Một buổi khám mà kết quả siêu âm không làm người mẹ yên tâm
Chị H. mang thai 34 tuần đến phòng khám Dr Tú y học bào thai trong tình trạng vừa đau bụng vừa ra máu âm đạo. Trước đó chị đã đi siêu âm ở một cơ sở gần nhà. Kết quả ghi nhận tim thai còn, không thấy khối máu tụ rõ sau nhau. Chị được trấn an rằng siêu âm chưa thấy gì bất thường.
Nhưng cơn đau bụng của chị không giảm. Tử cung căng cứng liên tục. Máu vẫn rỉ ra màu sẫm.
Khi đến phòng khám, chị hỏi ngay:
“Bác sĩ ơi, siêu âm không thấy gì, vậy có phải em không bị nhau bong non không? Nhau bong non siêu âm có nhìn thấy không ạ?”
Bác sĩ Tú không dựa hoàn toàn vào bản kết quả siêu âm trước đó. Bác sĩ khám lâm sàng, đánh giá độ căng tử cung, theo dõi tim thai, đối chiếu triệu chứng. Và câu trả lời đưa ra không đơn giản chỉ dựa trên hình ảnh.
Nhau bong non là gì và vì sao cần hiểu trước khi nói đến siêu âm?
Nhau bong non là tình trạng bánh nhau tách khỏi thành tử cung trước khi thai được sinh ra.
Bình thường, bánh nhau bám chắc vào thành tử cung để nuôi thai. Khi xảy ra nhau bong non:
- Dòng máu nuôi thai bị gián đoạn
- Có thể hình thành khối máu tụ phía sau bánh nhau
- Thai có nguy cơ thiếu oxy
- Mẹ có thể mất máu nhiều
Nhau bong non là biến chứng sản khoa có thể diễn tiến nhanh, vì vậy việc chẩn đoán chính xác và kịp thời rất quan trọng.
Nhau bong non siêu âm có phát hiện được không?
Câu trả lời trung thực là: siêu âm có thể hỗ trợ, nhưng không loại trừ hoàn toàn nhau bong non nếu không thấy bất thường.
Trên siêu âm, bác sĩ có thể thấy:
- Khối máu tụ sau bánh nhau
- Vùng giảm âm bất thường
- Bất thường cấu trúc bánh nhau
Tuy nhiên:
- Không phải mọi trường hợp nhau bong non đều có hình ảnh rõ ràng
- Máu tụ có thể nhỏ hoặc chưa hình thành khối rõ
- Siêu âm có thể bình thường trong giai đoạn sớm
Vì sao chẩn đoán nhau bong non không chỉ dựa vào siêu âm?
Chẩn đoán nhau bong non chủ yếu dựa vào:
- Triệu chứng đau bụng đột ngột
- Tử cung căng cứng liên tục
- Ra máu âm đạo màu sẫm
- Thay đổi tim thai
Siêu âm chỉ là công cụ hỗ trợ. Nếu triệu chứng lâm sàng rõ ràng, việc chờ siêu âm xác nhận có thể làm chậm xử trí.
Đây là điều bác sĩ Tú luôn giải thích rõ với thai phụ:
Siêu âm không phải là tấm giấy bảo đảm rằng không có nhau bong non.
Sai lầm thường gặp khi hiểu về nhau bong non siêu âm
Trong thực tế, bác sĩ Tú thường gặp những hiểu lầm sau:
- Siêu âm không thấy gì nghĩa là chắc chắn không bị
- Ra máu ít thì không nguy hiểm
- Đau bụng cuối thai kỳ là bình thường
- Có thể chờ đến hôm sau khám lại
Những suy nghĩ này có thể làm chậm thời gian xử trí trong một biến chứng cần phản ứng nhanh.
Một nguyên tắc duy nhất khi nghi ngờ nhau bong non
Nguyên tắc bác sĩ Tú luôn nhấn mạnh là:
Triệu chứng lâm sàng quan trọng hơn hình ảnh siêu âm khi nghi ngờ nhau bong non.
Nguyên tắc này giúp thai phụ:
- Không chủ quan khi siêu âm bình thường
- Không tự theo dõi tại nhà nếu còn đau và ra máu
- Không trì hoãn đi khám
Hướng dẫn hành động cụ thể khi nghi ngờ nhau bong non
Khi xuất hiện đau bụng kèm ra máu
- Không tự uống thuốc giảm đau
- Không nằm chờ siêu âm hôm sau
- Đến cơ sở y tế gần nhất
Khi đến khám
- Cung cấp rõ tuổi thai
- Mô tả thời điểm bắt đầu đau và lượng máu ra
- Báo tiền sử tăng huyết áp nếu có
Những điều cần tránh
- So sánh với người khác
- Tự kết luận dựa trên một lần siêu âm
- Chờ đợi vì nghĩ rằng siêu âm đã an toàn
Phòng khám Dr Tú y học bào thai tiếp nhận các trường hợp đau bụng, ra máu thai kỳ để đánh giá ban đầu, phân tầng nguy cơ và chuyển tuyến cấp cứu khi cần thiết.
Sau khi loại trừ hoặc xử trí nhau bong non, cần theo dõi gì?
Thai phụ cần:
- Theo dõi sát tim thai
- Theo dõi huyết áp
- Đánh giá nguy cơ sinh non
Kế hoạch theo dõi phải được giải thích rõ để tránh lo lắng kéo dài.
Kết luận từ hơn 20 năm thực hành y học bào thai
Sau khi được xử trí kịp thời, chị H. nói một câu rất thật:
“Em cứ nghĩ siêu âm bình thường là an toàn.”
Hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực y học bào thai, Ths. Bs Nguyễn Ngọc Tú hiểu rằng với những tình huống như nhau bong non, điều quan trọng nhất là đánh giá đúng triệu chứng và hành động đúng thời điểm.
Trong thai kỳ, có những biến chứng không thể chờ đợi. Nhận diện sớm và phản ứng kịp thời chính là yếu tố quyết định sự an toàn của cả mẹ và thai.
Ấn vào link để nhận bản thảo quyển sách “Thai kỳ khoẻ manh” dài hơn 200 trang do bác sỹ Tú biên soạn ngay các mẹ nhé
