👶

Đánh giá đầu thai nhi

BPD + HC theo chuẩn INTERGROWTH-21st · Kèm khuyến cáo cho mẹ bầu
Tuổi thai
Chỉ số siêu âm
BPD - Lưỡng đỉnh
—
—
HC - Vòng đầu
—
—
Tỉ lệ HC/BPD (chỉ số đầu)
—
—
💡 Kết luận tổng hợp
🌸 Mẹ bầu nên làm gì?
    📚 Hiểu về đầu nhỏ (Microcephaly) - bằng chứng khoa học ▾

    Định nghĩa

    • HC < -2 SD: nghi ngờ đầu nhỏ, cần theo dõi.
    • HC < -3 SD: nghi ngờ mạnh đầu nhỏ bệnh lý.
    • HC < -5 SD: chẩn đoán gần như chắc chắn.

    Nguyên nhân thường gặp

    • Nhiễm trùng bào thai (TORCH): Cytomegalovirus (CMV), Toxoplasma, Rubella, Zika, Herpes.
    • Di truyền: bất thường nhiễm sắc thể, đột biến gen.
    • Thiếu hụt dinh dưỡng: folate, B12, iốt, kẽm, vitamin A.
    • Tiếp xúc độc chất: rượu, thuốc, tia xạ, hóa chất.
    • Thiểu năng tuần hoàn nhau thai: thai chậm tăng trưởng.

    Vai trò của axit folic

    Nghiên cứu trên mô hình thực nghiệm cho thấy axit folic giúp giảm nguy cơ dị tật nhau thai, giảm thai lưu và giảm biến chứng do virus Zika. Folate là vitamin B thiết yếu cho phát triển ống thần kinh và não bộ bào thai.
    Nguồn: PLoS Pathogens (2020); SciELO Brazil - Protocols for Zika-affected pregnancy.

    Khi nào siêu âm phát hiện tốt nhất?

    • Siêu âm quý 3 (từ 28 tuần) có độ chính xác cao nhất cho chẩn đoán đầu nhỏ.
    • Các trường hợp đầu nhỏ khởi phát muộn có thể bỏ sót ở siêu âm giữa thai kỳ.
    Nguồn: ISUOG Practice Guidelines on fetal CNS (Malinger 2020); Leibovitz et al., Ultrasound Obstet Gynecol 2016; Le Ray et al. 2004.
    📚 Hiểu về đầu to (Macrocephaly) - bằng chứng khoa học ▾

    Định nghĩa

    • HC > +2 SD (hoặc > P97): đầu to.
    • HC > +2.5 SD: có nguy cơ bệnh lý cao hơn, cần khảo sát thêm.
    • Tỉ lệ: khoảng 2% thai kỳ có HC > P97.

    Nguyên nhân thường gặp

    • Gia đình: đầu to lành tính di truyền (chiếm >50% trường hợp). Nếu bố hoặc mẹ có đầu to, bé thường cũng vậy và phát triển hoàn toàn bình thường.
    • Tăng thể tích não (megalencephaly): phần lớn lành tính.
    • Bệnh lý: giãn não thất, não úng thủy, u não, tụ dịch, hội chứng di truyền.

    Lời khuyên quan trọng

    Trong mọi trường hợp đầu thai lớn, luôn đo vòng đầu bố và mẹ. Nếu bố/mẹ có vòng đầu > P97, khả năng cao là đầu to lành tính di truyền. Chỉ khi bố mẹ vòng đầu bình thường mà thai HC > 2.5 SD thì mới cần lo ngại về nguyên nhân bệnh lý.
    Nguồn: Shinar, Prenatal Diagnosis 2023; Cleveland Clinic; StatPearls - Macrocephaly.
    📚 Tỉ lệ HC/BPD và chỉ số đầu (Cephalic Index) ▾

    Công thức

    • Chỉ số đầu CI = (BPD / OFD) × 100, bình thường 74 - 83 (trung bình ~78).
    • Tương đương HC/BPD: khoảng 3.30 - 3.80 (tính từ công thức HC = 1.62×(BPD+OFD)).

    Các dạng hình thái

    • Đầu tròn/ngắn (brachycephaly): CI > 83 · HC/BPD < 3.30.
    • Đầu dài/hẹp (dolichocephaly): CI < 74 · HC/BPD > 3.80.
    • Đa phần lành tính, do tư thế thai lúc đo. Chỉ đáng lo khi kèm dị tật khớp sọ (craniosynostosis).
    Khi hình dạng đầu bất thường, HC đáng tin hơn BPD để đánh giá tăng trưởng và ước tính cân nặng.
    Nguồn: Hadlock et al., AJR 1981; Radiopaedia - Cephalic Index.
    ⓘ Công thức và kết quả này chỉ mang tính chất tham khảo, không có ý nghĩa chẩn đoán chính xác và không thay thế thăm khám chuyên khoa. Chuẩn tham chiếu: INTERGROWTH-21st (Papageorghiou et al.).