Một buổi tối mà quyết định phải đưa ra trong vài phút
Chị H. mang thai 32 tuần được người nhà đưa đến phòng khám Dr Tú y học bào thai trong tình trạng đau bụng và ra máu âm đạo màu sẫm. Trước đó chị nghĩ chỉ là cơn gò sinh lý vì thai đã lớn. Nhưng cơn đau không ngắt quãng mà tăng dần, bụng căng cứng liên tục.
Bác sĩ Tú đánh giá nhanh tình trạng huyết động, nghe tim thai, sờ độ căng tử cung. Sau vài phút, bác sĩ nói rõ:
“Việc đầu tiên trong xử lý nhau bong non là ổn định mẹ và đánh giá thai ngay lập tức.”
Trong những tình huống như vậy, mỗi phút đều có giá trị.
Nhau bong non là gì trước khi bàn đến xử lý?
Nhau bong non là tình trạng bánh nhau tách khỏi thành tử cung trước khi thai được sinh ra.
Khi bánh nhau bong:
- Dòng máu nuôi thai bị gián đoạn
- Có thể hình thành khối máu tụ phía sau bánh nhau
- Thai có nguy cơ thiếu oxy
- Mẹ có thể mất máu và rối loạn đông máu
Vì vậy, xử lý nhau bong non không chỉ là vấn đề theo dõi, mà là vấn đề cấp cứu sản khoa.
Nguyên tắc đầu tiên trong xử lý nhau bong non
Nguyên tắc cơ bản là:
Ưu tiên ổn định tình trạng mẹ, đồng thời đánh giá ngay tình trạng thai.
Cụ thể bao gồm:
- Đánh giá huyết áp và mạch của mẹ
- Theo dõi tim thai liên tục
- Kiểm tra mức độ mất máu
- Làm xét nghiệm đông máu khi cần
Không có một quy trình cố định cho mọi trường hợp. Mức độ xử lý phụ thuộc vào tình trạng cụ thể tại thời điểm thăm khám.
Xử lý nhau bong non có phải lúc nào cũng mổ cấp cứu?
Không phải mọi trường hợp đều cần mổ ngay. Việc xử lý phụ thuộc vào:
- Mức độ bong nhau
- Tình trạng tim thai
- Tuổi thai
- Tình trạng huyết động của mẹ
Trường hợp nặng
- Tim thai bất thường
- Mẹ mất máu nhiều
- Tử cung căng cứng liên tục
Khi đó, có thể cần chấm dứt thai kỳ khẩn cấp để bảo toàn tính mạng mẹ và thai.
Trường hợp nhẹ
- Bong nhau diện nhỏ
- Tim thai ổn định
- Mẹ không mất máu nhiều
Có thể theo dõi sát tại bệnh viện, kiểm soát huyết áp và tình trạng đông máu.
Vai trò của siêu âm trong xử lý nhau bong non
Siêu âm có thể hỗ trợ phát hiện:
- Khối máu tụ sau bánh nhau
- Bánh nhau dày bất thường
Tuy nhiên, siêu âm không loại trừ hoàn toàn nhau bong non nếu hình ảnh chưa rõ. Chẩn đoán chủ yếu dựa vào lâm sàng.
Vì vậy, xử lý nhau bong non không nên chờ siêu âm xác nhận mới hành động.
Những sai lầm khiến việc xử lý bị chậm trễ
Trong thực tế, bác sĩ Tú thường gặp các tình huống sau:
- Thai phụ tự theo dõi ở nhà vì nghĩ máu ít
- Chờ siêu âm hôm sau
- Tự uống thuốc giảm đau
- Ngại đi cấp cứu vì sợ “nhầm”
Những suy nghĩ này có thể làm mất thời gian vàng trong xử trí.
Một nguyên tắc duy nhất khi nghi ngờ nhau bong non
Nguyên tắc bác sĩ Tú luôn nhấn mạnh là:
Đau bụng kèm ra máu ở nửa sau thai kỳ phải được xử trí như cấp cứu cho đến khi loại trừ được nhau bong non.
Nguyên tắc này giúp thai phụ:
- Không tự điều trị tại nhà
- Không chủ quan
- Không trì hoãn
Hướng dẫn hành động cụ thể khi có dấu hiệu nghi ngờ
Ngay khi xuất hiện đau bụng kèm ra máu
- Không tự uống thuốc giảm đau
- Không nằm chờ theo dõi
- Di chuyển đến cơ sở y tế gần nhất
Khi đến khám
- Cung cấp rõ tuổi thai
- Mô tả thời điểm bắt đầu đau và lượng máu ra
- Báo tiền sử tăng huyết áp hoặc chấn thương
Những điều cần tránh
- So sánh với trường hợp khác
- Tự tra mạng rồi trì hoãn
- Nghĩ rằng máu ít là an toàn
Phòng khám Dr Tú y học bào thai có vai trò đánh giá ban đầu, phân tầng nguy cơ và chuyển tuyến cấp cứu kịp thời trong các trường hợp nghi ngờ nhau bong non.
Sau khi xử lý nhau bong non, cần theo dõi gì?
Sau khi ổn định:
- Theo dõi sát tim thai
- Theo dõi huyết áp và đông máu
- Đánh giá nguy cơ sinh non
Thai phụ cần được giải thích rõ kế hoạch theo dõi để tránh lo lắng kéo dài.
Kết luận từ hơn 20 năm thực hành y học bào thai
Khi tình trạng được kiểm soát, chị H. nói một câu rất thật:
“Em không nghĩ mọi thứ có thể diễn tiến nhanh như vậy.”
Hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực y học bào thai, Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú hiểu rằng trong những tình huống như xử lý nhau bong non, điều quan trọng nhất là hành động đúng trong thời điểm đúng.
Thai kỳ có thể bình thường suốt nhiều tháng. Nhưng khi xuất hiện biến chứng, phản ứng kịp thời sẽ quyết định sự an toàn của cả mẹ và thai.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ manh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
