Thai chậm tăng trưởng 3 tháng cuối là tình trạng thai nhi không đạt được tốc độ tăng cân như kỳ vọng từ tuần 28 trở đi. Ở giai đoạn này, bé đáng lẽ phải tăng cân nhanh nhất. Vì vậy, khi phát hiện thai chậm tăng trưởng, việc theo dõi sát bằng siêu âm và doppler là yếu tố quyết định.
Chị N. mang thai 31 tuần 6 ngày, đến khám định kỳ với tâm trạng khá thoải mái. Lần mang thai trước chị từng bị thai chậm phát triển từ tuần 29 và phải sinh sớm vì suy thai mạn. Vì vậy, lần này chị theo dõi rất đều đặn.
Các mốc 12 tuần, 22 tuần và 28 tuần đều ổn định. Nhưng hôm nay khi kiểm tra thì cân nặng ước tính thấp hơn dự kiến gần 2 tuần so với tuổi thai. Vòng bụng thai nhi nhỏ hơn rõ so với chu vi đầu. Tôi kiểm tra nhiều lần để loại trừ sai số. Con số vẫn vậy.
Chị N. nhìn màn hình siêu âm, không nói gì. Chị chỉ hỏi: Lần này có lặp lại không bác?
Thai chậm tăng trưởng 3 tháng cuối là gì về mặt y khoa?
Tình trạng này xảy ra khi bánh nhau hoạt động kém, làm giảm lượng oxy và dưỡng chất đến thai. Khi đó, thai sẽ ưu tiên máu cho não và tim, còn vùng bụng sẽ phát triển chậm hơn.
Siêu âm doppler động mạch rốn giúp đánh giá sức cản của dòng máu từ mẹ sang con. Nếu chỉ số trở kháng tăng, nghĩa là bánh nhau đang có vấn đề. Doppler động mạch não giữa giúp phát hiện hiện tượng tái phân bố tuần hoàn.
Không phải mọi thai nhỏ đều nguy hiểm. Nguy cơ chỉ tăng khi dòng máu nuôi thai bắt đầu rối loạn.
Dấu hiệu thai chậm tăng trưởng 3 tháng cuối mẹ có thể nhận biết
Dấu hiệu không phải lúc nào cũng rõ ràng. Tuy nhiên có thể gặp:
- Bề cao tử cung tăng chậm hơn các lần khám trước
- Thai máy thay đổi bất thường
- Mẹ có tiền sử tăng huyết áp hoặc tiền sản giật
- Siêu âm thấy vòng bụng nhỏ hơn so với tuổi thai
Phần lớn trường hợp được phát hiện qua siêu âm định kỳ, chứ không phải do triệu chứng rõ rệt.
Sau khi phát hiện thai chậm tăng trưởng 3 tháng cuối cần làm gì?
Bước đầu tiên là đánh giá lại toàn diện bằng siêu âm và doppler. Không quyết định dựa trên một con số cân nặng.
Nếu doppler còn bình thường, có thể theo dõi mỗi 1–2 tuần. Nếu doppler xấu dần, cần cân nhắc chấm dứt thai kỳ đúng thời điểm để tránh suy thai cấp.
Trong trường hợp chị N., doppler động mạch rốn chỉ tăng nhẹ, nước ối còn tốt. Kế hoạch theo dõi sát mỗi tuần được đưa ra thay vì sinh ngay.
Nguyên tắc quan trọng nhất
Không chỉ nhìn cân nặng. Phải đánh giá dòng máu nuôi thai trước khi quyết định thời điểm sinh. Điều này không đồng nghĩa với sinh non ngay lập tức. Điều quyết định là sự thay đổi của doppler và diễn tiến theo thời gian.
Kết luận
Thai chậm tăng trưởng 3 tháng cuối là tình trạng cần theo dõi chặt chẽ nhưng không nên hoảng loạn. Siêu âm và doppler là công cụ quan trọng để đánh giá chính xác.
Khi được phát hiện và quản lý đúng cách, nhiều thai kỳ vẫn có thể duy trì đến gần đủ tháng và em bé chào đời an toàn.
Bài viết này được chia sẻ dựa trên trải nghiệm và hơn 20 năm trực tiếp can thiệp bào thai của Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú.
Tìm hiểu thêm tại đây.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ mạnh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
