Buổi chiều hôm đó, phòng khám đã vãn người.
Một mẹ bầu bước ra từ phòng siêu âm, tay cầm tờ giấy, đứng lặng vài giây rồi mới ngồi xuống.
Mẹ nhìn tôi, giọng nhỏ đi:
“Bác sĩ ơi… người ta ghi là thiếu ối ở tuần thứ 36. Như vậy có nguy hiểm lắm không ạ? Có phải sinh ngay không?”
Tôi thấy rất rõ trong ánh mắt mẹ lúc đó không chỉ là lo lắng.
Đó là nỗi sợ quen thuộc của những ngày cuối thai kỳ: sợ con không còn đủ an toàn trong bụng mình, sợ chỉ cần chậm một quyết định là mọi thứ sẽ đi quá xa.
Tuần 36.
Thai đã gần đủ ngày đủ tháng.
Mẹ đã đi gần trọn hành trình mang thai, chỉ còn vài bước cuối cùng.
Và chính ở những bước cuối này, hai chữ “thiếu ối” đủ sức làm mọi bình tĩnh trước đó lung lay.
Thiếu ối ở tuần thứ 36 là gì?
Thiếu ối ở tuần thứ 36 là tình trạng lượng nước ối thấp hơn mức bình thường khi thai đã bước vào giai đoạn cuối thai kỳ.
Ở giai đoạn này, nước ối có vai trò rất quan trọng trong việc:
- Bảo vệ thai khỏi chèn ép dây rốn
- Giúp thai cử động dễ dàng
- Phản ánh gián tiếp tình trạng tưới máu bánh nhau
Vì vậy, khi phát hiện thiếu ối ở tuần thứ 36, mẹ cần được đánh giá kỹ chứ không chỉ nhìn vào một con số trên siêu âm.
Vì sao mẹ dễ bị thiếu ối ở tuần thứ 36?
Thiếu ối ở tuần cuối thai kì thường rơi vào 4 nhóm nguyên nhân chính:
1. Rỉ ối hoặc vỡ ối non
Nhiều mẹ không thấy nước chảy ồ ạt mà chỉ ẩm ướt liên tục, dễ nhầm với són tiểu.
Đây là nguyên nhân cần loại trừ đầu tiên vì nguy cơ nhiễm trùng và suy thai tăng dần theo thời gian.
2. Suy chức năng bánh nhau cuối thai kỳ
Khi bánh nhau hoạt động kém, thai sẽ ưu tiên máu cho não và tim.
Thận thai nhận ít máu hơn → thai đi tiểu ít → nước ối giảm.
Nhóm này thường đi kèm:
- Thai chậm tăng trưởng
- Mẹ tăng huyết áp hoặc tiền sản giật
- Doppler bất thường (tùy trường hợp)
3. Thiếu ối đơn độc
Thai vẫn:
- Máy tốt
- Tăng trưởng phù hợp
- Tim thai ổn
- Không rỉ ối
Đây là nhóm không phải lúc nào cũng cần sinh ngay, nhưng bắt buộc theo dõi sát.
4. Bất thường thận, tiết niệu thai
Ít gặp ở tuần 36 nếu các mốc trước bình thường, nhưng vẫn cần rà soát khi thiếu ối nặng hoặc kéo dài.
Thiếu ối ở tuần thứ 36 có nguy hiểm không?
Thiếu ối ở tuần cuối thai kì có thể nguy hiểm, nhưng không phải lúc nào cũng nguy hiểm.
Nguy cơ phụ thuộc vào việc thiếu ối có đi kèm:
- Thai máy giảm
- Nhịp tim thai bất thường
- Thai chậm tăng trưởng
- Dấu hiệu suy nhau
- Rỉ ối hoặc nhiễm trùng
Nếu thiếu ối đơn độc và thai vẫn ổn, nguy cơ thấp hơn nhưng không được chủ quan.
Thiếu ối ở tuần thứ 36 có nên sinh ngay không?
Không có một câu trả lời chung cho tất cả các mẹ.
Nên sinh sớm khi:
- Thiếu ối kèm rỉ ối hoặc vỡ ối
- Thai máy giảm rõ
- Monitoring tim thai không yên tâm
- Thiếu ối kèm thai chậm tăng trưởng
- Thiếu ối nặng, diễn tiến xấu nhanh
- Mẹ có tiền sản giật hoặc bệnh lý đang nặng dần
Trong các trường hợp này, kéo dài thai kỳ có thể làm tăng rủi ro cho em bé.
Có thể theo dõi sát nếu:
- Thiếu ối nhẹ
- Không rỉ ối
- Thai tăng trưởng tốt
- Thai máy tốt
- Tim thai ổn
- Mẹ không có bệnh lý nguy cơ cao
Nhóm này thường được theo dõi dày (24–72 giờ/lần) và luôn có ngưỡng rõ ràng để sinh khi cần.
Thiếu ối 36 tuần theo dõi thế nào cho an toàn?
Nếu chưa chỉ định sinh ngay, mẹ cần:
1. Đếm cử động thai mỗi ngày
Nếu thai máy yếu hơn mọi ngày, thưa hẳn hoặc khác thường → đi khám ngay.
2. Theo dõi dấu rỉ ối
Ra nước âm đạo trong, dai dẳng, ướt quần lót → không chờ đợi.
3. Không tự áp dụng “mẹo tăng nước ối”
Uống đủ nước là tốt, nhưng uống thật nhiều không phải là điều trị thiếu ối.
4. Tái khám đúng lịch
Thiếu ối ở tuần thứ 36 không được bỏ monitoring hay siêu âm theo dõi.
Dấu hiệu cần đi khám ngay trong ngày
Nếu mẹ bị thiếu ối ở tuần thứ 36 và có một trong các dấu hiệu sau, cần đi khám ngay:
- Thai máy giảm rõ
- Ra nước nghi rỉ ối
- Ra máu âm đạo
- Đau bụng từng cơn đều
- Nhức đầu dữ dội, mờ mắt, đau thượng vị
- Sốt, rét run, khí hư hôi
Kết luận
Thiếu ối ở tuần thứ 36 là một dấu hiệu quan trọng, nhưng không phải bản án bắt buộc phải sinh ngay.
Điều quan trọng nhất là:
- Phân biệt thiếu ối đơn độc hay thiếu ối do bệnh lý
- Đánh giá thai máy, tim thai và tăng trưởng
- Theo dõi sát và chọn đúng thời điểm sinh để an toàn cho em bé
Bài viết này được chia sẻ dựa trên trải nghiệm và hơn 20 năm trực tiếp can thiệp bào thai của Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú.
Tìm hiểu thêm tại đây
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ manh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
