“Bác sĩ ơi, em bị thiếu ối, vậy giờ thiếu ối cần bổ sung gì để nước ối tăng lên?”
Đây là câu hỏi rất phổ biến, nhưng cũng là câu hỏi dễ dẫn đến hiểu sai nguy hiểm nhất trong theo dõi thai kỳ.
Nhiều mẹ bầu khi nghe kết luận “thiếu ối” liền cố gắng uống thật nhiều nước, truyền dịch, dùng nước dừa, nước mía hoặc các loại thuốc dân gian với hy vọng nước ối sẽ tăng. Thực tế, đa số các trường hợp thiếu ối không thể giải quyết chỉ bằng việc bổ sung nước.
Để trả lời đúng câu hỏi thiếu ối cần bổ sung gì, cần hiểu rõ bản chất sinh lý của nước ối.
Nước ối hình thành từ đâu?
Sau khoảng 16 tuần thai, nước tiểu của thai nhi là nguồn chính tạo nên nước ối.
Điều đó có nghĩa là:
- Thai tiểu tốt → nước ối nhiều
- Thai giảm tiểu → nước ối giảm
Thai giảm tiểu thường không phải do mẹ uống ít nước, mà do giảm tưới máu thận thai, thường liên quan đến suy nhau thai mạn tính.
Vì vậy, nước mẹ uống vào không đi thẳng xuống buồng ối như nhiều người vẫn nghĩ.
Thiếu ối là dấu hiệu của vấn đề gì?
Thiếu ối có thể xuất hiện trong nhiều tình huống khác nhau:
- Mẹ mất nước, ăn uống kém, nghén nặng
- Suy nhau thai
- Thai chậm tăng trưởng trong tử cung
- Tiền sản giật
- Thai quá ngày
- Rỉ ối hoặc vỡ ối non
- Bất thường hệ tiết niệu thai nhi
Mỗi nguyên nhân sẽ có cách xử trí khác nhau, và không phải trường hợp nào cũng cần hoặc có thể “bổ sung”.
Thiếu ối cần bổ sung gì trong từng trường hợp cụ thể?
1. Thiếu ối do mẹ mất nước nhẹ
Trường hợp này thường gặp khi:
- Mẹ uống ít nước
- Nôn nghén kéo dài
- Thời tiết nóng, lao động nhiều
Trong tình huống này, thiếu ối mang tính tạm thời và có thể hồi phục.
Mẹ bầu có thể:
- Uống đủ nước, chia nhiều lần trong ngày
- Bổ sung nước điện giải nhẹ đúng cách
- Ăn canh, súp, trái cây giàu nước
Nước ối có thể cải thiện sau vài ngày nếu nguyên nhân đúng là do mất nước.
2. Thiếu ối do suy nhau thai hoặc thai chậm tăng trưởng
Đây là nguyên nhân quan trọng và nguy hiểm nhất.
Đặc điểm thường gặp:
- Thiếu ối kéo dài
- Thai nhỏ hơn tuổi thai
- Siêu âm Doppler động mạch rốn hoặc não giữa bất thường
- Điểm sinh lý thai giảm
Trong trường hợp này, câu trả lời chính xác là:
Không có loại nước, thuốc hay thực phẩm nào có thể bổ sung trực tiếp nước ối.
Uống nhiều nước không làm tăng lượng nước tiểu của thai nếu nhau thai không cung cấp đủ oxy và máu.
Việc cần làm lúc này không phải là “bổ sung”, mà là:
- Theo dõi sát bằng siêu âm
- Đánh giá Doppler mạch máu thai
- Đánh giá điểm sinh lý thai (BPP)
- Cân nhắc thời điểm chấm dứt thai kỳ nếu cần
3. Thiếu ối do rỉ ối hoặc vỡ ối
Khi màng ối đã rách:
- Nước ối thoát ra ngoài liên tục
- Uống bao nhiêu nước cũng không bù được
Trong trường hợp này:
- Cần xác định chính xác tình trạng rỉ ối
- Theo dõi nguy cơ nhiễm trùng
- Quản lý thai kỳ theo phác đồ chuyên khoa
Vì sao không nên tự ý bổ sung khi bị thiếu ối?
Nhiều mẹ bầu vì quá lo lắng nên:
- Truyền dịch khi không có chỉ định
- Uống thuốc nam, thuốc không rõ nguồn gốc
- Tin vào các sản phẩm quảng cáo “tăng nước ối nhanh”
Những cách này không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ, thậm chí có thể:
- Làm mẹ chủ quan
- Trì hoãn theo dõi thai sát sao
- Bỏ lỡ thời điểm can thiệp an toàn cho thai nhi
Vai trò của siêu âm và theo dõi sinh lý thai khi thiếu ối
Trong theo dõi thai kỳ:
- Nước ối là chỉ số phản ánh tình trạng mạn tính của thai
- Không nên đánh giá thiếu ối một cách đơn lẻ
Cần đặt thiếu ối trong bối cảnh:
- Tuổi thai
- Cân nặng thai
- Doppler mạch máu
- Điểm sinh lý thai
Mục tiêu cuối cùng không phải là làm nước ối đẹp, mà là đảm bảo thai nhi an toàn.
Tóm lại: Thiếu ối cần bổ sung gì?
Câu trả lời ngắn gọn và đúng y khoa là:
- Chỉ bổ sung nước khi mẹ thực sự mất nước
- Không có thực phẩm hay thuốc nào bù trực tiếp nước ối
- Quan trọng nhất là theo dõi đúng và xử trí đúng nguyên nhân
Thiếu ối không phải lúc nào cũng nguy hiểm.
Nhưng hiểu sai về thiếu ối thì rất nguy hiểm cho thai nhi.
Kết luận
Thiếu ối không phải là câu chuyện “uống thêm gì”, mà là bài toán hiểu đúng sinh lý thai nhi và đưa ra quyết định đúng thời điểm.
Bài viết này được chia sẻ dựa trên trải nghiệm và hơn 20 năm trực tiếp theo dõi, quản lý thai kỳ nguy cơ cao của Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú, với mong muốn giúp các gia đình bình tĩnh, sáng suốt và an toàn hơn trên hành trình đón con yêu chào đời khỏe mạnh.
Tìm hiểu thêm tại đây
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ manh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
