đi cùng dữ liệu khác. Một mình nó hiếm khi đủ quyết định.
Sai lầm thứ tư là trì hoãn vì sợ. Trì hoãn làm bạn mất cơ hội theo dõi đúng mốc. Nó cũng làm bạn không kịp chuẩn bị kế hoạch sinh nếu có bất thường thật.
Một nguyên tắc duy nhất để gỡ hoảng loạn khi gặp hở van 3 lá sinh lý ở thai nhi
Hãy hỏi mình còn thiếu dữ liệu nào để kết luận.
Nguyên tắc này kéo bạn về đúng quy trình. Bạn chuyển từ cảm xúc sang dữ liệu. Dữ liệu thường gồm siêu âm tim thai, mức độ trào ngược, và dấu hiệu đi kèm.
Với chị H., khi có danh sách dữ liệu cần kiểm tra, chị bớt rối. Chị cũng bớt phụ thuộc vào lời kể trên mạng. Chị tập trung vào cuộc hẹn tiếp theo.
Khi nào cần siêu âm tim thai và vì sao không nên trì hoãn
Nếu giấy siêu âm ghi bất thường tim, nên có một buổi siêu âm tim thai chuyên sâu. Ngay cả khi thai phụ không có yếu tố nguy cơ khác.
Thời điểm thường phù hợp cho siêu âm tim thai đầy đủ là 18–22 tuần. Một số trường hợp có thể đánh giá sớm hơn, khoảng 12–14 tuần. Nếu làm sớm, vẫn nên lặp lại ở tam cá nguyệt hai.
Nếu hiện tại thai đang 18–24 tuần, bạn nên sắp xếp trong 1–2 tuần. Mục tiêu là xác nhận mức độ trào ngược và loại trừ bất thường cấu trúc. Nếu có dấu hiệu đi kèm, lịch có thể sớm hơn.
Trong 24 giờ đầu nên làm gì để có kế hoạch rõ ràng
Bước 1 trong 2 giờ: dừng đọc hội nhóm để tìm chẩn đoán. Bạn đang thiếu dữ liệu. Thông tin rời rạc sẽ làm tăng lo.
Bước 2 trong 6 giờ: chụp ảnh từng trang kết quả siêu âm. Chụp cả trang có kết luận và trang có hình tim. Lưu vào một thư mục riêng theo ngày và tuổi thai.
Bước 3 trong 24 giờ: xem lại kết quả sàng lọc đang có. Ví dụ NIPT, double test, hoặc siêu âm đo độ mờ da gáy. Bạn chỉ cần ghi ra giấy phần kết luận. Đừng tự diễn giải.
Bước 4 trong 24–48 giờ: đặt lịch siêu âm tim thai. Nếu bạn cần nơi đọc lại hồ sơ theo tuổi thai, xem lại clip, và giải thích sự khác nhau giữa sàng lọc và chẩn đoán, bạn có thể đến phòng khám Dr Tú y học bào thai để được rà lại mặt cắt và nhận mốc theo dõi phù hợp.
Cần mang giấy tờ gì khi đi khám lại và siêu âm tim thai
Bạn nên mang 5 nhóm giấy tờ. Chỉ cần bản chụp rõ nếu không có bản gốc.
Một là toàn bộ kết quả siêu âm trước đó. Nên có cả hình và phần kết luận.
Hai là kết quả sàng lọc lệch bội. Ví dụ NIPT, double test, hoặc triple test.
Ba là các xét nghiệm thai kỳ quan trọng. Ví dụ nhóm máu, tầm soát nhiễm trùng, đường huyết nếu có.
Bốn là danh sách thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng. Ghi liều và thời điểm uống.
Năm là USB hoặc link clip tim thai nếu cơ sở có cung cấp. ISUOG cũng khuyến nghị lưu trữ hình ảnh và video để có thể xem lại đánh giá chất lượng khảo sát.
Nên hỏi bác sĩ những câu nào để ra được kế hoạch theo mốc tuần thai
Bạn nên hỏi câu ngắn và ra quyết định được.
Dòng trào ngược van ba lá của bé là nhẹ hay hơn nhẹ. Có đo vận tốc không. Có kéo dài nhiều trong thì tâm thu không.
Tim có cấu trúc bình thường không. Có thông liên thất không. Đường ra thất phải và van động mạch phổi ổn không.
Có dấu hiệu đi kèm không. Ví dụ tim to, giãn buồng tim, tràn dịch, hoặc nhịp không đều.
Kế hoạch theo dõi là mốc nào. Bao lâu siêu âm lại. Mốc nào cần khám tim mạch nhi sau sinh.
Nếu kết quả sàng lọc lệch bội đã nguy cơ thấp, dấu hiệu này được hiểu ra sao. Có cần làm thêm xét nghiệm chẩn đoán không, và vì sao.
Có nên đọc hội nhóm hay tự so sánh chỉ số không
Bạn có thể đọc để biết thuật ngữ. Nhưng không nên đọc để tự chẩn đoán. Lý do là mỗi nơi dùng tiêu chí khác nhau. Mỗi máy siêu âm cũng khác.
Bạn cũng không nên so sánh chỉ số giữa các mẹ. Tuổi thai khác nhau sẽ cho hình ảnh khác nhau. Kỹ thuật khảo sát cũng khác.
Nếu bạn muốn kiểm soát lo lắng, hãy làm một việc cụ thể. Viết câu hỏi ra giấy. Mang hồ sơ đi khám lại đúng hẹn. Đây là cách an toàn hơn.
Theo dõi tim thai sau sinh có cần không khi nghi sinh lý
Nếu trào ngược nhẹ, đơn độc và siêu âm tim thai trước sinh bình thường, nhiều bé chỉ cần khám lại một lần sau sinh. Thời điểm do bác sĩ tim mạch nhi quyết định.
Các nghiên cứu về trào ngược nhẹ đơn độc ở tam cá nguyệt hai cho thấy không tăng bệnh tim bẩm sinh nặng sau sinh. Tuy vậy, vẫn có thể gặp một số bất thường nhẹ. Vì thế, tái khám sau sinh là bước hợp lý khi bác sĩ khuyến nghị.
Kết luận: đi đúng quy trình sẽ giúp hiểu đúng hở van 3 lá sinh lý ở thai nhi
Hở van 3 lá sinh lý ở thai nhi thường là một dấu hiệu nhẹ trên Doppler. Nó hay lành tính khi đơn độc và tim cấu trúc bình thường. Nhưng chữ sinh lý không có nghĩa là bỏ qua.
Bạn nên tập trung vào dữ liệu. Dữ liệu quan trọng nhất là siêu âm tim thai. Kế hoạch theo dõi cần bám theo tuổi thai và dấu hiệu đi kèm. ISUOG nhấn mạnh việc khảo sát tim cần đủ các mặt cắt tiêu chuẩn và lưu hình, để có thể xem lại khi cần.
Tại phòng khám Dr Tú y học bào thai, quy trình thường là tiếp nhận hồ sơ cũ, đọc lại kết luận theo tuổi thai, rà lại hình ảnh, giải thích mức độ nghi ngờ, phân biệt sàng lọc và chẩn đoán, rồi đưa ra bước tiếp theo theo mốc tuần thai.
Nền tảng chuyên môn của phòng khám được tích lũy từ hơn 20 năm thực hành y học bào thai của Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú.
Tìm hiểu thêm tại đây
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
